რეზო შატაკიშვილი სინატიფის ჟანდარმერიიდან მოგზავნილ ლია ელიავაზე

უკვე ათ წელიწადზე მეტია, რაც გარდაიცვალა მეოცე საუკუნის ეშხი და ლაზათი – ლია ელიავა. მიწამ უკან მოითხოვა მისგან ნაძერწი მშვენიერება.
ლია ელიავა – ნამდვილი ვარსკვლავი, ნამდვილი მოქალაქე, ნამდვილი ინტელიგენტი, ნამდვილი ქართველი, საოცრად რაფინირებული და ელეგანტური ქალბატონი… ქალბატონი, რომელიც პირველად გამოჩნდა ქართულ სინამდვილეში ფოტოებზე სიგარეტით ხელში…
ლია ელიავას გმირს თიკო ორბელიანს დათა თუთაშხია ეტყვის, – “ეს მხოლოდ ქალს შეეძლო თანაც თქვენისთანას.. მე მაინც მოგზავნილი მგონიხართ, ქალბატონო.”
ის მართლაც მოგზავნილი იყო, ოღონდ სინატიფის ჟანდარმერიიდან.
მე ვამაყობ – ამ დიდი ქალბატონის უმცროსი მეგობარი ვიყავი.
მან მასწავლა საკუთარ წარსულთან ურთიერთობა. საოცრად თბილად, ნათელი სევდით იხსენებდა ტკივილებით სავსე წარსულს. მას ვერ მოიერია წუთისოფელი, ვერ გააბოროტა, არც იმ ხალხისთვის უქცევია ზურგი, ვინც გასაჭირისას გვერდში ედგა, რომ მათი დავიწყებით თავის ტრაგიკული ბავშვობა დავიწყებინა. იგი იყო მაგალითი იმის, თუ როგორ არ უნდა გაბოროტდე, თავსდატეხილი ტრაგედიების მიუხედავად. და მაინც როგორ გადაადნო მისი სულის ბრძმედმა ცხოვრების გზაზე შევეხრილი ათასი სიავე, ტკივილი იმ სიკეთედ?
განუმეორებელი სიცილი, იუმორი – განუყრელი მეგობარი – იარაღი ამ წუთისოფელთან საომრად, საოცარი სინათლე და სიმსუბუქე, შემთბარი ნაღველი თვალებიდან. ჰაეროვანი სევდა ათბობდა მის სილამაზეს…
აი, მოკლედ, დაუხვეწავად დახვეწილ ქალბატონზე.
მე ვამაყობ – ამ დიდი ქალბატონის უმცროსი მეგობარი ვიყავი…
ერთი წვეთი ინგლისური სისხლი
ლია ელიავას ძარღვებში ცოტაოდენი ინგლისური სისხლიც სჩქეფდა.
ინგლისელმა ქალბატონმა ანა შელიმ კახელი თავადი ტუსიშვილი თეირანში გაიცნო და იქვე შეეძინათ ქალიშვილი – მასაც ანა დაარქვეს. საქართველოში ჩამოსულმა ანა ტუსიშვილმა კი ცნობილი საზოგადო მოღვაწე, “ცისკრის” დამაარსებელი ივანე კერსელიძე შვა. ივანე კერესელიძე კი ლია ელიავას დედის _ ეკატერინე კერესელიძის ბაბუა იყო… ეს ისე, ცნობისათვის. ისე კი ლია ელიავას სილამაზე შორს იყო აზიურისგან და ალბათ ამიტომაც იყო რომ 70-იანი წლებში, პოლონურ ჟურნალ “ეკრანის” საახალწლო ნომრის გარეკანს სწორედ ლია ელიავას ფოტო ამშვენებდა და წლის ულამაზეს ევრპელ მსახიობ ქალად, წლის სახედ იყო დასახელებული.
მშობლები
ლია ელიავას მამამ, შალვა ელიავამ გერმანიაში დაამთავრა ეკონომიკის ფაკულტეტი, კარგა ხანს გერმანიაშივე მოღვაწეობდა, საქართევლოში სრულიად ახალგაზრდა დაბრუნდა, 34 წლისა ფინასთა მინისტრად დანიშნეს, მაგრამ 1937-ში 37 წლის ასაკში დაიჭირეს, ბრალად წაუყენეს გერმანიის შპიონობა, დივერსიების მოწყობა… და დახვრიტეს. აქვე თბილისში. პაწაწინა ლიას კი მალე დედაც დაუჭირეს. დედამ 9 წელიწადი გაატარა პატიმრობაში. ლიას ბებია და ბაბუა ზრდიდნენ.
ნანა კობერიძე: “დედაჩემი ამაყი იყო თავის მშობლებით, ისევე როგორც მე ვარ ამაყი ჩემი მშობლებით. იმით რომ ვარ ლია ელიავას და ოთარ კობერიძის შვილი, არა მარტო როგორც ორი კინოვარსკვლავის, არამედ როგორც ადამიანების, როგორც თავისი ქვეყნის საოცარი პატრიოტების”.
ბავშვობა მართლაც რთული ჰქონდა. ყოველგვარ ზარზეიმს და ბრწყინვალებას მოკლებული. მის ბავშვობას მხოლოდ კეთილი ადამიანები და ჰანგები ალამაზებდნენ. “გავიზარდე სოლოლაკში, ქუჩებში ჟღერდა მუსიკა, ვიღაცა კლასიკურ მუსიკას უკრავდა, მეცადინეობდა, ვითღაცა მღეროდა, უბრალოდ იმიტომ რომ ემღერებოდა. საღამოობით დადიოდნენ ახალაგაზრდები და რამდენიმე ხმაში მღეროდნენ. ზოგჯერ მეძინა და ძილშიც მესმოდა სიმღერა ქუჩიდან, რომ წამოვიზარდე ჩემს ფანჯრებთანაც კი მღეროდნენ როგორც სადღაც სევილიაში…” _ იხსენებდა ლია ელიავა.
**
ლია ელიავამ სწავლა თბილისის თეატრალურ ინსტიტუტში დაიწყო, პირველ კურსზევე შეამჩნია დავით რონდელმა და ეპიზოდურ როლში გადაიღო ფილმში “მწვერვალთა დამპყრობნი”. მალე ცნობილმა საოპერო მომღერალმა ვერა დავიდოვამაც შეამჩნია და სარძლოდ ისურვა. გათხოვების გამო, ლია ელიავას მოსკოვის თეატრალურ ინსტიტუტში მოუწია გადასვლა. მაგრამ პირველი ქორწინება ხანმოკლე და უიღბლო აღმოჩნდა. მალევე დაშორდნენ. ინსტიტიუტის ამთავრებდა რომ “ბაში-აჩუკში” მიიწვიეს გადასაღებად. ოთარ კობერიძემ ლია ელიავა სწორედ “ბაში-აჩუკის” გადაღებაზე ნახა პირველად და დააბრმავა მისმა სილიამაზემ. ნახა და როგორც თავად უყვარს ოტელოს სიტყვების მოშველიება _ “ჩეგან გამოვლილი ჭირისათვის მან მე შემიყვარა, მე შევიყვარე ჭითა ჩენთა თანაგრძნობისთვის”…
აი, ლია ელიავამ კი ოთარ კობერიძე გაცილებით ადრე ნახა. ლიას დედის მეგობარი ნინა სტიპანოვა სამსახიობო სტუდიაში ცეკვას ასწავლიდა, გამოსაშვებ საღამოზე პატარა ლიაც წაიყვანა, ოთარ კობერიძე იმ სტუდიაში სწავლობდა… “მაშინ ვნახე პირველად. იგი ცეკვავდა ესპანურს, ეს ცეკვა დღესაც მახსოვს” _ იხსებდა ლია ელიავა.
ლია ელიავას და ოთარ კობერიძის ქალიშვილი _ ნანა კობერიძე მხატვარია. შვილიშვილი ანკა მანჯგალაძე, 14 წლის იყო ბებია რომ გარდაეცვალა, პროფესისიით არიქტექტორია, ახლა მილანში სწავლობს მარკეტინგს…
**
ლია ელიავას ეკრანული გმირები გამოირჩეოდნენ ზომიერებით და გემოვნების ერთგულებით. მართლაც ძნელია, გემოვნებას უერთგულო უგემოვნო ფილმებში. ის მაინც ახერხებდა. მის საოცნებო როლებად დარჩა ქეთევან წამებულის და ნინო ჭავჭავაძის როლები.
დიდი გულისტკივილით იხსენებდა ხოლმე იმას, თუ როგორ უნოდათ კინომსახიობებს საკუთარი თეატრის გახსნა, მაგრამ როცა ამ თეატრის შექმნა რეალური გახდა, ახლაგაზრდები მიიყვანეს და მათ უგანეს:
“ჩვენთვისაც მოეცათ საშუალება, რომ ქართველ კინომსახობებსაც შეგვექმნა რამდენიმე სპექტაკლი და განგვეცადა სცენის სიხარული”.
რატომღაც მოხდა ისე რომ ლია ელიავას ბედმაც და ადამიანებმაც გზა გადაუკეტეს სცენისკენ.
ოფელია უნდა ეთამაშა ლილი იოსელიანის “ჰამლეტში”, მაგრამ კონფლქიტის გამო, რეჟიოსრი თაეტრიდან წავიდა. ლია ელიავას ოფელიაც წავიდა, ოღონდ არა მონასტერში, არამედ შეუმდგარ როლთა სიაში.
რანევსკაია უნდა ეთამაშა მიხეილ თუმანიშვილთან, ჩეხოვის “ალუბლის ბაღში”. არც ეს სპექტაკლი შედგა.
ქეთევან ბარათელი უნდა ეთამაშა “მონანიებაში”, ფილმი შედგა, მაგრამ მის გარეშე. მისთვის მიცემული როლი ზეინაბ ბოცვაძეს მისცეს.
ლია ელიავა თავად დახვრეტილი მამის და დაპატიმრებული დედის შვილი იყო, და გასაგებიცაა რამდენადაც ენდომებოდა ამ როლის თამაში, მაგრამ როცა ზეინაბ ბოცვაძის ქეთევანი ნახა, აღტაცება არ დაუმალავს.
ინფარქტი
მხარს უჭერდა პირველ პრეზიდენტს ზვიად გამსახურდიას. სამოქალაქო ომი იმდენედ მტკივნეულად განიცადა რომ ჯანმრთელობა შეერყა _ ინფარქტი მიიღო. გულმა უღალატა სამშობლოს და მრწამისის ერთგულ ქალბატონს.
ნანა კობერიძე: “ძალიან ბევრმა ახლობელმა ატკინა გული, იყო ძალიან ბევრი ცუდი ზარი, ძალიან ბევრი ახლობელი განუდგა. რაღაც პერიოდის მერე თვითონ მოვიდნენ, აღადგინეს ურთიერთობა. დედა დიდსულოვანი ადამიანი იყო არ ახსენბდა…”.
**
აკომპლექსებდა თუ არა დედის სილამაზე ლია ელიავას ერთადერთ ქალიშვილს? ამბობს რომ არა. “პირიქით მე მქონდა მუდმივი აღფრთოვანება. ყოველთვის იყო ძალიან ლამაზი, ყოველთვის იყო ფორმაში… იცით რას ვერ ვიტანდი? რომ მათვალიერებდნენ, მაკვირდებოდნენ და რომ მეკითხებოდნენ, “დედას გავხარ თუ მამას”… მითუმეტეს რაღაც პერიოდი, ლიას კი არა, საერთოდ არაფერს არ ვგავდი, მძიმე გარდატეხის პერიოდი მქონდა. არ მომწონდა ჩემი თავი საშინლად. არადა, მართლა მინდოდა ვყოფილიყავი ისეთი, როგორიც ლია იყო… მაგრამ დედა ყოველთვის ჩემს გვერდით იდგა, უსიტყვოდ ესმოდა ჩემი. მიადვილებდა ყველაფერს. არ მჭირდებოდა თქმა, როდის ვიყავი შეყვარებული. ყოველთვის ყველაფერს მატყობდა, მაგრამ ძალიან კორექტული ადამიანი იყო და არ ერეოდა უხეშად ჩემს ცხოვრებაში. სანამ გავთხოვდებოდი, რამდენიმე წელი ვხვდებოდი ჩემს მეუღლეს. ლია წინააღდეგი იყო ამ ურთიერთიობის, იმიტომ რომ მიტოს ჰყავდა ოჯახი, შვილი, მიუხედავად ამ წინააღდეგობისა, დედა მაინც ინარჩუნებდა სოაცარ კორექტულობას. არაჩვეულებრივი, ძალიან მასშტაბური ადამიანი იყო. სახლში იყო ძალიან ემოციური ადამიანი, ექსცენტრიული, ესეც მომწონდა და ესეც უხდებოდა, არ იყო მონოტონური, სულ “ექშენ” ჰქონდა გაუთავებელი. საინტერესო ადამინი იყო ძალიან…”

Advertisements
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: