წინა ხელისუფლების კადრები ერთ კადრში

shashkini

რეზო შატაკიშვილი

დაიბეჭდა “პრაიმტაიმში” – 12 ნოემბერი, 2012 წ.

შესაძლოა ეს ფოტო ვინმემ სულაც შემთხვევით ჩააჩხაკუნა, მაგრამ ამ ფოტოს მაინც ვერ უწოდებ შემთხვევითს. ყოველ შემთხვევაში – ამ შემთხვევაში. ამ სამ პერსონას ბევრი რამ აქვთ საერთო, აკავშირებდათ და აკავშირებთ. თუ რა აკავშირებდათ, ეს შეფასება დამოკიდებულია რაკურსზე – ვინ საიდან, რა პოზიციიდან შეხედავს. ვისთვის – მათ მიზნები, იდეალები აერთიანებთ, ვისთვის – რეჟიმი, რომელსაც ერთად ქმნიდნენ.

ვინ საიდან მოვიდა, სად წავიდა, სადაა და სად იქნება?

ვინ საიდან მოვიდა და როდის აღმოჩნდა მიხეილ სააკაშვილის ორბიტაზე?

ბაჩო ახალაია – თავისუფლების ინსტიტუტში იწყებს მოღვაწეობას, ჯერ კიდევ იურიდიული ფაკულტეტის სტუდენტი. სწორედ თავისუფლების ინსტიტუტიდან მიდის ომბუდსმენის მოადგილედ, მაგრამ მისი სააკაშვილთან დაახლოება ბევრად ადრე იწყება, ეს იმ პერიოდს უნდა უკავშირდებოდეს, როდესაც ხდება როლანდ ახალაიას და მიხეილ სააკაშვილის დაახლოება. სასამართლო რეფორმის შემდეგ, ჯერი რომ პროკურატურის რეფორმირებაზე მიდგა, ეს ახალი რეფორმა სწორედ პროკურორ როლანდ ახალაიას სკანდალური აღიარებითა და სისტემის მხილებით დაიწყო. მაშინ, როცა მისი კოლეგები ეურჩებოდნენ კორუმპირებული პროკურატურის რეფორმირებას, ახალაიამ ღიად დაიწყო საუბარი ამ სისტემაში კორუფციაზე.

ბაჩო ახალაიამ ომბუდსმენის მოადგილეობიდან კარიერა სასჯელაღსრულების დეპარტამენტის უფროსის რანგში განაგრძო – კარიერის სწორედ ეს მონაკვეთი ექცა საბედისწეროდ. შემდეგ თავდაცვის მინისტრი იყო, მერაბიშვილის გაპრემიერების შემდეგ შს მინისტრი გახდა, მან ეს პოსტი არჩევნებამდე დატოვა – ციხის კადრების სკანდალის შემდეგ. საპროტესტო ტალღა სწორედ მის თავს ითხოვდა.

ზურაბ ადეიშვილი – 1996 წლიდან პარლამენტში მუშაობდა – იურიდიულ კომიტეტში, წამყვან სპეციალისტად, მუშაობდა იმ დროს, როდესაც სააკაშვილი იყო კომიტეტის თავმჯდომარე. სასამართლო რეფორმის დროს სააკაშვილის ერთ-ერთი მარჯვენა ხელი იყო, უშუალოდ მისი დაწერილია იმ კანონთა და კოდექსთა უმეტესობა, რომელიც სააკაშვილს გამოჰქონდა პარლამენტში. ცხადია, სააკაშვილმა იზრუნა მის შემდგომ კარიერაზე – 1999 წელს ის მაშინდელი მოქალაქეთა კავშირის საარჩევნო სიაში, სწორედ მიხეილ სააკაშვილის კვოტით ჩაჯდა. სააკაშვილის ოპოზიციაში გადანაცვლების შემდეგ, ადეიშვილმაც ოპოზიციაში გადაინაცვლა და შესაბამისად, დატოვა იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტი. ვარდების რევოლუციის შემდეგ მას ვხედავთ იუსტიციის მინისტრად, უშიშროების მინისტრად, გენპროკურორად, პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსად, და ბოლოს, 2008 წლიდან ამ ოქტომბრამდე – კვლავ იუსტიციის მინისტრად. ადეიშვილმა აღმასრულებელ ვერტიკალზე მოღვაწეობა – იუსტიციის მინისტრობით დაიწყო და იუსტიციის მინისტრობითვე დაასრულა.

დიმიტრი შაშკინი – სააკაშვილის ხელისუფლებაში მოგვიანებით, 2009 წლიდან ჩნდება და ელვის სისწრაფით იკეთებს კარიერას, ერთი წელიც კი არ იყო სასჯელაღსრულების მინისტრად, განათლების მინისტრი რომ გახდა, ბოლოს თავდაცვის მინისტრი იყო. როდიდან შეიძლება დაწყებულიყო მისი დაახლოება თუ არა, ნაცნობობა სააკაშვილთან? შაშკინი 1997-98 წლებში ამერიკის იურისტთა ასოციაციაში მუშაობდა (ABA) დირექტორის თანაშემწედ, ABA ის ამერიკული ორგანიზაციაა, რომელიც აქტიურად იყო ჩართული სასამართლო რეფორმის განხორციელებაში და იმ წლებში ამ ორგანიზაციასთან აქტიურად თანამშრომლობდა სააკაშვილი.

სამივე წინა ხელისუფლების საყრდენები იყვნენ, სამივე – ოპოზიციის და საზოგადოების სამიზნეები. სამივემ დატოვა საქართველო არჩევნების შემდეგ.

პირველმა საქართველო ადეიშვილმა დატოვა. 2 ოქტომბერს ის უკვე აღარ იყო საქართველოში. ეს ცნობა მაშინვე გავრცელდა, ოდნავ მოგვიანებით გაკეთდა ოფიციალური განცხადება იმის თაობაზე, რომ 5 ოქტომბრიდან ზურაბ ადეიშვილი დამსახურებულ შვებულებაში იმყოფებოდა. იგივე განუცხადა მისმა მოადგილე ბურჯალიანმა იმ ეტაპზე მომავალ და დღეს უკვე – იუსტიციის მინისტრ თეა წულუკიანს. იუსტიცია საბოლოოდაც ბურჯალიანმა გადააბარა წულუკიანს.

საინტერესოა ადეიშვილის წულუკიანისეული შეფასებები. სწორედ წულუკიანმა დაამუნათა ადეიშვილი გაქცევისთვის, ამასთან ერთად სწორედ წულუკიანმა გააკეთა შეფასება: “თქვენ იცით, რომ ასე თუ ისე, ზურაბ ადეიშვილი იყო კარგი იურისტი”. მერე რატომღაც ამ შეფასებაში „ასე თუ ისე“ გადაადგილეს და მივიღეთ: “ადეიშვილი ასე თუ ისე კარგი იურისტი იყო”. ამ “ასე თუ ისე”-ს გადაადგილება რომ აზრს ასე თუ ისე კი არა რადიკალურად ცვლის – ფაქტია.

დღემდე არ ხმაურდება ქვეყანა, სადაც იმყოფება იუსტიციის ყოფილი მინისტრი. ხმაურდება მხოლოდ კონტინენტი – ევროპა. ხმაურდება ისიც, რომ ადეიშვილი საზღვარგარეთ მოინახულეს ნაციონალებმა. ვანო მერაბიშვილმა “პრაიმტაიმს” დაუდასტურა, რომ საზღვარგარეთ ნამდვილად შეხვდა ადეიშვილს. მერაბიშვილმა განაცხადა ისიც, რომ ადეიშვილი პოლიტიკაში აღარ დაბრუნდება.

შესაძლოა, პოლიტიკაში არდაბრუნება პარალელურად საქართველოში არდაბრუნებასაც ნიშნავდეს და ადეიშვილმა პოლიტიკური თავშესაფარი მოითხოვოს რომელიმე ევროპული ქვეყნისგან. თუ ადეიშვილი თავშესაფარს მოითხოვს, ამ თავშესაფრის მიღებაში მას ბაჩო ახალაიაც დაეხმარება – ბაჩო ახალაიას დაჭერის შემდეგ ევროპისთვის უკვე ცხადია, რომ საქართველოში ყოფილი მინისტრების დაჭერის საფრთხე რეალურია. ადეიშვილის დაჭერის საფრთხე მართლაც რეალურია (თუმც კი წულუკიანი ამბობს, რომ ის კვალს არ ტოვებდა), რა მოხდება იმ შემთხვევაში თუ რომელიმე ევროპულმა ქვეყანამ ადეიშვილს თავშესაფარი მისცა და ამასთან ერთად ახალმა ხელისუფლებამ საქმე აღძრა მის წინააღმდეგ? ინტერპოლს გადასცემენ და ძებნა გამოცხადდება. რას უშველის თავშესაფარი? ადეიშვილი მხოლოდ იმ ქვეყანაში იქნება უსაფრთხოდ, რომელი ქვეყანაც მისცემს პოლიტიკურ თავშესაფარს – სხვა ქვეყანაში გადაადგილება შეეზღუდება. გადაადგილდება სხვა ქვეყანაში და – დაიჭერენ.

ადეიშვილის ადგილსამყოფელთან დაკავშირებით, ახლახანს მედიით გავრცელდა დაუდასტურებელი ინფორმაცია (ჩემ ბალღობაში ასეთ რამეს ჭორი ერქვა), რომ ოქრუაშვილი ადეიშვილს დაუპატიჟებლად ესტუმრა ვენაში და კბილები ჩაუმტვრია. თავს ნამდვილად ვერ დავდებ ამ ამბის გამავრცელებელს უტყუარი ინფორმაცია აქვს, თუ „კომბლეს“ გავლენის ქვეშაა.

“კომბლეს” მოტივების გავლენა ახალაიას საქმეშიც იგრძნობოდა – ერთ-ერთი ბრალდება თლა იყო, უბრალოდ, კომბლების თლას ვაშლის თლა ჩაენაცვლა. ნაკბეჩი ვაშლი „ეფლის“ სიმბოლოა – თანამედროვე ტექნოლოგიების, ნიუტონის ვაშლი – მიზიდულობის, გაუთლელი ვაშლი – ევასგან ადამის ცდუნების, გათლილი ვაშლი – შესაძლოა, ივანიშვილის მართლმსაჯულების სიმბოლოდ იქცეს.

სხვათა შორის, ამ სამი პერსონიდან, ყველაზე ბოლოს სწორედ ბაჩო ახალაიამ დატოვა საქართველო და ყველაზე პირველი – სწორედ ახალაია დაბრუნდა საქართველოში. გავრცელებული ინფორმაციით, ძმებმა, ბაჩო და დათა ახალაიებმა მას შემდეგ დატოვეს ქვეყანა, როცა გაირკვა ზუგდიდში მამის გამარჯვება. თუმცა, მედია ბევრად ადრე ავრცელებდა ინფორმაციას მათ მიერ ქვეყნის დატოვების შესახებ. საქართველოდან წასული ახალაიას დაბრუნებას არავინ ელოდა, არც ივანიშვილის ხელისუფლება. ბაჩო ახალაიას დაბრუნება მათთვის ის გამოწვევა აღმოჩნდა, რომელსაც მთლად სათანადოდ ვერც უპასუხეს. ახალაიას იმ ბრალდებებით დაჭერას, რომლითაც დაიჭირეს, არაერთგვაროვანი რეაქცია მოჰყვა. ბევრისთვის, მათთვისაც კი, ვინც ამ დღეს კბილების კაწკაწით ელოდა, აღმაშფოთებელი იყო სადიზმში, წამებაში, სადამსჯელო მანქანის შექმნაში არაერთგზის დადანაშაულებული პირის ამ ბრალდებებით დაკავება.

რა ბრალდებებით და რა ვითარებაში დააკავებენ საქართველოდან ამერიკაში, მივლინებაში წასულ და ჯერაც არ დაბრუნებულ დიმიტრი შაშკინს? გავრცელებული ინფორმაციით, შაშკინი საქართველოში დაბრუნებას აპირებს. თავადაც განაცხადა, რომ თუ გამოძიებას მასთან კითხვები გაუჩნდება, ის დაბრუნდება საქართველოში. რა იქნება ის კითხვები, რომელზე პასუხგასაცემადაც დაბრუნდება შაშკინი? ან საქართველოში უამისოდ დაბრუნებულს – რა კითხვები ელის გამოძიებისგან? ეს კითხვები, ალბათ, ისევ ციხეების თემიდან იქნება და კიდევ: ყალბი დიპლომები. მაია მიმინოშვილმა, მას შემდეგ, რაც “ოცნებაში” გადაინაცვლა, სწორედ ეს ბრალდება წაუყენა შაშკინს – მისი მინისტრობისას გაიცემოდა ყალბი დიმპლომები.

გადაიღებენ ახალაია, ადეიშვილი და შაშკინი კვლავ ერთად ფოტოს? და სად გადაიღებენ – ერთად ციხეში, თუ გარეთ? და როდის?

ელენე თევდორაძის სკანდალური განცხადება, შესაძლოა, ადეიშვილის დაჭერის მიზეზი გახდეს

DSC_0187

„ჩვენი სიები, პრეზიდენტამდე, ხვდებოდა პროკურატურაში, იცხრილებოდა იქ, სვამდნენ სხვა პატიმრებს, ვისაც თვითონ მიიჩნევდნენ საჭიროდ. მერე ეს იფუთებოდა, როგორც ჩვენი კომისიის დასკვნა…“

„უკვე მეხუთე წელია, მე არ მინახია პრეზიდენტი. რამდენჯერაც ვეცადე შეხვედრა, მაგრამ მბლოკავდნენ“

„დაჭერები გაგრძელდება. თვითონ აძლევენ ამის საბაბას. სად გარბიან? თუ მართლები არიან?“

რეზო შატაკიშვილი

ინტერვიუ დაიბეჭდა ”პრაიმტაიმში”

23 ნოემბერს პრეზიდენტი პატიმრებს შეიწყალებს, შეწყალების კომსია ერთი კვირით ადრე შეიკრიბება. მაგრამ შეწყალების კომისიის თავჯდომარე, ელენე თევდორაძე, „პრაიმტაიმთან“ ისეთ სკანდალურ განცხადებებს აკეთებს სწორედ შეწყალების პროცესთან დაკავშირებით, რომ შესაძლოა, ამ განცხადებებზე დაყრდნობით პროკურატურამ ზურაბ ადეიშვილი და პროკურატურის მაღალჩინოსნები დაიჭიროს.

ელენე თევდორაძე: – ჩვენი კომისია წელიწადში 4-ჯერ იკრიბებოდა და ჩვენი რეკომენდაციის საფუძველზე, პრეზიდენტი იწყალებდა პატიმრებს, იყენებდა მინიჭებულ კონსტიტუციურ უფლებას. უბრალოდ, შეგახსენებთ, გირგვლიანის საქმეში დაკავებული ბიჭების შეწყალებას… აი, ასეთი შეწყალებები, რომელიც ჩვენ კომისიას არ განუხილია, ძალიან ხშირად ხდებოდა.

-რანაირად?

- მე, სამწუხაროდ, არ ვიღებდი ამაზე ხმას, მაგრამ ახლა შემიძლია თავისუფლად  ვილაპარაკო… ბოლო სხდომაზე ჩვენ განვიხილეთ 236 საქმე, რეკომენდაცია მივეცით 131-ს, ამ 131-დან, 40 პატიმარზე რეკომენდაცია მივეცით არა შეწყალებაზე, არამედ დარჩენილი ვადის განახევრებაზე. საერთოდ, როდესაც მოდიოდა საშინლად მძიმე სამედიცინო დასკვნა, მაგრამ პატიმარს ჩადენილი ჰქონდა მძიმე დანაშაული და არსებობდა დაზარალებული მხარე, ძალიან ვფრთხილობდით, არ მივდიოდით მთლიანად შეწყალებაზე და მხოლოდ დარჩენილი ვადის განახევრებაზე ვიძლეოდით რეკომენდაციას. მინდა გითხრათ, სოზარ სუბარიც ძალიან მკაცრი იყო ამ მხრივ. ჩვენ ყოველთვის ვითვალისწინებდით დაზარალებულის ინტერესებსაც. რაღაცნაირად ვაბალანსებდით. გადავაგზავნეთ ეს 131 საქმე პრეზიდენტთან, მაგრამ ჩვენი სიები, პრეზიდენტამდე, ხვდებოდა პროკურატურაში, იცხრილებოდა იქ ეს სია, თვითონ პროკურატურა სვამდა ამ სიაში სხვა პატიმრებს, ვისაც თვითონ მიიჩნევდნენ საჭიროდ. მერე ეს იფუთებოდა, როგორც ჩვენი კომისიის დასკვნა, მიდიოდა პრეზიდენტთან, პრეზიდენტი პრაქტიკულად ფორმალურად აწერდა ხელს. ასეთი პრაქტიკა დაინერგა ბოლო 2 წლის განმავლობაში, მანამდე ასე არ იყო, არ ვიცი, ვისი იდეა იყო, მაგრამ ასე ხდებოდა, პროკურატურაში მიდიოდა და იცხრილებოდა. იმ ჩვენი სიიდან რამდენი გამოვიდა იმ 131-დან? 12. აქედან 6 მთლიანად განთავისუფლდა, 6-ს გაუნახევრდა. არადა, იმ შეწყალებაზე საერთო ჯამში შეწყალებული იყო 204 ადამიანი. აქედან გათავისუფლდა 168, დანარჩენს გაუნახევრდა დარჩენილი ვადა. გავიდა ის, ვინც პროკურატურამ ჩასვა სიაში. ჩვენ მკაცრად ვიცავდით დაზალალებულის ინტერესებს, პატიმრის ჯანმრთელობის მდგომარეობას, საბოლოო ჯამში კი გამოდიოდნენ ისეთები, ვისაც, როგორც პატიმრები მეუბნებიან, დარჩენილი ჰქონდათ მრავალი წელი, არ ვიცი, რა პრინციპით ხელმძღვანელობდა ამ დროს პროკურატურა, შეიძლება იმიტომ, რომ თვლიდნენ, რომ თავიდან არასწორად მიუყენეს მუხლი და მოითხოვეს ეს სასჯელი, ანდა რაღაცა სხვა ინტერესი იყო ამაში ჩადებული.

- ამის შესახებ პრეზიდენტთან არ გისაუბრიათ?

- მინდა გითხრათ, რაც პარლემენტიდან წამოვედი, ე.ი. უკვე მეხუთე წელია, მე არ მინახია პრეზიდენტი. რამდენჯერაც ვეცადე შეხვედრა, მაგრამ მბლოკავდნენ. ეს იყო გაუგებარი.

-ვინ გბლოკავდათ?

- არც ვიცი, ვინ აკეთებდა ამას. მე შეხვედრას ვითხოვდი პრეზიდენტის აპარატში…  რადგანაც ვიცოდი, რომ ჩვენი სიები პროკურატურაში იცხრილებოდა, ზურაბ ადეიშვილთან მქონდა შეხვედრა და ავუხსენი, რომ ასე არ შეიძლებოდა, იმიტომ, რომ ჩვენ ვაგზავნიდით სიას, სადაც ძალიან მძიმე ავადმყოფები იყვნენ, მათ ტოვებდნენ შიგნით და ისინი იღუპებოდნენ. დავუსახელე კიდეც რამდენიმე ფაქტი, ჩვენ გავუწიეთ რეკომენდაცია შეწყალებაზე, ამოიღეს სიიდან და გარდაიცვალა, მალავე. ზურაბ ადეიშვილმა შემომთავაზა, ეს რომ არ განმეორებულიყო, თუ მექნებოდა ასეთი ფაქტები, დამერეკა და ინფორმაცია მიმიწვდია მისი მოადგილისთვის, დავით საყვარელიძისთვის. რაღაცა პერიოდის განმავლობაში ეს „სამკუთხედი“ მუშაობდა, მაგრამ მერე შეწყდა, დავით საყვარელიძე საერთოდ აღარ პასუხობდა ჩემს ზარებს. ბოლო შეწყალებაზე იყო 12 და მიხაროდა, რომ 12 დატოვეს სიაში, იმიტომ რომ იმის წინ გავაგზავნე 101 პატიმარზე და დაგვიტოვეს 5. სულ ვფიქრობდი, რატომღაა ეს კომისია?! თუ არ გვენდობიან, მაშინ რატომ ვართ? ძალიან განვიცდიდი. რა მაჩერებდა, რატომ არ ვტოვებდი ამ კომსიას? ამ ხუთი ადამიანის ინტერესი ხომ დავიცავი, ისინი ხომ არ გამოუშვებდნენ ამ ხუთ ადამიანს, ან იმ 12-ს?  პროკურატურა იძიებდა საქმეს, გამოჰქონდა სასამართლოზე, ვიცით, რომ  სასამართლო ყველა მათ მოთხოვნას უპრობლემოდ აკმაყოფილებდა, პრაქტიკულად პროკურატურამ სასამართლო ფუნქციებიც კი აიღო; პროკურატურა უთითებდა ვინ რომელ კამერაში უნდა მჯდარიყო, ვინ დაეტოვებინათ გლდანში და ვინ გადაეყვანათ და ბოლოს ისევ პროკურატურა იწყალებდა მათ!  ძალიან მიხარია, რომ ეს პრაქტიკა დამთავრდა. პროკურატურა ახლა, რა თქმა უნდა, არ ჩაერევა ამაში. შეწყალების პარალელურად მუშაობდა ვადაზე ადრე გათავისუფლების, ე.წ. უდოს კომისია, მაგრამ აქვე, სამწუხაროდ, მინდა გითხრათ, მას შემდეგ, რაც სასჯელაღსრულებაში მივიდა ბაჩო ახალაია, ამ კომისიის მუშაობამ მიიღო ძალზე უცნაურო ფორმა. მე როცა ვიყავი კომიტეტის თავმჯდომარე, ეს საკითხი ცხადია, მაღელვებდა და ბაჩო ახალაიასთან არაერთხელ მქონდა ამაზე საუბარი.

-უცნაურ ფორმაში რას გულისხმობთ?

- კანონში გაწერილია, ვის ეკუთვნის ვადაზე ადრე გათავისუფლება. არის მუხლები, როდესაც ეს პატიმარს ეხება სასჯელის ნახევრის მოხდის შემდეგ, რიგ მუხლებზე ეს ეხებათ ორი მესამედის მოხდის შემდეგ, რიგ შემთხვევაში, სამი მეოთხედის მოხდის შემდეგ. მაგრამ ეს ხდებოდა მხოლოდ ერთ შემთხვევაში, როდესაც პატიმარს 6 თვეღა ჰქონდა დარჩენილი. მანამდე არაფერი არც გაჰქონდათ კომისიაზე განსახილველად. ვერასოდეს ვღებულობდი პასუხს კითხვაზე, რატომ? პრაქტიკულად ორგანო, რომელიც იცავდა კანონს, თავადვე არღვევდა კანონს პატიმრების მიმართ. გარდა ამისა, მაშინაც კი, როცა ეს 3, 4, 5, 6 თვეღა იყო დარჩენილი სასჯელის ამოწურვამდე, პროკურატურასთან შეუთანხმებლად, არც ერთი საკითხი არ გადიოდა კომისიაზე განსახილველად. პროკურატურაში იგზავნებოდა იმ პატიმრების სიები, ვისაც ჰქონდა დარჩენილი ეს 3, 4, 5 თვე, პროკურატურა ცხრილავდა ამ სიებს და უკან უბრუნებდა მათ.

- ანუ,თუ პატიმარს, 6 თვეზე მეტი ჰქონდა დარჩენილი და კანონით ეკუთვნოდა გათავისუფლება, არ ათავისუფლებდნენ?

- არა, არც კი გამოჰქონდათ კომისიაზე განსახილველად, ყველას ეუბნებოდნენ უარს და ვისაც 6 თვეზე ნაკლები ჰქონდა დარჩენილი, იმათი სიებიც იცხრილებოდა. ეს პრაქტიკა იყო ძალიან მახინჯი, უკანონო და სრულიად გაუგებარი პატიმრებისთვის, მათი მშობლებისთვის. პატიმრებს უკვირდათ და მეუბნებოდნენ, რომ ციხეში რჩებოდნენ ნაკლებად მძიმე დანაშაულის ჩამდენები, რეჟიმის მორჩილები და რატომღაც გარეთ გამოდიოდნენ ისინი, ვისაც უფრო მძიმე დანაშაული ჰქონდათ ჩადენილი და არც რეჟიმის მორჩილები იყვნენ.

- რის საფუძველზე?

- ეს იყო პროკურატურის გადაწყვეტილებები. დღეს, როცა ბაჩო ახალაია დაკავებულია, მინდა გითხრათ, როცა ბაჩო იყო სოზარ სუბარის მოადგილე, რამდენჯერმე ერთად მოგვიწია გასვლა შეხვედრებზე და მაშინ ჩემს გვერდით იჯდა ძალიან ნორმალური უფლებათადამცველი. როცა სასჯელაღსრულებაში დაინიშნა, ძალიან მძიმე დავალება ჰქონდა მიცემული, რა თქმა უნდა, ძალიან საჭირო იყო ამ მაყურებლების, „ობშიაგის“, ყველაფრის დანგრევა, აუცილებელი, მაგრამ მეთოდი არ იყო სწორი. მე მაშინ შეიძლება არსად არ ვყვიროდი, მაგრამ ბაჩოსთან დავდიოდი ძალიან ხშირად და ბაჩოს ვესაუბრებოდი, ვაფრთხილებდი, ბაჩო, ახალგაზრდა ბიჭი ხარ, სულ არ იქნები ამ სისტემაში, ცხოვრება წინ გაქვს-მეთქი, საშინელი მაგალითებიც კი მოვუყვანე მაშინ, მეხუთე იზოლატორის უფროსი, როგორც კი განთავისუფლდა თანამდებობიდან „დაბრიდეს“, მოკლეს, იგივე მოხდა ქუთაისში. ქუთაისის ციხის დირექტორი, როგორც კი ის განთავისფულდა, მეორე კვირასვე მოკლეს. ეს მაგალითიც კი მოვუყვანე, რომ შურს იძიებენ.

- რატომ, რა გაძლევდათ ამის თქმის საფუძველს, წამება იყო ციხეში?

- იყო ის, რაც ყველამ ვიცით. იქ იყო ცემა. იყო ტყეპა,  როცა ახლა ლაპარაკობენ, რომ პირდაპირ ბაჩო ახალაია ამას აკეთებდა, ამას ვერც დავადასტურებ და ვერც უარვყოფ. მაგრამ მე ვიცი მისი დავალებით ვინც აკეთებდნენ. გვარებით ვიცი, ძალიან მიკვირს დღეს, რომ რატომღაც ჭაკუა არ არის დაკავებული, მისი მოადგილე იყო. მანამდე ონიანი იყო, აღარ მახსოვს მისი სახელი. მანამდე იყო მეგის ქარდავა. მისი  დაწყება სამსახურში და აბსოლუტურად გარდაიქმნა ბიჭი ასეთ მონსტრად?! მაშინ, როდესაც ველაპარაკებოდი, ვუთხარი, მოდი რაღაცნაირად მეც დაგეხმარები, ყველანი დაგეხმარებით, რაღაცა სხვა ფორმით გავაკეთოთ. მე მრჩებოდა შთაბეჭდილება, რომ ეს არ იყო მისი ინიციატივა, მას ავალებდნენ, მაგრამ ვინ ავალებდა არ ვიცი და ის იყო შემსრულებელი. არ დაგიმალავთ და განვიცდი, ადამიანურად განვიცდი ბაჩოს დაჭერას, ციხისთვის არავინ არ მემეტება, მაგრამ როდესაც რაღაცას აკეთებ და დავალებას ასრულებ, ცოტა უნდა იფიქრო. იცით რა კარგად მახსოვს, შაშკინი რომ დაინიშნა, იმ დღეს გეგუთის კოლონიის გახსნა იყო და ჩავედი, იქ დამხვდა ბაჩოს მოადგილე ჭაკუა. ჭაკუას ვითხარი, ახალ მინისტრს საქმის კურსში ჩავაყენებ შენზე მეთქი. იცი, როგორ შეეშინდა? გათეთრდა, მთხოვა, ქალბატონო ელენე იქნებ დღეს არ უთხრათო. იმიტომ რომ ინიშნებოდა მოადგილედ. შაშკინი რომ ჩამოვიდა, ველაპარაკე, ვუთხარი, ეცადეთ, რომ იყოთ პროკურატურისგან დამოუკიდებელი, თქვენ ხართ მინისტრი და იმოქმედეთ თქვენს „ეპარქიაში“, იმუშავეთ ისე, როგორც გაწერილია კანონში. კი ველაპარაკე, მაგრამ ჩემი ხმა დარჩა უდაბნოში მღაღადებელ ხმად.

- ჭაკუაზე უთხარით?

- არ მითქვამს არაფერი, იმიტომ რომ მერე მითხრეს, შეიძლება არ დაინიშნოსო. მერე, როდესაც დაინიშნა, მე უკვე აღარ ვიყავი პარლამენტში…

- ქალბატონო ელენე, თუ ბაჩო ახალაია იყო ასეთი სადისტი, თუ მან შექმნა სადამსჯელო მანქანა, რამდენად ლოგიკურად მიგაჩნიათ მისი იმ ბრალდებით დაკავება, რომლითაც დააკავეს? თანამშრომლების შეურაცხყოფა, ვაშლის თლა…

- ამაზე კომენტარს არ გავაკეთებ, დარწმუნებული ვარ, რომ ამას დაემატება და დაემატება ძალიან ბევრი რამ. ძალიან ბევრი ფაქტი რომ დაემატება, ამაში დარწმუნებული ვარ, ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ, იყო ციხის ბუნტი. იმ ბუნტის დროს, პირველი ვინც მივიდა, მე ვიყავი, ჩემს შემდეგ მოვიდა სუბარი, მერე ბოკერია მოვიდა, და დილით მობრძანდა იუსტიციის მინისტრი. ანეკდოტი იყო ეს. ვკითხე, სად ხართ? შვიდი გვამია, ყველაფერი დამთავრებულია-მეთქი. მე არავინ არ გამაღვიძაო. ეს იყო მისი პასუხი!

- როგორ ფიქრობთ, გაგრძელდება დაჭერები?

- გაგრძელდება. თვითონ აძლევენ ამის საბაბს. სად გარბიან? თუ მართლები არიან? ხარ იუსტიციის მინისტრი, გაბარია ამხელა პოსტი, სად მიდიხარ? გადააბარე და მერე წადი. იგივე შაშკინი, გვითხრეს, რომ ამერიკაშია მივლინებაში, წავიდა და აღარ დაბრუნდა. იქედან ამბობს, რომ თუ საჭირო გახდება, ჩამოვალო. გადააბარე და ისე წადი. სად არის მეგის ქარდავა? ვიცი, რომ წასულია. ვფიქრობ, რომ ჭაკუაც არ არის საქართველოში. რა გამოდის? ვიცი, რომ მე მაქვს საქმე ცუდად და მივდივარ? თვითონ აწერენ ხელს, რომ არის რაღაცა ისეთი, რაც მაიძულებს გავიქცე.

- მამალაძის, აბაშიძის დაბრუნებაზეა საუბარი, ამ ფაქტს როგორ შეაფასებთ, მოგწონთ, ყველა გაქცეულმა ერთად რომ წამოჰყო თავი?

- ვთვლი, რომ ეს ძალიან ცუდია. მამალაძემ არ უნდა ამოიღოს ხმა. არც აბაშიძემ სხვათა შორის. მამალაძეს, რომ ვუსმენ თურმე ანგელოზია. მე ვიცი რა ხდებოდა მასთან დაკავშრებით. სხვებს უფრო მეტი ეცოდინება. დარწმუნებული ვარ, რომ ესენი არც ჩამოვლენ. ისინი ყველანი არიან გასამართლებულები და როგორც კი ჩამოვლენ, აეროპორტიდან მივლენ ციხეში. მერე იქნება მათი საქმის გადახედვა.

- როგორ ფიქრობთ, მამალაძეს, აბაშიძეს ბიძინა ივანიშვილის ხელისუფლება დააკავებს?

- ადამიანები, რომლებიც არიან გასამართლებულნი, მათი გვარები არის კომპიუტერში. როგორც კი ჩამოვლენ, აეროპორტში დააკავებენ და წაიყვანენ ციხეში.

- და მეორე დღეს გამოუშვებენ?  ჩვენ ვნახეთ, როგორ გამოუშვეს თამაზაშვილი, სუბარის ძმა…

- სუბარის ძმა გამოუშვა მე მგონი პრეზიდენტმა, მაგრამ მამალაძე არ მჯდარა ციხეში.

- ეს ელიტური ციხიდან გამოშვებები როგორ მოგწონთ? რომელიც ახალი ხელისუფლების მოსვლისთანავე დაიწყო? გამოუშვეს სუბარის ძმა, თამაზაშვილი და ციხეში დარჩნენ სხვა პატიმრები, თუნდაც 26 მაისის მომიტინგეები.

- ისინი გამოვიდნენ პრეზიდენტის გადაწყვეტილებით.

- ბიძინა ივანიშვილის  კატეგორიული მოთხოვნით.

- მერე რა. იმიტომ რომ იცოდნენ, რომ არ უნდა ყოფილიყვნენ ციხეში. უსამართლოდ იყვნენ დაკავებულნი.

- ამ თვეშია შეწყალების კომისია და პარალელურად ხორციელდება ამინისტია, შეწყალება , ამინისტია… ციხიდან ამდენი პატიმრის გამოშვება არ გაამწვავებს კრიმინოგენურ სიტუაციას? ეს პროცესი აქამდე გარკვეულ ფარგლებში იჯდა, გარდა ამისა, გამართულად მუშაობდა პოლიცია და თუ ციხიდან გამოსული კვლავ ჩაიდენდა დანაშაულს, კვლავაც დაისჯებოდა, რაც საზოგადოებას არ აგდებდა შიშში, რა გველის?

- მე, ნაწილობრივ ვიზიარებ მაგ შეშფოთებას. როდესაც ჩვენ ვლაპარაკობთ შეწყალებაზე, ან ვადაზე ადრე განთავისუფლებაზე, საქმეები ინდივიდუალურად იხილება, მაგრამ ამინისტიის დროს საქმე გვაქვს მუხლთან. ამნისტირებული არა პიროვნებაა, არამედ მუხლი, რის საფუძველზეც პატიმარი იხდის სასჯელს. ვიღაც მართლა უკანონოდ იყო გასამართლებული და არაა დამნაშავე, მაგრამ ვიღაცამ ხომ მართლაც ჩაიდინა ეს დანაშაული? პერსონალურად საკითხი არ იხილება, ვერ აწონ-დაწონი და ყველა გარეთ გავა, ვინც ამ მუხლით გათვალისინებული დანაშაული ჩაიდინა და ვინც არ ჩაიდინა და ეს მუხლი მიუყენეს. გარდა ამისა, გარეთ გასული პატიმარი სამუშაოს ვერ შოულობს, პატიმრობის დროს მისმა ოჯახმა კრედიტი აიღო, იპოთეკით დატვირთეს ბინა, დაკარგეს ბინა, გაყიდეს ყველაფერი, რომ თავი ერჩინათ. იყო შემთხვევა, რომ ციხიდან გამოსულ პატიმარს, გზის ფული არ ჰქონდა, სახლში რომ წასულიყო, სადგურში ფული მოიპარა, დააკავეს და უკან შეაბრუნეს. ეს შემთხვევა არ იყო ერთადერთი. აქ რას აკეთებს, რას აპირებს საზოგადოება?

- საზოგადოება კი არა, ახალი მთავრობა რას აკეთებს და რას აპირებს, რომელიც დიდი იმედით აირჩია მოსახლეობამ, რომელიც მიმართავს ასეთ ამნისტიას?

- გასაგებია,  მაგრამ ყველაფერს ნუ მოვითხოვთ ხელისუფლებისგან. საზოგადოებას როდესაც ვამბობ – არიან ბიზნესმენები, არიან მეწარმეები, არიან კიდევ ვიღაცები… საზღვარგარეთ არასამთავრობოები, რომლებიც პატიმრების უფლებებზე მუშაობდნენ, მათ უფლებებს მხოლოდ ციხეში კი არ იცავდნენ, მათზე ზრუნვას მერეც აგრძელებდნენ, როდესაც ისინი გარეთ გამოდიოდნენ. ვიღაცა პატარა ქარხანას აკეთებდა და იქ ამუშავებდა, ვიღაცა კიდევ რაღაცას აკეთებდა. ე.ი. აძლევდნენ საშუალებას, რომ პირველ ეტაპზე მაინც რაღაცა შეეტანათ ოჯახში. ეგრძნო, რომ ის არ არის მოკვეთილი საზოგადოებისგან.

- ქალბატონო ელენე, პოლიტიკურმა ძალამ, რომელიც პატიმართა უფლებებზე აპელირებით მოვიდა ხელისუფლებაში, და რომელიც ახლა მიმართავს ფართომასშტაბიან ამნისტიას, თვითონვე უნდა იზრუნოს ამნისტირებული პატიმრების ბედზე.

- ჩვენ არ ვიცით რამდენად ფართომასშტაბიანი იქნება. მე არ ვერევი ამ საკითხებში, მაგრამ თუ მომისმენენ და დამიჯერებენ, ამნისტია უნდა შეეხოს ეკონომიკურ დანაშაულს, ისინი საზოგადოებისთვის ნამდვილად არ არიან საშიშები და არ იყო მათი ციხეში ყოფნა საჭირო. შესაძლებელი იყო მათ პირობითი ჰქონოდათ. ამ კატეგორიის პატიმარი ძალიან ბევრია ციხეში.

- ქალბატონო ელენე, თქვენ ბრძანეთ, მაშინ არ ვსაუბრობდი და ახლა შემიძლია ვისაუბროო, ხომ არ ჯობდა, თუ პრეზიდენტს არ გახვედრებდნენ, გამოსულიყავით და საჯაროდ, ღიად გეთქვათ? ეს პრეზიდენტისთვისაც უკეთესი იქნებოდა, თქვენი გუნდისთვისაც და საზოგადოებისთვისაც?

- აბსოლუტურად უშედეგო იქნებოდა ეს. რატომ გადავწყვიტე პოლიტიკიდან წასვლა? ჯერ კიდევ 2 წელი მქონდა დარჩენილი დეპუტატობის, როდესაც მე ინგა გრიგოლიასთან, პირდაპირ ეთერში განვაცხადე, რომ მივდივარ პოლიტიკიდან. მე, როგორც კომიტეტის თავმჯდომარე, უკვე ვერ ვგრძნობდი, რომ შემეძლო იმის კეთება, რის კეთებაც საჭირო იყო. მე აღმოვჩნიდი უმრავლესობის უმცირესობაში. განსაკუთრებით ზურაბ ჟვანიას გარდაცვალების შემდეგ… ზურა იყო  სერიოზული საყრდენი ჩემთვის, ადამიანი, ვისთანაც შემეძლო დაჯდომა, საუბარი, გულისტკივილის გაზიარება, შემეძლო მომესმინა მისი აზრები და მითითებები. რომელსაც ზოგჯერ მივყვებოდი და ზოგჯერ არა…  მე მარწმუნებდნენ, რომ დავრჩი სადღაც, რომ ფეხი ვერ ავუწყვე ცვლილებებს, რევოლუციის შემდეგ, რომ ახალგაზრდები წავიდნენ წინ… რა ვიცი, ჩავთვალე, რომ არ ვარ მართალი, მაგრამ საბოლოოდ, პირველ ოქტომბერს გამოჩნდა, რომ მე ვიყავი მართალი…

- შეცდომების არსებობას სააკაშვილიც აღიარებს და სხვა ლიდერებიც, როგორ მიგაჩნიათ, რამ განაპირობა საზოგადოების ასეთი არჩევანი?

- „ნაციონალური მოძრაობის“ საარჩევნო კამპანიაში ერთხელ მაინც თუ მოგისმენია რამე ადამიანის უფლებებზე? არც პრეზიდენტისგან, არც სხვა ლიდერებისგან მე ეს არ გამიგია, პრეზიდენტი „აწვებოდა“ სოციალურ საკითხებს, „მეტი სარგებელი ხალხს“, მაგრამ მე ასე მგონია, ხალხი ითხოვდა არა სარგებელს, არამედ სამართლიანობას. ეს ოპოზიციის  ყველაზე ძლიერი იარაღი იყო. მოითხოვდა სამართლიანობას.

- კი, მაგრამ „ოცნებას“ ხომ სწორედ სოციალური დაპირებების გამო მისცა ხალხმა ხმა?

- არ გეთანხმები. „ოცნებას“ მისცეს ხმა იმიტომ, რომ… მე ძალიან მომეწონა როგორ ჩაატარეს საარჩევნო კამპანია.

- ციხის კადრების გამოყენებიანად?

- ციხის კადრები ბოლოს იყო, მე ვამბობ მთლიანად კამპანიაზე, სულ ვუსმენდი ბიძინა ივანიშვილის გამოსვლას. ის ლაპარაკობდა უსამართლობაზე. ძალიან სერიოზულ აქცენტს აკეთებდა ამაზე. „ოცნებაც“ და „ნაციონალური მოძრაობაც“, ორივე საუბრობდა სოციალურ საკითხებზე, სოფლის მეურნეობის აღორძინებაზე, ჯანდაცვაზე და ა.შ. მაგრამ „ოცნება“ ამის გარდა აქცენტს აკეთებდა სამართლიანობაზე, დეცენტრალიზაციაზე. დეცენტრალიზაცია არ ნიშნავს, პარლამენტი სად იქნება. დეცენტრალიზაცია ნიშნავს, რომ ადგილობრივი ხელისუფლება უნდა იყოს ნამდვილად ადგილობრივი ხელისუფლება და არ უნდა შესცქეროდეს ცენტრალურ ხელისუფლებას, რამდენს გადაუგდებს. ესეც  დასამალი არ არის, შიგნით ვიყავი და ვიცი, ვინც ჩვენიანი იყო, უფრო მეტ ტრანშს ვაძლევდით, რომელი მაჟორიტარიც ოპოზიციიდან იყო, დაჩაგრული იყო.

- ქალბატონო ელენე, თუ ყოფილა შემოთავაზება ბიძინა ივანიშვილის ან ახალი ხელისუფლების სხვა ლიდერების მხრიდან თქვენთან თანამშრომლობაზე?

- არ ყოფილა. მინდა გითხრათ, რომ, ალბათ, არც იყო საჭირო. მათ თავისი გუნდი ჰყავდათ და ამ გუნდით მოდიოდნენ. ძალიან გული მტკივა, მომსწრე ვარ, როგორ უყვარდა ხალხს მიშა სააკაშვილი და გული მტკივა, რომ დღეს ასეთი დამოკიდებულება არის მის მიმართ. მიშაა მხოლოდ დამნაშავე? არ ვიცი, მაგრამ ვფიქრობ, რომ შესაძლოა გარემოცვა არც ეუბნებოდა რამეს ნაკლოვანებებზე და პირიქით, ასე ვთქვათ,  „პადხალიმობდნენ“ და ყველაფერში თავს უქნევდნენ. ვფქრობ, რომ არც ესენი არიან სუფთები.

- ამბობთ, რომ მომსწრე ხართ როგორ უყვარდა ხალხს სააკაშვილი და ხედავთ რა დამოკიდებულებაცაა დღეს, თუმცა მინდა შეგახსენოთ, რომ არჩევნებზე მისული ამომრჩევლის 40 %-მა მხარი მის პარტიას დაუჭირა, იმ 40%-ის უფლებებს დაიცავით ქალბატონო ელენე, იმ 40%-ის აზრიც გასათვალისწინებელია…. და იმ მილიონი მოქალაქისაც, რომელიც საერთოდ არ მივიდა არჩევნებზე და კაცმა არ იცის, ვის უჭერენ მხარს…

- რა თქმა უნდა… მომეწონა ბიძინას განცხადება, რომ ის არის პრემიერ-მინისტრი ქვეყნისა და არა ერთი ნაწილისა. რომ ის თანაბრად იზრუნებს მხარდამჭერებზეც და მათზეც, ვინც არ მისცა ხმა. მთავარია, ეს განცხადება განცხადებად არ დარჩეს.

- როგორ შეაფასებთ ამ ხელისუფლების პირველ ნაბიჯებს, რა კომენტარს გააკეთებთ?

- არ გავაკეთებ. მე სამი თვის შემდეგ ვიტყვი, მომწონს თუ არ მომწონს.

დავით საყვარელიძე: „მომავალ არჩევნებზე თბილისი იქნება ყველაზე ობიექტური და „ნაციონალური მოძრაობის“ მხარდამჭერი“

davit sayvarelidze

„ქართული სასამართლო თავის სიტყვას აუცილებლად იტყვის ამ ქვეყანაში და ამაში დარწმუნდება ის პოლიტიკური გუნდი, რომელიც დღეს მოსულია ხელისუფლებაში“

 „პატრულის ჩამოშლა ადვილი არ არის, ეს შეიძლება იყოს ძალიან გრძელვადიანი პროცესი. ეს ერთ-ორ კვირაში არ ჩამოიშლება“

რეზო შატაკიშვილი

(ინტერვიუ დაიბეჭდა ”პრაიმტაიმში”).

რატომ ვერ გაგრძელდება დიდხანს დაჭერები და რა  სიურპრიზები ელის ივანიშვილის ხელისუფლებას სააკაშვილის მიერ რეფორმირებული სასამართლოსგან? რა ავანტიურას წამოეგო ამომრჩეველი და რისი იმედი აქვთ ნაციონალებს მომავალ არჩევნებში?

„პრაიმტაიმი“ პარლამენტარ დავით საყვარელიძეს ესაუბრება.

- უკვე ამ გადასახედიდან, როგორ ფიქრობთ,რა იყო არჩევნების წაგების მიზეზები? მე მგონი, ცოტა ზედაპირულია, მარცხი დაბრალდეს მხოლოდ ბოლოს გავრცელებულ ციხის კადრებს…

- რაც ხდება, ჯანსაღი პროცესია და ბევრისგან განსხვავებით ტრაგედიად არ მივიჩნევ. ჩვენ საზოგადოება გადავტვირთეთ იმ წარმატებებით და სიახლეებით, რომელიც ამ ქვეყანაში ხდებოდა, ბუნებრივია, შეცდომებთან ერთად – ვინც არ მუშაობს, ის შეცდომებს არ უშვებს. თუმცა იმ შეცდომების მასშტაბი რომ შეადარო იმ წარმატებებს, რაც მართლა იყო, ძლიან უმნიშვნელო იქნება. მე მიმაჩნია, რომ ჩვენ რაიმე დიამეტრული შეცდომა არ დაგვიშვია. აქ მოხდა ერთგვარი კონკურენცია რეალურ საარჩევნო პროექტებსა და ზერეალურ დაპირებებს შორის, ერთგვარ აუქციონს დაემსგავსა არჩევნები, ჩვენს პოლიტიკას (მეტი მუშაობა, მეტი საქმის კეთება, მეტი შედეგი,  ტექნოლოგიური განვითარება, ბიუროკრატიული ბარიერებისგან, კორუფციისგან, კრიმინალისგან გათავისუფლება…) დაუპირისპირდა ამომრჩევლისთვის ბევრად კომფორტული იდეა – ყველაფერი უფასოდ, უმოკლეს ვადებში, უფასო ხვნა-თესვა, უფასო განათლება, მილიარდიანი ფონდი, რამდენიმე ასეული მილიონი იქით, რამდენიმე აქეთ და ა.შ. ბიძინა ივანიშვილის გამოჩენამ ხალხში ძალიან დიდი მოლოდინები გააჩინა. ამომრჩევლისთვის გაუგებარია, რატომ უნდა მოგცეს შენ ხმა მეოთხედ, როცა შეუძლია მოსინჯოს რაღაც სხვაც, აგერ კაცი არის მოსული, მის უკან არის რამდენიმე მილიარდი, მას აქვს გაკეთებული ჭორვილა, ჭორვილა ჰგავს შვეიცარიას და ის ადამიანი მეუბნება, რომ მთელი საქართველო იქნება ჭორვილა. ანუ იქნება შვეიცარია. ჩვენი გეგმები კი უკავშირდებოდა გრძელვადიან ეკონომიკურ პროცესს. მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ათჯერ გავზარდეთ ბიუჯეტი, სამჯერ გაიზარდა ეკონომიკის ხვედრითი წილი ერთ სულ მოსახლეზე, ჩვენ მაინც ვერ შევძელით ეკონომიკის იმ დონეზე აყვანა, რომ ამომრჩევლის სტანდარტი ყოფილიყო ოდნავ განსხვავებული. ბევრი მათგანი ძალიან დიდ ავანტიურას წამოეგო, მაგრამ ახლა ხალხს ექნება შედარების საშუალება, ნახავენ რა ვიყავით ჩვენ და რითია ჩვენზე უკეთესი ან უარესი ახალი ხელისუფება.

-რითი ხსნით, განსაკუთრებულად მწვავე მარცხს თბილისში?

- თბილისი განსაკუთრებით სპეციფიკური ქალაქია, ძალიან რთულია თბილისს რომ ასიამოვნო, ასი სიკეთიდან ერთი თუ არ გამოგივიდა, არ მოგიწონეს, ეს ერთი ასს გადაფარავს. ურთულესი სტანდარტების ქალაქია, პირად ურთიერთობებს ძალიან დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ და ეს პირადი ურთიერთობები სამწუხაროდ, საზოგადოებრივ აზროვნებაზე უფრო მაღლა დგას ხოლმე. დარწმუნებული ვარ, რომ მომავალ არჩევნებზე თბილისი იქნება ყველაზე ობიექტური და „ნაციონალური მოძრაობის“ მხარდამჭერი… ქვეყნისთვის ამოსავალი წერტილი უნდა იყოს განვითარება. განვითარების თვალსაზრისით კი ტრაგედია არ არის, თუ ერთი პოლიტიკურ ძალა შეიცვლება მეორე პოლიტიკური ძალით. რამდენად ხარისხიანია ეს პოლიტიკური ძალა და რამდენად პოლიტიკური ძალაა საერთოდ, ეს ცალკე საკითხია… თუ თვალს გადავავლებთ იმ კატაკლიზმებსა და ცვლილებებს, რომელიც საქართველოში მიმდინარეობდა 2004 წლიდან, ხელისუფლება არ იყო მარტივ მდგომარეობაში. ბოლო 20 წლის მანძილზე საქართველო გაღარიბდა 70%-ით, ასეთი რამ გერმანიას არ მოსვლია მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მაშინ გერმანია 50%-ით გაღარიბდა მხოლოდ. ჩვენს წინაშე მდგარი გამოწვევა იყო ძალიან მტკივნეული და ბევრად რთულად გასაკეთებელი, ვიდრე რომელიმე ქვეყანას ჰქონია ოდესმე -  ჩვენ უნდა აგვეკრიფა აზიური განვითრების ტემპები, დასავლური დემოკრატიის სტანდარტებით. ჩვენ ყველაფერს ვაკეთებდით იმისთვის, რომ დავმსგავსებოდით, გვქონოდა ტაივანის, სინგაპურის მსგავსი ეკონომიკა, თუნდაც თურქეთის მოდელთან დაახლოებული, ათათურქის მოდელების გათვალისწინებით. ამისთვის ჩვენ გვიწევდა ძალიან სწრაფად, ზოგჯერ ქირურგიულადაც გარკვეული რეფორმების გატარება, რისთვისაც საზოგადოების ნაწილი მზად არ იყო და ეს ბუნებრივიცაა. ადამიანებს უჩნდებათ დისკომფორტი, პროტესტი. იოლი არაა განახორციელო კარდინალური რეფორმები, დაწყებული სამართალდამცავი, დამთავრებული ეკონომიკური მიმართულებებით და ადამიანები, რომლებიც შეჩვეულები იყვნენ სულ სხვანაირ ცხოვრებას, ერთბაშად გადაიყვანო რაღაც ლიბერალურ მოდელებზე. ამის გარდა, ქვეყნის ეკონომიკა, მოსახლეობის დიდი ნაწილი, ვერ დაეწია იმ ტემპებს, რომელიც ჩვენ გვქონდა აღებული. იყო ჩავარდნები საზოგადოებასთან კომუნიკაციის თვალსაზრისითაც, ალბათ, უფრო მეტად უნდა მოგვესმინა ხალხისთვის, მეტი კომუნიკაცია გვქონოდა. ჩვენ, 24  საათი ვიყავით შეკეტილები და ვაკეთებდით  იმ საქმეს, რომელშიც ჩვენ დარწუნებულები ვიყავით და ახლაც ეჭვი არ გვეპარება, რომ სწორი იყო და ეს ქვეყანა ნამდვილად წინ წავწიეთ, მაგრამ საზოგადოების რაღაც ნაწილისთვის ეს აღმოჩნდა მიუღებელი.

- თქვით,რომ იყო ბევრი წარმატება, რა მოხდა  რეალურად, ვერ დაინახა ხალხმა ეს სიკეთე?

- არა, ხალხმა დაინახა ეს სიკეთე, ნახა, რომ სარგებლის მიღება რეალურია, ეს ადამიანი კი ჰპირდებოდა ბევრად მეტს და გადაწყვიტეს მოესინჯათ. ვხუმრობ კიდეც ხოლმე, ჩვენი სლოგანი „მეტი სარგებელი ხალხს“, ასე გადათარგმნეს მეთქი, შეეცადნენ რაც შეიძლება მეტი სარგებელი მიეღოთ. ეჭვი მეპარება, რომ ეს მეტი სარგებელი მიიღონ, ეს დაპირებები უბრალოდ არარეალურია და არარეალისტური.

- ახსენეთ, ხალხს ექნება შედარების საშუალება. აქ რაღაც ქვეტექსტი არის ის, რომ ხალხს გაუცრუვდება იმედები, ანუ „ნაცმოძრაობის“შემდგომი ნაბიჯები და წარმატება ბევრწილად დამოკიდებული იქნება „ოცნების“წარუმატებელ პოლიტიკაზე, მათი „ჩასვრის“ იმედი გაქვთ?

- არამხოლოდ. პირველ რიგში წარმატებები მინდა ვუსურვო, მე არ ვარ ჩემი ქვეყნის მტერი და მინდა, რომ ჩემზე უკეთესი ადამიანი მოვიდეს და ჩემზე უკეთ გააკეთოს საქმე. მე ვიქნები ბედნიერი და საერთოდ წავალ პოლიტიკიდან თუ ნამდვილად დავინახავ, რომ ვიღაცა ჩემზე წარმატებულად აკეთებს და მე ვყოფილვარ მცდარი ჩემს შეხედულებებში. მე სურვილი მაქვს ვიყო მიუკერძოებელი, ობიექტური კრიტიკაში, არ მინდა ვინმეს ლანძღვით ვიყო დაკავებული და ვიღაცის წარუმატებლობით მოვიპოვო პოლიტიკური ქულები. „ოცნების“ წინააღმდეგ ვინმე რომ წავა, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ის აუცილებლად „ნაციონალური მოძრაობის“ მხარეს შემოტრიალდება. ამისთვის საჭიროა აქტიურად მუშაობა, ხალხთან შეხვედრები, ჩვენ მალე კიდევ უფრო გავაქტიურდებით, უბრალოდ, რაღაც დრო დაგვჭირდა, რომ დაგვესვენა, მე პირადად ძალიან გადაღლილი ვიყავი, იოლი არაა აქტიურად იყო ჩართული საარჩევნო კამპანიაში და შემდეგ წარუმატებლობაც იწვნიო პირველად, მაგრამ  ვინც არ იცის დამარცხების გემო, იმან არ იცის გამარჯვების გემოც. ჩვენ ვიყავით გარკვეულ სფეროებში წარმატებული მენეჯერები, ნანახი გვაქვს წარმატებაც, წარუმატებლობაც, ვიცით რა არის საქმის ნულიდან დაწყება და წარმატების მიღწევა, საერთაშორისო აღიარების მოპოვება, თუმცა ახლა გვაბრალებენ, რომ ეს საერთაშორისო აღიარება და რეიტინგები ჩვენი მოგონილია… ჩვენ ენერგიაც გვაქვს, გამოცდილებაც, კონტაქტებიც და ვაგრძელებთ იგივე მიმართულებით მუშაობას. ჩემთვის პირადად, ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ „ნაციონალური მოძრაობა“ დარჩეს როგორც ქმედითი, ძალიან ეფექტური და გადაიარაღებული ახალი პარტია, რომელიც გააგრძელებს მუშაობას. დასამალი არაფერია, ძალიან ბიუროკრატიული ფორმა ჰქონდა მიღებული პარტიას, 9 წლის განმავლობაში კარდინალურად არაფერი შეგვიცვლია პარტიის სტრუქტურაში, დღეს „ნაციონალურ მოძრაობას სჭირდება გადაიარაღება და ჩვენ ვართ ამ რებრენდინგის და გადაიარაღების სერიოზულ პროცესში. აქამდე ყველა პარტია, რომელიც ჩამოშორდა მმართველობას, გაქრა ისტორიიდან, მე მახარებს ის ფაქტი, რომ „ნაციონალური მოძრაობა“ აგრძელებს თავის მოღვაწეობას, ამჯერად ოპოზიციაში და ამას არა აქვს მნიშვნელობა. თურქეთი აიღეთ მაგალითისთვის. ერდოღანის ერთ დროს უძლიერესი და გავლენიანი პარტია დღეს სადღაც 30%-ს ფლობს თურქეთის პარლამენტში.

- არჩევნების შემდგომ დღეებში, როდესაც დაიწყო ნაციონელბის გადინება „ოცნებაში“,  სოციალურ ქსელში გქონდათ სტატუსი,მიესალმებოდით ამ ფაქტს, რომ „ვირთხები“ მიდიოდნენ და პარტია იწმინდებოდა. ესეც ხომ არ იყო მარცხის ერთ-ერთი მიზეზი? ბევრი უმაქნისი, უმსგავსოიყო „ნაციონალურ მოძრაობაში“, მის ქვედა რგოლებში და ხალხს სწორედ მათთან ჰქონდა უშუალო ურთიერთობა, მათგან გამომდინარე ექმნებოდა წარმოდგენა ხელისუფლებაზე.

- მმართველი პარტიისა და ძლიერი ხელისუფლების ავადმყოფობა და დაავადება არის სწორედ ფილტრების შესუსტება, იმიტომ, რომ ძალიან ბევრი ადამიანი ეტმასნება, ძალიან ბევრ ადამიანს უნდა, რომ ამითი ერთგვარად თავისი სტატუსი, აქტუალურობა და მნიშვნელობა წამოსწიოს. წმენდის არაჩვეულებრივი საშუალება კი სწორედ ასეთი ექსტრემალური სიტუაციები, რყევები და პოლიტიკური კრიზისებია. მე ვთვლი, რომ ვინც ახლა ჩვენს გვერდით დარჩა, ისინი არიან ნამდვილად თავის ღირებულებების ერთგული ადამიანები, ვინც გასამდიდრებლად, სახელის და გავლენების მოსახვეჭად არ ყოფილა პარტიაში და გვამოძრავებდა ერთადერთი მიზანი – ამ ქვეყნის ფეხზე დაყენება და ჩვენ ვთვლით, რომ ეს წარმატებით შევძელით. ამის ერთ-ერთი მაგალითია ხელისუფლების მშვიდობიანი გადაბარება მეორე გაერთიანებაზე. მიუხედავად იმისა, რომ დიდი სიმპათიით ერთმანეთის მიმართ არ გამოვირჩევით და ამაში დასამალი არაფერია, ძალიან ნორმალურად გადავაბარეთ ხელისუფლება ამ ადამიანებს, ყოველგვარი ძიძგილაობის, სროლებისა და უბედურების გარეშე. ამ სასტუმროში („თბილისი მარიოტი“ – სადაც შედგა ინტერვიუ – რ.შ), სადაც ჩვენ ყავას და ჩაის მივირთმევთ, ტანკები იდგნენ და აქედან ესროდნენ პარლამენტის შენობას – ასეთი იყო ხელისუფლების გადაბარების ტრადიცია საქართველოში.

- განხორციელებული დაჭერები შეფასდა პოლიტიკურ დაჭერებად, როგორ ფიქრობთ, პროკურატურა, სასამართლო რომ ნამდვილად რეფორმირებული ყოფილიყო, ასე უცებ გადაეწყობოდა პოლიტიკური დაკვეთების შესრულებაზე? ეს ყველაფერი არასაკმარის რეფორმაზე არ მიუთითებს?

- მე არ ვიცი, კონკრეტულად ვინ მუშაობდა ამ საქმეებზე, ვინ აკრიფა ბრალის დადგენილება კომპიუტერში, მაგრამ მე ვიცი, რომ პროკურატურაში მოხდა გარკვეული საკადრო ცვლილებები, ძირითადად დააბრუნეს ძველი, ბიზნესების ლობირების გამო, ჩვენს მიერ გაშვებული თანამშრომლები, ზოგი ძმაკაცობა-ნათესაობის პრინციპით არის მობრუნებული და დარწმუნებული ვარ, ძმაკაცობის პრინციპით მოხდა ამ საქმეებზე მუშაობა. რაც შეეხება პოლიტიზებას, თქვენ თუ მოგისმენიათ ბოლო წლების განმავლობაში ასე ღრმად პოლიტიზებული გამოსვლა ან მთავარი პროკურორის, ან მისი მოადგილის, ჩემი ჩათვლით? მაგალითად, როგორც ისმენთ ბოლო კვირეების განმავლობაში? რაღაც პოლიტიკურ შოუს დაემსგავსა, როდის გვეტყვით? ორშაბათს გეტყვით…

- შეიძლება თქვენ არ გამოსულხართ, მაგრამ იყო დრო, როდესაც ამ ქვეყანაში ჰყვაოდა სატელევიზიო დაჭერები…

– რომელი მაგალითად?

– ირაკლი ოქრუაშვილის განხორციელებული, აბსოლუტური ტელეშოუები.

- მე არ ვამბობ, რომ ყველაფერსვეთანხმები, რაც ადრე იყო, არც მაშინ მომწონდა ოქრუაშვილის მივარდნები საროსკიპოებში, არც ის, თავად რომ აკავებდა ხალხს გენერალური პროკურორი და ეს დღესაც მიუღებელია ჩემთვის. თუ ვინმემ რამე ჩაიდინა 2004 წელს, ეს იმას არ ნიშნავს, იგივე გავიმეორო დღეს, 2012 წელს. როცა წინასაარჩევნო კამპანიისას ქადაგებ, „პირველ რიგში მოვახდენ პროკურატურის დეპოლიტიზირებას“, იმარჯვებ და იგივეს იმორებ… თუ იმაზე გაქვს ამბიცია, რომ ჩვენზე უკეთესი იყო, არ უნდა გაიმეორო ოქრუაშვილის შეცდომები. მე პასუხისმგებელი ვარ ჩემს კარიერაზე, მსგავსი პოლიტიზირებული პროკურატურა, ჩემი მუშაობის პერიოდში, ბოლო ექვსი წლის განმავლობაში, მე არ მახსოვს. მე ბედნიერი, გაბრწყინებული სახით გამოვსულვარ და მითქვამს, რომ ადამიანი დავაკავე, რომ დაელოდეთ კიდევ ძალიან ბევრ ეპიზოდს დავუმატებთ?..

– რაც შეეხება სასამართლო? სასამართლოში ხომ არ მომხდარა საკადრო ცვლილებები.  

– სასამართლომ, ჩემი აზრით, მიიღო ძალიან სამართლიანი გადაწყვეტილება, გირაოთი გამოუშვა ადამიანი, რომელიც არ დაემალა რუსეთის აგრესიას და ავტომატგადაკიდებული, დაჭრილი შევარდა ომში….

- ეს სასამართლომ გამოუშვა თუ მოხდა დასავლეთის საშინელი ზეწოლის შემდეგ?

– არა, სასამართლომ მიიღო ეს გადაწყვეტილება. ნებისმიერმა ელჩმა და საერთაშორისო ორგანიზაციამ რაც არ უნდა განაცხადოს, სასამართლო წყვეტს საბოლოო ჯამში ყველაფერს. თუ სასამართლო შეშინებულია, მაშინ სასამართლო არ გამოუშვებდა.

– სერთაშორისო ზეწოლას ვერ უძლებს ადგილობრივი,საქართველოს ხელისუფლება და საქართველოს ხელისუფლება უკვეთავს შემდეგ სასამართლოს.

– არა მგონია, სწორედ რასმუსენის განცხადებების შემდეგ წაუყენეს კალანდაძეს ახალი ბრალდება, შეეცადნენ დაემძიმებინათ მისი მდგომარეობა და მოეთხოვათ მისი წინასწარი პატიმრობა. სასამართლო ნამდვილად სწორ გზაზეა.

– ეს როგორ გავიგოთ, კალანდაძის შემთხვევაში სასამართლო რეფორმირებული გვაქვს და ბაჩო ახალაიას შემთხვევაში არარეფორმირებული?

–  მე პროფესიული ეთიკიდან გამომდინარე, თეა წულუკიანივით და კბილაშვილივით არ ვისაუბრებ, თავს შევიკავებ სასამართლოზე რაიმე კომენტარისგან. არ მაქვს უფლება მათი გადაწყვეტილებები შევაფასო პოლიტიკურად, ეს იქნება ზეწოლა, მნიშვნელობა არა აქვს პოლიტიკური ზეწოლა ხელისუფლებიდანაა თუ ოპოზიციიდან. საერთოდ, მოსამართლეების მიმართ ასეთი ანგაჟირებული იერიშების წინააღმდეგი ვარ. თეა წულუკიანი, რომელიც გვპირდება, რომ მე სასამართლოს გავათავისუფლებ პოლიტიკური წნეხისგან, შემდეგ ბედნიერი სახით გამოდის და ამბობს, მე დავაკავე გენშტაბის უფროსი საკუთარ კაბინეტში, მეორე დღეს კი საერთაშორისო ორგანიზაციებს იწვევს, იწვევს კოტე კუბლაშვილს და მისი თანდასწრებით საუბრობს იმაზე, რომ თურმე მოსამართლეების დასჯის და მათ მიმართ დისციპლინარული  დევნის პრაქტიკა არაფექტურია, არ აკმაყოფილებს და უნდა შეიცვალოს კანონმდებლობა, რომ უკეთესად დასაჯონ არსებული მოსამართლეები… რას ჰგავს ეს, გამაგებინეთ? არის თუ არა ეს პოლიტიკური ზეწოლა? ქართული მართლმსაჯულება და სასამართლო ნამდვილად შემდგარია და ქართული სასამართლო თავის სიტყვას აუცილებლად იტყვის ამ ქვეყანაში და ამაში დარწმუნდება ის პოლიტიკური გუნდი, რომელიც დღეს მოსულია. ვიღაცის ჯიბის სასამართლო ეს ნამდვილად არ იყო, მათ ექნებათ საშუალება იმუშაონ ამ სასამართლოსთან, თვითონაც დარწმუნდებიან. ახლა სამართალდამცავ სისტემაში რაც ხდება, ეს კატასტროფაა. რაღაც რევანშის სუნი უფრო უდის ამას, ძველი გათავისუფლებული პოლიციელები კორუფციისა და კიდევ სხვა მძიმე დანაშაულის ბრალდებით, ან ეჭვებით და ცუდი რეპუტაციით გაშვებული ადამიანები ბრუნდებიან და დგებიან ძირითადი ძალოვანი ორგანოების, მენეჯმენტის სათავეში. რა მოტივაცია უნდა ჰქონდეთ ამ ხალს? მათ ჰქონდათ თავის დროზე ყველანაირი ბერკეტი საიმისოდ, რომ დაედოთ შედეგი. რა შედეგიც გვქონდა ყველას კარგად გვახსოვს, ხომ? სიმართლე გითხრათ, ღარიბაშვილის მიმართ მე პიროვნულად არ ვარ ცუდად განწყობილი, იმიტომ, რომ ეს ადამიანი გამოვიდა და პირველი, რაც თქვა, იყო ის, რომ მე თქვენს პოლიტიკას, სისხლის სამართლისას, შევინარჩუნებ, ანუ ნულოვან ტოლერანტობას. ეს არის დიდი მონაპოვარი და ეს კაცი ხვდება და აანალიზებს და თქვა, რომ მე ამას გავაგრძელებო, რაც ძალიან კარგია, ტაბატაძე და ლაშა ნაცვლიშვილი ამას რამდენად შეძლებენ, ეს მეორე საკითხია. მე დარწმუნებული ვარ, რომ მალე მიხვდება, რომ ამ ადამიანების აშენებული შსს ამ პროდუქტს ნამდვილად ვერ დადებს და ვერ შეინარჩუნებს.

- ეს არ შეიცავს იმ საფრთხეს, რომ ჩამოიშალოს პატრულის სისტემა, რასაც მოჰყვება განუკითხაობა?

- ჯერჯერობით პატრული მუშაობს, პატრული არის ინსტიტუტი, რომლის ჩამოშლაც ადვილი არ არის. პატრულში არის ტრადიციები, პატრულში გაიზარდა პატრულ-ინსპექტორებისა და მათი ზემდგომების თაობა, რომლებსაც ასევე უშვებენ სამსახურებიდან. თუმცა ყველა რიგითმა იცის თავისი  უფლება-მოვალეობა, მაგრამ ამ რიგითს უნდა მუდმივი პატრონობა, მუდმივი განათლება, იქ უნდა იყოს დაწინაურების ობიექტური სისტემა, კარიერული წინსვლის კიბე, წახალისების სისტემა, სოციალური გარანტიები. საფრთხე არსებობს, მაგრამ პატრულის დაშლა, ეს შეიძლება იყოს ძალიან გრძელვადიანი პროცესი. ეს ერთ კვირაში და ორ კვირაში არ ჩამოიშლება.

- როგორ ფიქრობთ, გაგრძელდება დაჭერები? ფაქტია, რომ ეს ხელისუფლება ვერ სთავაზობს ხალხს პურს და იძულებულნი არიან გადავიდნენ სანახაობაზე – დაჭერებზე.

- არა მგონია, მათ ჰქონდეთ ამის სურვილი, მაგრამ სჭირდებათ, იმიტომ რომ ხალხს ჰპირდებოდნენ დავიჭერთ და ციხეში ჩავყრით ამათ დიდ ნაწილს, იმიტომ რომ ესენი არიან კაციჭამიები და ა.შ. დაჭერები მათ სჭირდებათ იმ წარუმატებლობის გადასაფარად, რაც მათ ელით. დღევანდელი კვერცხი, რომელსაც ვერ მიიღებს საზოგადოება, უნდა გადაიფაროს, ასე ვთქვათ, დაკავებული ჩინოვნიკებით, რომლებისგანაც შეეცდებიან, რომ შექმნან გარკვეული დემონები, რომლებიც ადამიანებს სჭამდნენ, ხარშავდნენ, ხოცავდნენ… მაგრამ რამდენ ხანს გასტანს ეს? რამდენიმე თვე შეიძლება ეს საკვები აჭამო ამომრჩეველს, მაგრამ მოვა გაზაფხული და ადამიანებს მოუნდებათ სამედიცინო დაწესებულებაში უფასოდ მისვლა გამოკვლევაზე, გლეხს მოუნდება უფასო ხვნა-თესვა, რამდენი ჩინოვნიკიც გინდა დაიჭირე, დაჭერილი ჩინოვნიკი პურს, ხორბალს და ყველს მისცემს გლეხს? კბილებს ჩაუსვამს დაზღვეულ ადამიანს, ოპერაციას გაუკეთებს? ამიტომ ეს არის ძალიან სუსტი ტალღა, რომელსაც ესენი ვერ აწევენ ჩემი აზრით. ადამიანის დაჭერა არ არის მარტივი. ამას სჭირდება ნებისყოფა, ძალიან დიდი შინაგანი ენერგია, დიდი ლეგიტიმაცია, საზოგადოებრივი აზრის მხარდაჭერა. მე ვგულისხმობ პოლიტიკურ დაჭერებს. ამ ტალღას ვერ აწევენ, იმიტომ რომ დაჭერას სხვა თვისებები სჭირდება, რომელიც მათ არ აქვთ ნამდვილად. მათ აქვთ ბოღმა, მათ აქვთ ყოჩობის სურვილი ამომრჩეველთან, რომ გამოჩნდნენ ძლევამოსილები. ესაა რევანშისტული მთავრობა. პარლამენტში საუბარი მიდის მუდმივმოქმედ საგამოძიებო კომისიაზე, რომლის თავმჯდომარეც მუდმივად იქნება თინა ხიდაშელი. თინა ხიდაშელი მუდმივად იქნება დასაქმებული და მას ექნება საშუალება, რომ მუდმივად, პოლიტიკური შოუები დადგას პარლამენტში. ეს მაშინ, როცა მათ განკარგულებაშია შსს, პროკურატურა, ფინანსური პოლიცია, ძალიან ბევრი მაკონტროლებელი ორგანო, რომელსაც შეუძლია აკადემიურად დაიწყოს საქმის გამოძიება და დაამთავროს, გადასცეს სასამართლოს. ესაა რიტორიკა – ჩვენ მოვედით იმიტომ, რომ თქვენ გაჩვენოთ სეირი. ეს ჩვენების სერია დიდი ხანი ვერ გაგრძელდება, ამ საკენკს საზოგადოება დიდი ხანი არ აკრეფავს.

- გამორიცხავთ, რომ  ხიდაშელის კომისია დაერიოსთვითონ ოცნებისმიტრებსაც?

- არაა გამორიცხული, იმიტომ რომ „ოცნება“ ჭრელი წარმონაქმნია, „ქართული ოცნება“ არ არის პოლიტიკური პარტია. „ქართული ოცნება“ არის ერთადერთი იდეის გარშემო გაერთიანებული – ეს არის ზიზღი და შიში „ნაციონალური მოძრაობის“, იმიტომ რომ ყველა ვართ ცოცხლები და ყველას გვაქვს გონება გახსნილი, ყველას გვაქვს ენერგია და სურვილი ჯანსაღი ოპონირების. არა მგონია „ოცნებამ“ დიდხანს შეინარჩუნოს ერთიანობა, საკონსტიტუციო უმრავლესობა ვერ აიღეს, ვერც აიღებენ და დაკარგავენ „ნაციონალური მოძრაობის“ წინააღდეგ ბრძოლის მოტივაციას. ჩვენთან ძიძგილაობა მობეზრდებათ და დაერევიან ერთმანეთს. „ოცნება“ არაა იდეის გარეშემო შეკრებილი ხალხი, ესაა დაბოღმილი, გამდიდრების მოსურნე ხალხის ჯგუფი, ცხადია, იქ ბევრი ღირსეული ადამიანია, რომლის ინტელექტს, წარსულს, პატივს ვცემ, მაგრამ უმეტესობას მერკანტილური ინტერესები აქვს, ცოტა ხანში ღარიბაშვილს, ივანიშვილს, მინისტრებს დაუდგებათ მათი პარლამენტარების რიგები, რომლებიც მოითხოვენ ბიზნესებს, წილებს, მიადგებიან მათი აქტივისტები, „დამასაქმე“, „მე მინდა ბიზნესი“, ყველას ყველაფერს ვერ შეუსრულებენ და დაიწყება გაღიზიანება, რღვევა.

 

რეზო შატაკიშვილი დევგმირზე, რომელშიც მუდამ ცოცხლობდა ბავშვი

dodo abashidze 01

„მსახიობმა რომ გამარჯვებას მიაღწიოს, ამისთვის არსებობს სამი კანონი: მაყურებელს უნდა ესმოდეს შენი. უნდა გხედავდეს და უნდა აღგიქვამდეს. თუკი მსახიობი ამ კანონებს არ იცავს, არ ახორციელებს, არაფერი არ გამოვა“, – ამბობდა დოდო აბაშიძე და თავად მართლაც რომ გაიმარჯვა.

ის დღემდე უყვართ და მუდამ ეყვარებათ.

დოდო აბაშიძეს ხშირად ადარებდნენ დევგმირს, რომელშიც სიკვდილის ბოლო წუთებამდე ცოცხლობდა ბავშვი… მისი ბავშვობა კი მართლაც გასაოცარი იყო: ვერაზე პირველ დამრტყმელად და „ყოჩად“ ითვლებოდა, გაუთავებლად ბურთს დასდევდა, ჩხუბობდა… ჩხუბობდა ვაჟკაცურად – მუშტით… იგივე ხელებს კი სხვა გატაცებაც ჰქონდა – პატარა დოდოს ყვავილების ქარგვა უყვარდა…

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

ის 1989 წელს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ გარდაიცვალა.

გარდაცვალებამდე რეჟისორის ამპლუაშიც სცადა ბედი – ფარაჯანოვთან ერთად გადაიღო „სურამის ციხე“. როგორც რეჟისორისთვის, „სურამის ციხე“ მისი პირველი და უკანასკნელი ფილმი იყო, ის მეტის გადაღებას არც აპირებდა, მაგრამ აპირებდა კიდევ ბევრი როლის თამაშს. მაგრამ მის მიერ „სურამის ციხეში“ განსახიერებული როლებიც (ოსმან აღასა და ზურაბის გამზრდელი მესტვირის როლები) უკანასკნელი აღმოჩნდა.

თუმცა, „სურამის ციხეს“ ის არც პირველად დგამდა და არც პირველად თამაშობდა სხვადასხვა როლებს. ჯერ კიდევ 9 წლისამ ეზოში დადგა „სურამის ციხე“ – თვითონ იყო სპექტაკლის რეჟისორიც, დურმიშხანის როლის შემსრულებელიც, ფარდის აწევ-დაწევაც კი არავის დაანება…  მოკლედ, „სურამის ციხე“ აღმოჩნდა საძირკველიც და ქონგურებიც დოდო აბაშიძის არტისტიზმისთვის…

კადრი ფილმიდან ”ბაში-აჩუკი”

კადრი ფილმიდან ”ბაში-აჩუკი”

ვერელი აბდუშაჰილი

დოდო აბაშიძე: „მე არ ვარ და არც არასოდეს ვყოფილვარ კარჩაკეტილი კაცი. მეგობრები მყავდა გარშემო, ცოტა მაგარი ბიჭიც გახლდით. მაშინ ასე იყო, მაძიებლები იყვნენ ყოჩობისა. მე ვერაზე ვცხოვრობდი. როგორი იყო იცით, მაშინ ჩხუბი? დღეში 10-ჯერ, 15-ჯერ ვჩხუბობდით. ვამტვრევდით ერთიმეორეს. მაშინ ასეთი კანონი იყო, თუ სისხლი წაგსკდებოდა – დამარცხებული იყავი. გამარჯვებული იყო ის, ვისაც სისხლი არ წამოუვიდოდა. მერე შემოვიდა ახალი „კანონი“, ვისაც მეტი „სინიაკი“ ჰქონდა, ის ითვლებოდა დამარცხებულად. და ასე დალურჯებულები დავდიოდით. მერე ესეც გადავიდა „მოდიდან“ და ვისაც დაარტყამდი და წააქცევდი, ის იყო დამარცხებული. არავითარ იარაღს არ ვხმარობდით, ხელი იყო და გათავდა. მახსოვს, ერთხელ ვერიდან ქვემოთ, ზემელისკენ მივდიოდი და იქიდან, იარბურგიდან ამოდიოდა ბუაძე იყო, ელგუჯა, საყვარელი, ძალიან ჯანიანი, ვაჟკაცი ბიჭი, ხარაგოულელი. მე და იმან დავარტყით 27-ჯერ. ათჯერ გავიმარჯვე მე. დანარჩენი – მან. ის იყო დარტყმის ოსტატი. პირველად რომ დაგარტყამდა, მერე რომ მომკვდარიყავი, ჩხუბში აღარ გამოგყვებოდა, წადი, ბიძიკო, დღეს შენი დღეა, შენთვის გათენებულაო. დარტყმები ინიშნებოდა მოსკოვის ქუჩის ზემოთ, რუსულ ეკლესიასთან. პლეხანოვზე – მუსკომედიის თეატრის უკან, გოგიჯანოვის ბაღი იყო მაშინ იქ. აი, ეს იყო გარტყმა-გამორტყმები. მერე სპორტს მოვკიდე ხელი, ცხენოსნობას და ნელ-ნელა მოვეშვი ჩხუბს. ბევრი შემთხვევა მქონდა და ბევრჯერ დამიხსნა თეატრალურმა ინსტიტუტმა და აკაკი ხორავამ. საშა კიკნაძე ბევრჯერ იყო ამის მომსწრე. ის სახლში იჯდა და ფანჯრიდან მიყურებდა, მე კი ზემელზე ვჩხუბობდი. წამავლებდა ყურში ხელს და ისე მივყავდი ინსტიტუტამდე“.

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

დოდოს ფესვები

ყველას ახსოვს ფილმი „ფესვები“ და დოდო აბაშიძის გმირი.

ამჯერად თავად დოდო აბაშიძის ფესვებზე…

დოდო აბაშიძე: „მამაჩემის ბებია პირველი მსახიობი ქალი იყო ეფრო კლდიაშვილი. ის ყიფიანის ქალი იყო, აკაკისთან ერთად გამოდიოდა სცენაზე. აკაკი წერეთელი „ჩემს თავგადასავალში“ წერს მის შესახებ. მერე, შენ ხარ ჩემი ბატონი, ეფრო გათხოვდა გრიგოლ კლდიაშვილზე – პოლკოვნიკი გახლდათ. საოცარი ოჯახი იყო, ერთი შვილი – საბა, ოდესაში მოკლეს, როდესაც ებრაელების დევნა დაიწყო, საბა კლდიაშვილი მათ იცავდა. სამჯერ გააფრთხილეს და მერე მოკლეს. ერთ-ერთი პირველი ქართველი ქიმიკოსი გახლდათ. ოდესაში იყო დასაფლავებული და მერე გადმოასვნეს. მეორე შვილი – სიომონი არქიტექტორი იყო, რომელმაც დაგეგმა სათავადაზნაურო გიმნაზია, დღევანდელი უნივერსიტეტი. მან ვარაზისხევში, უნივერსიტეტის პირდაპირ ააშენა კოშკივით დაკიდებული სახლი, იქ ცხოვრობდა და ისე ხელმძღვანელობდა მშენებლობას. ჰყავდათ კიდევ ქალიშვილი მარიამი, პირველი ქართველი ვიოლონჩელისტი ქალი. როდესაც მამაჩემი ვანიკო ეფროსთან ჩადიოდა, მის მიერ გამართულ სპექტაკლებში მონაწილეობდა. აქედან იწყება მამას დაინტერესება თეატრით. ის შესანიშნავად მღეროდა. ბათუმის განთავისუფლებაში მონაწილეობდა. მერე ახალციხეში იბრძოდა. დაჯილდოებული იყო ორდენით მამაცობისთვის. მას ბარიტონი ჰქონდა, მაგრამ ახმეტელით იყო გატაცებული და ბოლომდე შესწირა თავი. ახმეტელის სტუდია, ე.ი. ფაღავას სტუდია, დაამთავრა და 1924-35 წლებში რუსთაველის თეატრში მუშაობდა. ტრაგიკული ბედი ჰქონდა, რეპეტიციიდან წაიყვანეს და უკან აღარ დაბრუნებულა. უკვალოდ გააქრეს. უნიჭიერესი ადამიანი იყო. დღესაც მესტუმრა ადამიანი, რომელიც მასთან მუშაობდა, ილუშა ურუშაძე. მამას იხსენებდა, ეს იყო საოცარი პროფესიონალი მსახიობიო. თამაშობდა სახასიათო როლებს. დედაჩემი ახმეტელმა სახლიდან წაიყვანა, თითქმის ძალით დაამთავრებინა სტუდია და ისიც მსახიობი გახდა. მერე დედაჩემიც მამაჩემს გაჰყვა…“

dodo abashidze 05

დოდო აბაშიძის მამა ვანიკო აბაშიძე 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობდა, დაპატიმრებულიც იყო. სწორედ ეს ჩაუწერეს 1937-ში დაპატიმრებისას ანკეტაში: „1924 წელში დაპატიმრებული იყო, როგორც აგვისტოს ავანტიურის მონაწილე. 10 დღის პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს“.

რუსთაველის თეატრიდან ახმეტელის მოხსნის შემდეგ, ვანიკო აბაშიძე ლანჩხუთის თეატრში გადავიდა და იქ დაიწყო რეჟისორობა. დადგა „ნინოშვილის გურია“, „შემოდგომის აზნაურები“, თავად ითამაშა სოლომონ მორბელაძის როლი. ლანჩხუთის თეატრში წაიყვანა მეგობრის – ია ქანთარიას ცოლი. იმჟამად მსახიობი ია ქანთარია უკვე დაპატიმრებული იყო ახმეტელთან ერთად. და დაიძრა მაბეზღარების ბინძური წერილები. სუკს აცნობებდნენ, რომ  ვანიკო აბაშიძე მავნებელი, ხალხის მტერი ია ქანთარიას ცოლს მფარველობდა, რომ ბუღალტერს უბრძანა, დაუყოვნებლივ მიეცათ მისთვის ბინის თანხა. „ქანთარია ახმეტელთან ერთად ზის, როგორც ფაშისტი, საკითხავია, აბაშიძეს რა კავშირი აქვს ხალხის მტრის ცოლთან“? ვანიკო აბაშიძეს თეატრიდანაც ასმენდნენ ოფიციალურად – ახმეტელს აქებს, საშა კარგი ხელოვანი იყო, წავბაძოთ მასო. რაიკომს არ ემორჩილებაო, თეატრში პირდაპირ გადმოიტანა ახმეტელის დამანგრეველი მეთოდებიო… მთელ ამ ბინძურ წერილების დასტას დაედო რეზოლუცია – „საჭიროა აბაშიძის გასინჯვა მისი პოლიტიკური ფიზიონომიის შემოწმების მიზნით“.

დააპატიმრეს. არ გატყდა, არც საკუთარი ბრალეულობა ცნო, არც ახმეტელის, არც ია ქანთარიასი და არც სხვა მეგობრების. რაინდულად აღესრულა. მამის 37-ში დახვრეტის შემდეგ, დედა – ნინო ანდრონიკაშვილი ობლობაში ზრდიდა მომავალ დიდ მსახიობს. დოდოს დიდი მომავალი კი თვით სანდრო ახმეტელმა იწინასწარმეტყველა.

…სცენაზე ახმეტელის „ლამარას“ თამაშობენ. ლოჟაში პატარა დოდო აბაშიძე ზის გატრუნული – თვალს არ აცილებს სცენას. საცაა, აბობოქრებული ხევსურები ხმლებს იშიშვლებენ, პაუზაა, ლოჟაში თმაქოჩორა, სახეანთებული დოდო წამოხტა და დაგვიანებული რეპლიკა ისროლა წკრიალა ხმით. მსახიობებმა საბრძოლველად შემართული ხმლები დაუშვეს. სცენაზე მდგარი დოდოს მამა დაიბნა და დედას ხელით ანიშნა, ბავშვი გაიყვანეო. დოდოს დარცხვენილი დედა კი თავად ახმეტელმა დაამშვიდა: „დამშვიდდი, ნინო, ბიჭში მსახიობი ზის!“…

„თეატრალური ინსტიტუტი დიდ იმედებს ამყარებს სტუდენტ დოდო აბაშიძეზე და მიაჩნია, რომ ის დიდი მსახიობი გახდება“, – ამას უკვე თეატრალური ინსტიტუტის რექტორი აკაკი ხორავა ჩაწერს მის დახასიათებაში.  არადა, თეატრალურ ინსტიტუტში ნაცნობობით მიიღეს, გამოცდაზე გრიშაშვილის ლექსს კითხულობდა: „ჩამღერებით წავიკითხე და თანაც, რაც ძალა და ღონე მქონდა, ვღრიალებდი. იმხელას ვყვიროდი, რომ მთელი პროფესურა აუდიტორიიდან გარბოდა. თურმე მაჩერებდნენ კიდეც, მაგრამ მე არაფერი მესმოდა და ვერც ვერაფერს ვხედავდი. ინსტიტუტში დროებით, თებერვლამდე ჩამრიცხეს. აკაკი ხორავამ თქვა, დავტოვოთ გამოსაცდელი ვადით და მერე გადავიწყვიტოთო. მერე დოდო ალექსიძემ მომიწყო გამოცდა, მომცა ეტიუდი და ეს ეტიუდი ისე შევასრულე, რომ მთელი ინსტიტუტი ამაზე ლაპარაკობდა. ეტიუდი ასეთი იყო, თითქოს მე მოვხვდი კიროვის ბაღში. ტანსაცმელი არ მაცვია, გავიხადე მაისური, დავსვარე აგურის ფხვნილით და დავაწერე ნომერი 19. ვითომ ამ ნომრით მორბენალი ვიყავი და გავრბივარ ქუჩაში. აქეთ მანქანა მიპიპინებს, იქით ხალხი რაღაცას მეძახის. ყველაფერი ვითამაშე ხმით, პლასტიკით და სახლში მივედი. ბატონი დოდო თვითონ მიკრავდა ტაშს. თუმცა გამოცდაზე ეს მიღებული არ იყო. ხალხი კი სიცილისგან იატაკზე ეყარა. ამის მერე ინსტიტუტში დამტოვეს. მე კიდევ ისე მომეწონა კარგი ნიშანი, რომ მერე სულ კარგ ნიშნებზე ვსწავლობდი და მე და აკაკი დვალიშვილი მარჯანიშვილის პირველი სტიპენდიატები გავხდით. 1949 წელს ჩამიყვანეს კიდეც რუსთაველის თეატრში…“

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

კადრი ფილმიდან ”ჭრიჭინა”

გაქცევა კინოში

რუსთაველის თეატრში დოდო აბაშიძემ მხოლოდ 7 წელი გაძლო და გაიქცა… გაიქცა კინოში.

დოდო აბაშიძე: „მისვლისთანავე მთავარ როლებს მაძლევდნენ ისეთ სპექტაკლებში, როგორიცაა „პეპო“, „ხევისბერი გოჩა“, „ნგრევა“… აღდგენილ „ყაჩაღებში“ მამაჩემის ნათამაშევი როლი ვითამაშე, ეპიზოდური როლებიც მითამაშია.

1956 წელს დოდო ალექსიძემ რატომღაც ოიდიპოსის როლზე დამიძახა, სამი ოიდიპოსი იყო უკვე – აკაკი ხორავა, აკაკი ვასაძე, ეროსი მანჯგალაძე. მე ვთქვი, „რად მინდა მე ოიდიპოსი“? მერე, რომ ვნახე, იმხელა ტექსტი იყო, ვიფიქრე, რა მასწავლის-მეთქი და გავიქეცი თეატრიდან, წავედი კინოში, დავრჩი და დავრჩი კინოში. მერე კინომ მიმიჩვია იმით, რომ მას სიყალბე არ უყვარს. ტექსტები პატარაა, უფრო იოლია. ქე ვიყავი, გენეცვალე, ასე და ვარ ამ დაწესებულებაში“,  – იხსენებდა მსახიობი სიკვდილის წინ, კინომცოდნე ლელა ოჩიაურისთვის მიცემულ, ბოლო ინტერვიუში…

01

02

03

04

05

კინოში მისი დებიუტი „ჭრიჭინაში“ შედგა, მის „ჟოლობქვეშ“, თავსხმაში მდგარ „ბიჭიკოს“ კი ბედმა მერე 60 კინოროლი „დაასხა თავს“. დოდო აბაშიძემ მაყურებლის გულებისკენ პირველივე, თუნდაც ეპიზოდური როლებით გაიკვალა გზა. ქართულ კინოს წამყვან მსახიობად კი მაინც მერაბ კოკოჩაშვილის „დიდი მწვანე ველის“ შემდეგ მოგვევლინა. სწორედ „დიდი მწვანე ველის“ გადასაღებ მოედანზე დაიბადა დიდი რომანიც – დოდო აბაშიძესა და მსახიობ ლია კაპანაძეს შორის. აღიარება მტკიცებულებათა დედოფალია. დოდო აბაშიძის გარდაცვალებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ, ქალბატონი ლია კაპანაძე განაცხადებს, რომ მათ „დიდი მწვანე ველის“ გადაღებისას, დიდი, მწველი, ამაღლებული გრძნობა ეწვიათ…

დაიბეჭდა ”პრაიმტაიმში”

dodo

dodo 1dodo 2dodo 3dodo 4

რეზო შატაკიშვილი ქართული თეატრის ბედის მწერალ მიხეილ თუმანიშვილზე

tuman-a

“თავს უშველეთ, წადით თეატრიდან, წადით, სულერთია სად წახვალთ, ოღონდ მოშორდით მას”…tuman 3

თეატრი იყო მისი ბედისწერა, თავად კი – ქართული თეატრის ბედის მწერალი. რომ არ ყოფილიყო ის, არავინ იცის, საით წავიდოდა და როგორ განვითარდებოდა ქართული თეატრი.
ჩაუვარდა პირველი რეპეტიცია.
ჩაუვარდა პირველი სპექტაკლები…
მისი ცხოვრება ხელოვნებაში მარცხით იწყებოდა და ტრიუმფებით გვირგვინდებოდა.
ის იყო მიხეილ თუმანიშვილი…
ლეგენდარული „მამა რომას“ – ანა მანიანის ცხედარი რომ რომის მოედანზე გამოასვენეს, ტაშმა იგრიალა. ტაშით აცილებდა იტალია ყველა დროის უდიდეს არტისტს.
გაზეთში ამოკითხულმა ამ ამბავმა მიხეილ თუმანიშვილი შეძრა და აღაფრთოვანა. ამის შესახებ თავის შესანიშნავ წიგნშიც („სანამ რეპეტიცია დაიწყება“) დაწერა.
გავიდა დრო, გამოასვენეს თავად დიდი მაესტრო თუმანიშვილი და იგრიალა ტაშმა… ტაშით აცილებდა საქართველო დიდ რეჟისორს…
ცოცხალი თუმანიშვილი ერთადერთხელ ვნახე. მაგრამ დღესაც ცოცხლობს ის კადრი. …მე, 18 წლის ბიჭი, თეატრის გამნათებელ ბიჭთან ერთად, კინომსახიობთა თეატრის მსახიობთა შესასვლელთან ვდგავარ – ნინელი ჭანკვეტაძეს ველოდები… ინტერვიუსთვის. ძველი კინოსტუდიის ეზოში შემოდის მიხეილ თუმანიშვილი… დავიძაბე, გავშეშდი… ბატონი მიშა მოვიდა, მოგვესალმა, გამნათებელ ბიჭს ხელი ჩამოართვა, მოიკითხა და… ხელი ჩამომართვა, მომიკითხა. გავოგნდი, გამიხარდა… რა ვიცი, რაღა არ დამემართა…
მაშინ მისმა ადამიანურმა უბრალოებამ, სისადავემ მომხიბლა და გამაოგნა, დღეს უკვე ვხვდები, რომ ამის გარდა იყო სხვაც, ასევე მნიშვნელოვანი – მან შესანიშნავად იცოდა საკუთარი გენიალურობის ფასიც და ისიც, ამგვარი ჟესტით რამხელა სიხარულის მინიჭება შეეძლო ადამიანისთვის, მით უფრო პატარა ბიჭისთვის.
და ეს თვისებები მთლიანად და ერთბაშად, სინქრონულად მისი შემოქმედებისთვისაა დამახასიათებელი – მისი სპექტაკლებისთვის (დღემდე რომ შემორჩა რეპერტუარს) და მისი წიგნებისთვის – მუდამ რომ შემორჩება თაროებს….

გზა თეატრისკენ

ბავშვობაში დრამატულ თეატრში არ დაჰყავდათ. ოპერას ეტანებოდა. შინ არიებს მღეროდა სხვადასხვა ოპერებიდან. ბიძამ მუყაოს თეატრი გამოუჭრა. მიშა დეკორატორი იყო – „ალადინის ჯადოსნური ლამპრისა“ და სხვა სპექტაკლების დეკორაციებს აკეთებდა. მერე ცირკმა გაიტაცა – მეზობელი ცირკის ორკესტრში უკრავდა და მას დაჰყავდა ცირკში. ერთხანს არქიტექტორობაც უნდოდა.
13 წლისამ რუსთაველის თეატრში ახმეტელის „ყაჩაღები“ ნახა და დრამატული თეატრი აღმოაჩინა. მიღებულმა უძლიერესმა შთაბეჭდილებამ ყველა და ყველაფერი გადაჩრდილა. ეზოს ყოველი ხე ბოჰემიის ტყის ნაწილად გადაიქცა, სარდაფი – ტავერნად, სადაც თავისუფლებისმოყვარე ახალგაზრდები აჯანყებას ამზადებდნენ. ეზოს ყველა კედელი „ყაჩაღების“ მიზანსცენებით მოხატა. მეზობლის ქალი ჩხუბობდა, შლიდა. მეორე დღეს ნახატები ისევ ჩნდებოდა. სანდრო ახმეტელის სპექტაკლებს ზედიზედ ნახულობდა, აფორიაქებდა, მოსვენებას არ აძლევდა. მისი მძვინვარე, მკაფიო იდეებით ინუსხებოდა, ემოციურად ძრწოდა. „ახმეტელი იყო ჩემი თეატრის აღმომჩენი“.
მერვე კლასში დახაზა დიდი პროექტი და ააგო მაკეტი – ახალი თეატრის, სადაც ერთად იყო მოთავსებული დრამატული თეატრი, ოპერა, ცირკი. თავი გაწაფულ რეჟისორად წარმოიდგინა და    სკოლაში „პლატონ კრეჩტიც“ დადგა. არავინ შეაჩერა, არავინ უთხრა, რომ თეატრი საშინელი თამაშია, რომელიც უმრავლესობისთვის მარცხით და სულიერი გაკოტრებით მთავრდება.
„თავს უშველეთ, წადით თეატრიდან, წადით, სულ ერთია, სად წახვალთ, ოღონდ მოშორდით მას“…
არ უთხრეს, არ შეაჩერეს. კარგია, რომ არ შეაჩერეს…
18 წლის ჯარში წაიყვანეს, 1939-ში. მერე ომიც დაიწყო.
…უკანდახევა დასავლეთის საზღვართან. მედდა კატია. საშინელი ღამე – გერმანელების თვითმფრინავებიდან გადმოყრილი სპეციალური შუშხუნები, დაბომბვა. საუბარი კატიასთან. კატია მსახიობობაზე ოცნებობს. ისევ უკანდახევა. ირგვლივ ყველაფრის ნგრევა. ცხედრები, დამწვარი მანქანები, დამტვრეული გზა. ტალახი. ქარი. უსიტყვოდ, ჩუმად სვლა. ისევ ბრძოლა. ალყა ტანკებით. ბომბები – ციდან. რომელიღაც პატარა სახლის დერეფანში ნაპოვნი კატიას გვამი, ცოცხში თავჩარგული. „მე და ის მაშინ ოცი წლისანი ვიყავით“…
ომი დამთავრდა. მიშა დაბრუნდა. თეატრალურ ინსტიტუტში ჩაბარება გადაწყვიტა. ერთმა დეიდამ მეგობრის დახმარებით გაიგო, რას მოითხოვდა ტოვსტონოგოვი აბიტურიენტებისგან. ბიცოლამ ლიზა ჩერქეზიშვილთან წაიყვანა. ქართულ სამოსელში გამოწყობილმა, 70 წლის ელისაბედ ჩერქეზიშვილმა ხელი გაუწოდა და ინსტიტუტამდე ფეხით ატარა. მერე სასწავლო ნაწილის გამგეს – აკაკი ფაღავას წარუდგინა: „შეხე, შეხე, რა სალდათი მოგიყვანე, ორდენებიანი და მედლებიანი“.
…ინსტიტუტში ჩაირიცხა. პედაგოგი – გიორგი ტოვსტონოგოვი. ახალგაზრდა. სავსე თეატრალური პრინციპებისადმი უსაზღვრო რწმენით. სტანისლავსკის მოძღვრების მქადაგებელი. შთაგონებული საუბრები. ლოგიკური მსჯელობები, გატაცება. ყოველი მეცადინეობის დღესასწაულად ქცევა.

პირველი მარცხი – რეპეტიციის ჩავარდნა

გიორგი ტოვსტონოგოვი სტუდენტებთან გოლდონის „სასტუმროს დიასახლისს“ დგამს. სტუდენტ რეჟისორებს თითო სცენა დაურიგა „დასადგმელად“. მიშას კავალერთან და მარკიზთან მირანდოლინას შეხვედრის სცენა ერგო. მიშამ სცენა მოიფიქრა. დანიშნა მის ცხოვრებაში პირველი დამოუკიდებელი რეპეტიცია. რეპეტიციაზე გამოცხადდნენ სტუდენტები – ელენე ყიფშიძე, ეროსი მანჯგალაძე, იური კაკულია. მიშამ თავისი ჩანაფიქრი გააცნო. მოიწონეს, ტექსტის წაკითხვის მერე კი დაუწუნეს, შენი გადაწყვეტა მთლად ზუსტი არააო. დიდხანს იკამათეს. „შემდეგ მათ ითამაშეს ჩემი ვარიანტი, მაგრამ ისე, რომ უკვე მე თვითონაც არ მომწონდა, თავიანთი ვარიანტი კი ისე ითამაშეს, რომ ძალიან მომეწონა და დავიბენი, არ ვიცოდი, რა გზას დავდგომოდი. თვალთ დამიბნელდა. საოცარი სიცარიელე ვიგრძენი, საშინლად ავღელდი და სხვა უკეთესი რომ ვერაფერი მოვიფიქრე, შესვენება გამოვაცხადე…“

25 წელი თეატრში

დამთავრდა სტუდენტობა. დაიწყო დიდი გზა – ინსტიტუტში პედაგოგიურ მოღვაწეობას შეუდგა. პედაგოგობამ გაიტაცა და სიცოცხლის ბოლომდე არ შელევია… ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე ხორავამ თეატრში მიიყვანა.
მხარს უჭერდა, ექომაგებოდა. ხელში „საწარმოო“ პიესა შეაჩეჩეს და მისი რუსთაველის თეატრში დადგმა დაავალეს. პიესაში იყო შეჯიბრი ჩაის კრეფაში, რეკორდები, თითქოს სიყვარული, ანგლობა, ფაციფუცი და მორჩა. პიესა წაიკითხა, ხელჩასაჭიდი ვერაფერი იპოვა. ხატავდა ესკიზებს, წერდა სარეჟისორო გეგმას. მხატვართან ერთად მაკეტიც გააკეთა – პაწაწკინტელა სახლები, ჩაის ბუჩქები, მთები, ტყეები, მწვანე ბაირაღები… კომისიამ მაკეტს დახედა და დაიწუნა. დაიწუნა და გავიდა. ნირწამხდარი გამოვიდა ახალგაზრდა რეჟისორი სამაკეტოდან. დარბაზში სპექტაკლი მიდიოდა. იყო ხარხარი, ტაში. მიშა სახლში წავიდა, ჩაწვა. სპექტაკლის დამთავრებიდან ერთ საათში: ხანძარი თეატრში. დაიწვა კომისიის დაწუნებული მიშას მწვანებაირაღიანი მაკეტიც.
„ასე ხანძრით დაიწყო ჩემი ცხოვრება პროფესიულ თეატრში“. 
კარსანიძის „მარადმწვანე ქედების“ პრემიერა. მარცხი…
„მე უმეტეს შემთხვევაში იმას ვდგამდი, რაც თეატრს სჭირდებოდა და არა იმას, რაც გულით მინდოდა, ის კი სულ რამდენჯერმე დავდგი“, – ამას მოგვიანებით იტყვის. „მარადმწვანე ქედებს“ მოჰყვა „დაუვიწყარი 1919“. სპექტაკლად დავიწყებადი რომ იყო და მარცხად – მართლაც დაუვიწყარი. მერე იყო „ქარიშხლის წინ“, შუალედში კი – წარმატება. წარმატებამდე თანამოაზრეთა დარაზმვა. აყოლიება… მიხეილ თუმანიშვილი თავის მეგობარ მსახიობებთან ერთად, რესტორან „გემოში“ ჭიქით ხელში რომ შეჰფიცეს ერთმანეთს: სამუდამოდ ერთად ვიქნებით და ერთად შევქმნით ახალ ხელოვნებასო.
კოტე მახარაძე, ბადრი კობახიძე, გოგი გეგეჭკორი, მედეა ჩახავა, ეროსი მანჯგალაძე, ნოდარ ჩხეიძე, მერაბ გეგეჭკორი, რამაზ ჩხიკვაძე, გურამ საღარაძე… „ეს ჩემი არმია მზად იყო შტამპების წინააღმდეგ გასალაშქრებლად, შტამპებისა და… ჩვენ გვაწვალებდა სიყალბე სცენაზე და ვოცნებობდით ახალ ხერხებსა და საშუალებებზე…“
მარცხიან დასაწყისს მოჰყვა გულით პირველი სპექტაკლი – „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად“. წაიკითხა გესტაპოელთა ციხეში ნაწამები ჩეხი კომუნისტის, იულიუს ფუჩიკის სიკვდილის შემდეგ გამოცემული ჩანაწერები „რეპორტაჟი სახრჩობელადან“. ჩანაწერებმა ააღელვა. მთელი ღამე არ დააძინა. „პირველად მომწყურდა, გულით დამედგა რაღაც“…
კოტე მახარაძესთან ერთად დაწერილი ინსცენირება. ხორავას მხარდაჭერა: დადგით, იმუშავეთ რეპეტიციებიდან თავისუფალ დროს. რეპეტიციები გვიან ღამით, დერეფნებში, ფოიეში, სახლებში… ფანატიზმი. თავდაუზოგავი შრომა და პირველი გულით დადგმული სპექტაკლი – „ადამიანებო, იყავით ფხიზლად“. პირველი წარმატება… აღიარება.
თუმანიშვილს ხორავა დაიბარებს. კიდევ ერთხელ შეაქებს, „ფუჩიკის“ გზით იარეო. მერე ეტყვის: ისტორიულ-რევოლუციური სპექტაკლების ციკლი უნდა შევქმნათ და ამ პოლიტდეკადის ერთიანი ფორმა შენ უნდა მოიფიქროო. და კიდევ: ციკლს „სკკპ(ბ) ისტორიის მოკლე კურსი“ უნდა დაედოსო. მიშას გაუხარდება, ამხელა მისია რომ დააკისრეს, წამოვა, მაგრამ ზემოდან ხორავას გვრგვინვა მოესმის: „მიშა, დაიცადე“, და უშველებელ წითელ ვაშლს აჩუქებს. მიშას კი უხარია, მაგრამ ამ დავალებას ვერ შეუსრულებს, ბევრს იწვალებს, მაგრამ ფორმას ვერ მოიფიქრებს…
მერე იქნება დღეს უკვე ლეგენდადქცეული სპექტაკლი: ფეიერვერკული „ესპანელი მღვდელი“…. შემდეგ კი დამხობა ღმერთების. თეატრის ღმერთების.
მძვინვარე ბრძოლა თეატრის უფროს თაობასთან. აკაკი დვალიშვილის, მიხეილ თუმანიშვილის, დოდო ალექსიძის, ფარნაოზ ლაპიაშვილის საზემოდ დადებული ფიცი – რომ იბრძოლებენ ხორავას და ვასაძის სათეატრო დიქტატურის წინააღმდეგ. ინტრიგები, ბრძოლა კულისებში, ბრძოლა ღიად. მიღწეული მიზანი. 1955 წელს ხორავასა და ვასაძეს ხსნიან. მაშინ იტყვიან, „20-წლიანი დიქტატურა დაემხოო“, თუმანიშვილი მერე დაწერს: „ხორავასა და ვასაძის განთავისუფლება უკვე ეპოქაა“. ხორავა თუმანიშვილს ეტყვის: ყველა უბედურება შენგან მოდის.
მერე იყო კვლავ მარცხი. კისრის წამტვრევაც.
„ესპანელი მღვდლის“ მერე შეუჩნდებიან: „მიშა, შენ ახმეტელი ხარ, ახმეტელი! შენ მისი საქმის გამგრძელებელი უნდა იყო“. ისიც საფუძვლიანად ჩაუჯდება ახმეტელის მემკვიდრეობას და გადაწყვეტს, დადგას ჰეროიკულ-რომანტიკული სპექტაკლი, ლეო ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“…
გამრეკელისეული ბოჰემიის ტყით შთაგონებული სცენაზე სამი ცაცხვის ფონს გააკეთებს. იქნება ნაბდების, ხანჯლების, შაშხანების სცენა, გამარჯვების ცეკვები, ხალხმრავალი, ხმაურიანი, მოძრავი სკულპტურული სცენები.
აღტკინებული მუშაობა. სტუმრად ფინელი რეჟისორი და ახლა იმის ხოტბა-დიდება: „სცენური რიტმისა და ტემპების კომპოზიტორი ხართ“. მთლად თავბრუ დაეხვა, უფრო შეუტია… შემდეგ ხალხით გატენილი დარბაზი. გასინჯვა. „ხუთი წუთის დაწყებული არ იყო, რომ მივხვდი – ყველაფერი დაინგრა, ყველაფერი ეს გახვრეტილ შაურადაც არ ღირდა. თითქოს რაღაც, ამ დროისთვის უაზროსა და შეუსაბამოს დავეჯახე და თავზე უშველებელი კოპი დამაჯდა… მე ამ სპექტაკლს ხშირად ვხედავდი ძილში – კოშმარულ სიზმრად“. 
კოშმარულ მარცხს ისევ ტრიუმფები ჩაენაცვლა. კოუჰორტის „როცა ასეთი სიყვარულია“. შემდეგ დაუვიწყარი „ჭინჭრაქა“.
მანამდე კონკურენტის გზიდან ჩამოშორება – დოდო ალექსიძე თეატრს ტოვებს. ისევ ტრიუმფი – „ანტიგონე“. რუსთაველის თეატრის მთავარი რეჟისორობა, „იულიუს კეისარი“ და… რეჟისორი თეატრიდან წავიდა.
შვიდკაცას ნელი კვდომა. ინტრიგები. წავიდა თეატრიდან, სადაც თითქმის 25 წელი იმუშავა, რომელსაც თითქმის 25 წელი შესწირა… „ჩემი მეუღლე მამშვიდებს, შენ კი არ შეგიწირავს თეატრისთვის 25 წელი, თეატრმა მოგცა საშუალება, მის კედლებში 25 წელი გემუშავაო, შეიძლება მართალიც იყოს“…
ის წავიდა. „მე თეატრიდან წავედი იმის გამო, რომ ჩემი თანამებრძოლები უკვე ვეღარ მიგებდნენ, ან მე ვერ ვუგებდი მათ… საბოლოოდ აღმოვჩნდით – მე და ისინი“.

18 წელი თეატრში

შემდეგ იყო პაუზა. რამდენიმე წელი მხოლოდ თეატრალურ ინსტიტუტში და ტელევიზიაში მოღვაწეობა. მერე ისევ თეატრი, კინოსტუდიის თეატრალური სახელოსნო. მერე – კინომსახიობთა თეატრი. ახალი შეგირდები, ახალი თანამებრძოლები. ისევ წარმატებები. „ბაკულას ღორები“, „დონ ჟუანი“, „ზაფხულის ღამის სიზმარი“… „ჩვენი პატარა ქალაქი“… „ჩვენი პატარა ქალაქი“ – სპექტაკლი რომ გასევდიანებს და არ გამძიმებს, შენდაუნებურად ცრემლს რომ მოგგვრის, მაგრამ მერე იმ ცრემლიან თვალს იმედის სხივით რომ აგინთებს, ამოუცნობ სითბოს რომ ჩაგიღვრის სულში და გაგიჩენს სურვილს, დააფასო ამქვეყნად ყოფნის ფაქტი – სიცოცხლე, დააფასო ადამიანები, სანამ შენ გვერდით არიან…
„რამდენ ხანს გავძლებთ?  ვინ იცის. რამდენსაც შევძლებთ, იმდენ ხანს ვიარსებებთ“, – წერდა კინომსახიობთა თეატრზე მიხეილ თუმანიშვილი.
ამ თეატრში მან სიცოცხლის ბოლო 18 წელი გაატარა.
18 წელი ცოტა არაა თუნდაც შენს დაარსებულ თეატრში. მარჯანიშვილს 4 წელიც არ აცალეს. სისხლი მოუწამლეს.
თუმანიშვილის თეატრი ახლაც არსებობს. გაძლეს. შეძლეს. „ალუბლის ბაღიც“ დადგეს, ბატონ მიშას რომ უნდოდა დადგმა… რაც მთავარია, მისი ალუბლის ბაღი არ გააჩეხვინეს არავის – მისი თეატრი…

 დაიბეჭდა “პრაიმტაიმში”.

 

დახვრეტილი მსახიობი ქალი

რეზო შატაკიშვილი

(დაიბეჭდა გაზეთში „ქართული უნივერსიტეტი“).

ოქტომბრის დიდმა რევოლუციამ სისხლით გააწითლა სამყარო. სისხლისღვრმამ უკიდეგანო მასშტაბებს მიაღწია ავდებით 37-ში. მხოლოდ საქართველოში, მხოლოდ სამ წელიწადში (1936-1938) საქართველოში დააპატიმრეს 250 ათას კაცზე მეტი. და ეს მაშინ როცა ინკვიზიცაიმ მთელ ევროპაში, 4 საუკუნის მანძილე, მხოლოდ 20 ათასი ერეტიკოსი აწამა. 1936-38 წელბში დახვრიტეს 13 თეატრის მოღვაწე:

გენიები – სანდრო ახმეტელი, პეტრე ოცხელი, ევგენი მიქელაძე, რეჟისორები ვახტანგ აბაშიძე, რეჟისორი ვახტანგ გარიკი, თეატრის მოღვაწეები – სერგო ამაღლობელი, გიორგი ჟორდანია, მსახიობები – ვანიკო აბაშიძე, ია ქანთარია, პლატონ კორიშელი, ელგუჯა ლორთქიფანიძე, ივანე ლაღიძე და … ხათუნა ჭიჭინაძე…

ხათუნა ჭიჭინაძე სრულიად ახალგაზრდა, 35 წლის იყო.  იყო წარმატებული მსახიობი. წარმატებული კაცის – ცენტრალური კომიტეტის მდივნის გიორგი ყურულაშვილის მეუღლე და… სწორედ მეუღლის გამო გაუსწორდნენ ასე სასტიკად.

ხათუნა ჭიჭინაძე ნიჭიერი მსახიობის სახელით სარგებლობდა. იყო უნივერსალური ამპლუის მსახიობი. ფაღავას სტუდიის დამთავრების შემდეგ რუსთაველის თეატრში დაიწყო მოღვაწეობა. მონაწილეობდა მარჯანიშვილის და ახმეტელის სპექტაკლებში – „გააზნაურებული მდაბიო“, „მათრახის პანაშვიდი“, „ლატავრა“, „გმირი“, „მალშტრემი“, „ჰამლეტი“, „მზეთამზე“, „რღვევა“, „საჭე მარცხნივ“…

რუსთაველის თეატრიდან მარჯანიშვილის წასვლის შემდეგ, მარჯანიშვილთან გადაინაცვლა, მარჯანიშვილის გარდა, მას იქ ეგულებოდა თავის მეგობრები. ის სცენაზე ხშირად იყო ვერიკო ანჯაფარიძის დუბლიორი, ცხოვრებაში კი – მეგობარი. მარჯანიშვილის თაეტრში განასახიერა ევა ბერგი („ჰოპლა ჩვენ ვცხოვრობთ“), ხატიჯე („ხატიჯე“), კომისარი („ესკადერიის დაღუპვა“)…

სრულიად ახალგაზრდას უკვე 40-მდე როლი ჰქონდა განსახიერებული, ჰყავდა ცნობილი მეუღლე, ჰყავდა შვილი, როგორც იხსენებენ იყო მუდამ ხალისიანი, მომხიბლელი, მაგრამ ბედნიერება უეცრად დიდმა უბედურებამ შესცვალა.

მისი მეუღლე ხალხის მტრად გამოაცხადეს, გიორგი ყურულაშვილს ერთი კი არა რამდენიმე ბრალდება წამოჰკიდეს. სერგო ამაღლობელის საქმეში იგი მოიხსენიება როგორც მოსკოვში ქართული ცენტრის შექმნის მეთაურთაგანი. არაერთ რეპრესირებულს სდებდნენ ბრალად ყურულაშვილთან კავშირს. მათ შორის სანდრო ახმეტელსაც, თითქოსდა, ყურულაშვილის დავალებით, ახმეტელს 1935 წელს, ბაქოში გასტროლების დროს, უნდა ეწარმოებინა ანტისაბჭოთა საქმინობა. ყურულაშვილთან კავშირს ბრალად სდებდნენ ხათუნა ჭიჭინაძესაც.

მეტი ცინიზმი რა გინდა, ცოლს ქმართან კავშირი რომ ბრალდება. აკი ჩაწერეს კიდეც დასკვნაში: „გამოძიების მასალებით დადგინდა, რომ ხათუნა ჭიჭინაძე იყო ცოლი რესპუბლიკის ერთ-ერთი ხელმძღვანელისა. ყურულაშვილის დავალებით ეწეოდა ტერორისტულ საქმინობას ლავრენტი ბერიას წინააღდეგ“.

დიდი გამოძიება სჭირდება და დიდი დადგენა თურმე იმას, ვინ ვისი მეუღლეა… ისევ ცინიზმი:  თურმე ქმარს ცოლისთვის ბერიას ტერაქტი დაუვალებია – ცოლის გარდა სხვა ვერავინ იპოვა ამხელა თანამდებობის პირმა.

მოკლედ, ყურულაშვილის დავალება ასეთი ყოფილა – ხათუნა ჭიჭინაძეს,  ვერიკო ანჯაფარიძესთან, სესიალია თაყაიშვილთან, თამარ ჭავჭავაძესთან და აკაკი კვანტალიანთან ერთად, ბერია პირდაპირ თეატრში უნდა მოეკლათ, როცა ის სპექტაკლზე დასასწრებად მივიდოდა. შემდეგ თურმე ამ წრეს თამარ ვახვახიშვილი და სხვა მსახიობებიც შეერთებიან.

ხათუნა ჭიჭინაძის დაკითხვას სისიხლისმსმელი კრიმიანი აწარმოებდა, სწორედ ის ითხოვდა მსახიობი ქალისგან აღიარებას, რომ მისი მეუღლე ხალხის მტერი იყო, რომ მისი დავალებით მუშაობდა.

პროფესორ ვასილ კიკნაძეს კარგად ახსოვს, 1956 წელს გამართული, სისხლისმსმელ კრიმიანის სასამართლო პროცესი: „ხმელ-ხმელი, ცივი, ასკეტურად გამოფიტული კრიმიანი ბრალდებულის სკამზე. შუა აზიიდან ჩამოეყვანათ ერთ-ერთი გადასახლებული ქართველი, რომელიც პირზე წაადგა კრიმიანს, თუ როგორ აწამა იგი დაკითხვის დროს. ჭაბუკი ყოფილა მაშინ, როცა დაუკავებიათ და მესამე სართულზე აუყვანიათ, აღიარე რომ მამაშენთან იკრიბებოდნენ კონტრევოლუციონერებიო. ჭაბუკს უარუყვია ბრალდება. მაშინ წაუქცევიათ, გაუკოჭავთ და ცალი ყური აუგლეჯიათ. გენერალურმა პროკურორმა რიდენკომ კრიმიანს კითხა – მართალია რასაც ამბობსო? კრიმიანი ფეხზე წამოდგა და ურცხვად თქვა – „ეგ შემთხვევა მოხდა, არა მესამე, არამედ მეორე სართულზე“.

ეს უტიფარი კრიმიანი აწარმოებდა ხათუნა ჭიჭინაძის დაკითხვა– წამებას.

მაგრამ მაინც ვერ ტეხდა. ვერ აღწევდა აღიარებას.

ხათუნა ჭიჭინაძე ექვსი თვე უძლებდა საშინელ წნეხს – დაკითხვას, წამებას… წამების ორიგინალურ მეთოდებს კი გამოძიებას თავად ლავრენტი პავლოვიჩი კარნახობდა – ფრჩხილები წაღმა დააძრეთ და ყველაფერს აღიარებენ…

კრიმიანმა ბოლოს მაინც თავისი გაიტანა. მის კითხვაზე „ხანგრძლივი და შეუპოვარი წინააღდეგობის შემდეგ, როგორც იქნა აღიარებთ რომ იყავით ანტისაბჭოთა ორგანიზაციის წევრი”.

ხათუნა ჭიჭინაძის პასუხი: „ხანგრძლივ, ექვსთვიან გამოძიებასთან წინააღდეგობის შემდეგ ვადასტურებ ჩემს მონაწილეობას“…

ასეთ „აღიარებებს“ პირველივე დაკითხვაზე თუ არა, უმეტესწილად მეორე-მესამე დაკითხვაზევე აღწევდნენ სისხლისმსმელი სვავები. იშვიათად თუ ვინმე უძლებდა ჯოჯოხეთურ წამებას. მაგრამ 6 თვე გაძლება, თანაც ქალის მიერ… დაკითხვის ოქმებში არც არასოდეს წერდნენ მსგავს ტექსტს – „ხანგრძლივი და შეუპოვარი წინააღდეგობა“ .

ხათუნა ჭიჭინაძემ შეძლო სისხლისმსმელთა გაოცება. უსუსრულოდ იძიებდნენ შეთითხნილ საქმეს, მიაღწიეს აღიარებას და  ხათუნა ჭიჭინაძე დახვრიტეს…

როდისაა ბავშვის თვალში პედაგოგი ფსიქოლოგიურად ბებერი

teacher

რატომ უნდა იყოს ფრთხილად ბავშვის მშობლებთან მასწავლებელი? 

რეზო შატაკიშვილი

(დაიბეჭდა გაზეთში „ქართული უნივერსიტეტი“).

რამდენად მნიშვნელოვანია მოსწავლისა და პედაგოგს შორის გულწრფელობა აღზრდის დროს? რატომ უნდა იცნობდეს პედაგოგი კარგად საკუთარ თავსაც და აღსაზრდელის პიროვნებსაც? როგორ უნდა აღძრას პედაგოგმა მოზარდში გულწრფელობა? აღმზრდელსა და აღზდილს შორის გულწრფელობის მოდელს რუსთაველიც გვთავაზობს. კერძოდ, როდესაც ავთანდილი მოყმის საძებნელად მიდის, ანდერძის სახით, გულწრფელ აღსარებას უტოვებს აღმზრდელს – როსტევანს და სწორედ ამ გულწრფელობით იმკის მისგან გულშემატკივრობას. აღზრდის პროცესში გულწრფელობის როლზე, „ქართული უყნივერსიტეტი“  ესაუბარება ფსიქოლოგიური კონსულტაციებისა და ტრენინგების ცენტრის ფსიქოლოგს, სოფო მაისურაძეს:

– თავდაპირველად როცა როსტევანი შეიტყობს რომ ავთანდილი მიდის, განრისხდება, არ უნდა მისი გაშვება, მაგრამ როდესაც ავთანდილი ტოვებს ანდერძს, სადაც სრულიად გუწლრფელად ხსნის ყველაფერს, როსტევანი პირიქით გახარებული რჩება და მის გულშემატკივრად გვევლინება, რადგანაც მან დაინახა თუ რამდენად ერთგულია მისი აღზდილი პრინციპების, ღირებულებების, საქმის და რამდენად გულწრფელია ამ ერთგულებაში. რამდენად გულწრფელია თავად მასთან, როსტევანთან. გულწრფელობის ერთ-ერთი პოზიტიური შედეგი ისიცაა, რომ ადამიანი ეცნობა საქმის არსს, ვითარებას და ესმის შენი, აღარ გამოაქვს არასწორი დასკვნები.

– რა როლი ეკისრება პედაგოგის გულწფრელობას სწავლების, აღზრდის პროცესში?

– მასწავლებელმა შესაძლოა კარგადაც იცოდეს საგანი, მაგარმ თუ ის სწავლის პროცესისადმი დამოკიდებულებაში და მოსწავლესთან ურთიერთობაში გულწრფელი არაა, მაშინ ბავშვისთვის მიუღებელი ხდება თავად ის საგანი, რომელსაც ეს პედაგოგი ასწავლის. თუ ფიზიკის მასწავლებელი გულწრფელი არაა ჩემთან ურთიერთობაში, მაშინ თვითონ ფიზიკა არ მოდის ჩემთან. თვითონ ფიზიკას ვერ ვსწავლობ. არ მიჩნდება ინტერესი.

ცხადია, თავად მოსწავლეც უნდა იყოს გულწფელი პედადგოგთან, რომ მას ჰქონდეს საშუალება აღზარდოს იგი. პედაგოგისა და მოსწავლის ურთიერთობა ამ მხრივ ექიმისა და პაციენტის ურთიერთობასაც გავს, თუ პაციენტი ანამნეზს მალავს, ექიმს გაუჭირდება მისი განკურნება.

– მოსწავლე არ დაუმალავს პედაგოგს არაფერს, თუ თვოთონ პედაგოგი გახსნილი იქნება მასთან ურთიერთობაში. ბავშვს გულწრფელობისკენ თავად პედაგოგმა უნდა უბიძგოს. გულწრფელობასაც სჭირდება აღძვრა, თორემ შეიძლება მე ზოგადად ძალზე გულწრფელიც ვიყო, მაგრამ შენთან ურთიერთობაში ისე ჩამკეტო, ისეთი ზღუდე აღიმართოს, რომ ჩემი გულწრფელობა საერთოდ დაიკარგოს. ამ პროცესში მნიშვნელოვანია მასწავლებლის დამოკიდებულება საგნისადმი, ცოდნა. შემდეგ სასწავლო პროცესისადმი, ანუ რამდენად აინტერესებს მას, რამდენად მისეულია ცოდნის გადაცემის პროცესი. მოსწავლეებსაც და სტუდენტებსაც განსაკუთრებული პატივისცემა აქვთ იმ პედაგოგის მიმართ, რომელიც პასუხისმეგებლობით ეკიდება თავის საქმეს, თუ მაქსიმალურად იხარჯება. ასეთი პედაგოგი მომთხოვნიცაა და შეიძლება ბავშვებს რაღაც თავლსაზრისით აღიზიანებდეთ კიდეც, მაგრამ მაინც პატივიცემით არიან განმსჭვალული მის მიმართ. საგნისა და პროცეცისადმი დამოკიდებულების გარდა, მნიშვნელოვანია რამდენადაა პედაგოგი ბავშვთან ურთიერთობაში ღია და გახსნილი.

– კონკრეტულად როგორ უნდა მოიქცეს პედაგოგი?

– თბილად უნდა მოექცეს ბავშვს, არ უნდა იყოს აგრესიული. შენიშვნები მისცეს ირიბად და არა პირდაპირ, დირექტივების სახით. დირექტივებს ბავშვები საერთოდ ვერ იღებენ. სჯობია, როცა ბავშვი კარგად მოიქცევა, ეს კარგი მოქცევა დააფიქსიროს პედაგოგმა, აღნიშნოს, ვიდრე ყურადღება გაამახვილოს ამ ბავშვის ცუდ ქცევებზე. იმიტომ რომ როდესაც ბავშვს ვეუბნებით, შენ ცელოქბ, ცუდად იქცევი, ის იღებს ამ როლს და განაგრძობს ამ როლში ყოფნას.

– გასაგებია, მაგრამ თბილად მოქცევასაც ხომ აქვს თავის საფრთხე? ამგვარმა თბილმა დამოკიდებულებამ ზოგი ბავშვი შესაძლოა გაათამამოს, გაატრიპაჩოს.

– არა, როდესაც პედაგოგსა და მოსწავლეს შორის თბილი დამოკიდებულებაა, ეს ბუნებრივად იწვევს ინტერესს იმ საგნისადმი, რომელსაც ეს მასწაველებლი ასწავლის. გარდა ამისა, თბილი დამოკიდებულება არ ნიშნავს იმას რომ ბავშვს არაფერი არ მოსთხოვო. არა, გაკვეთილების მომზადებაც, დავალების შესრულებაც, კარგად მოქცევაც, მას იმავე სითბოთი უნდა მოსთხოვო. ადამიანები, მითუმეტეს ბავშვები ძალიან კარგად გრძნობენ, ეს თბილი მოქცევა გულწრფელია, თუ მომსყიდველია, რომ როგორმე ბავშვი წყნარად იჯდეს და გაკვეთილი არ ჩაუშალოს. ავიღოთ გნებავთ მაგალითი, როდესაც მასწვლებელი ამოწმებს საშინაო დავალებას. თუ მოსწავლეს არ აქვს შესრულებული დავალება, და მასწავლებელი გულწრფელია თავის სითბოში, იგი ბავშვს ეუბნება, შენ ალბათ ვერ მოასწარი დავალების შერულება ხომ? ამ სითბოთი, ამ სიტყვებით ბავშვი ხვდება რომ მასწავლებლისთვის მის ნდობას, მას უფრო მეტი მნიშვნელობა აქვს, ვიდრე დავალების შესრულება-არშესულებას. ეს პასუხისმგებლობით მუხტავს ბავშვს. ცხადია იგივე სიტყვებს იყენებს პედაგოგი ყალბად თბილად მოქცევის დროსაც, მაგრამ ამას ბავშვები იმწუთას გრძნობენ, გრძნობენ იმითი რომ სიტყვებისა და ჟესტ-მიმიკის ენა არ ემთხვევა ერთმანეთს.

– ანუ, ბავშვები ზუსტად გრძნობენ რამდენად გულწრფელია მასწავლებელი ამ თბილი დამოკიდებულებაში, მაგრამ როდესაც ბავშვი ხედავს რომ ის მართლაც გულწრფელად უყვარს პედაგოგს, ხომარ გაუჩნდება განცდა მე მაინც ვეყვარები პედადგოგს, მაპატიებს და ეს ხომარ გამოიწვევს მის გათამამებას?

– არა, სიყვარულის ძალა სწორედ ისაა რომ ვალდებულებებს და პასუხისმეგებლობას აღძრავს. სიყვარულის შეგრძნებაც ორგვარია – ჭეშმარიტი და ყალბი. ჭეშმარიტი მაკონსტრუირებელი ენერგიეს მომცემია, ყლაბი პირიქით აგრესიულად განაწყობს. ამ პროცესში პასუხისმგებლობა ეკისრება პედაგოგს. პედაგოგსვე ეკისრება პასუხისმგებლობა ბავშვთან ურთიერთობის მოწესრიგების თვალსაზრისითაც. პედაგოგი კარგად უნდა იცნობდეს საკუთარ თავსაც და მოსწავლეს, სტუდენტსაც რომ თავიდან იქნეს არიდებული კონფლიქტები მათ ურთიერთობაში. როდის იქმნება კონფლიქტები? ფსიქოლოგიაში არის ასეთი – ჯოჰარის ფანჯარა, რომელსაც გააჩნია ოთხი სარკმელი და ამ ოთხ სარკმელზე ნაწილდება ოთხი ვარიანტი: 1 – მე ვიცნობ ჩემს თავს და გიცნობ შენ, ამ დროს კონფლიქტის ალბათობა პრაქტიკულად ირიცხება; 2 – მე ვიცნობ ჩემ თავს, მაგრამ არ გიცნობ შენ; 3 – მე გიცნობ შენ, მაგრამ არ ვიცნობ საკუთარ თავს, ამ ორ შემთხვევაში კონფლიქტი შესაძლებელია, ალბათობა დიდია; 4 – თუ არც საკუთარ თავს ვიცნობ და არც შენ, კონფლიქტი გარდაუვალია. საკუთარი თავსი შეცნობა ურთულესი პროცესია.

– ანუ მოსწავლესა და პერდაგოგს შორის რომ კონფლქიტი გარდაუვალი არ იყოს, პედაგოგი მაინც უნდა იცნობდეს საკუთარ თავს, ვინაიდან ადრეულ ასაკში შეუძლებელია საკუთარი თავის ამომოწურავად შეცნობა.

– დიახ პედაგოგი კარგად უნდა იცნობდეს საკუთარ თავს. და ამ კონფლიტების თავიდან არიდებაზე სწორედ პედაგოგს აკისრია პასუხისმგებლობა.

– პედაგოგი უნდა ფლობდეს თუ არა კონკრეტულ, ამომწურავ ინფორმაციას მოსწავლეზე, მის პრობლემებზე, თუ მათი გულწრფელობა ზოგადი ხასიათის უნდა იყოს?

– რასაკვირველია სასურველია პედაგოგი იცნობდეს მოზარდის, სტუდენტის პრობლემებს, რომ მთლიანად ჩაწვდეს ვითარებას, გაუგოს მას, გაითვალისწინოს მისი ინდივიდუალიზმი. თუ შეატყობს, რომ ბავშვი გაღიზიანებულია, ჩაკეტილია,  არ მიჰყვება ურთიერთობაში, დრო უნდა გამონახოს და დაელაპარაკოს ბავშვს, შეიძლება მშობელთან დალაპარაკებაც, მაგრამ აქ დიდი სიფრთხილეა საჭირო, პედაგოგმა მშობელს არაფრის დიდებით არ უნდა უთხრას, რომ ბავშვს რაღაც შეამჩნია, ან ბავშვმა რაღაც უთხრა და იმიტომ ელაპარაკება. ასეთი გახსნილობა შესაძლოა საზიანო აღმოჩნდეს ბავშვისთვის, წინ დახვდეს მას, საერთოდ ბავშვის ყველა პრობლემა მშობლებისგან, ოჯახიდან მომდინარეობს. ამიტომ მასწავლებელს დიდი სიფრთხილე სჭირდება, პრაქტიკულად ბეწვის ხიდზე უწევს სიარული.

– ეს მოსწავლეების შემთხვევაში, მაგრამ როგორ უნდა მოიქცეს ლექტორი სტუდენტთან ანალოგიურ შემთხვევაში?

–  სტუდენტებთან კიდევ უფრო შესაძლებელია გახსნილი ურთიერთობა, იმიტომ რომ შესაძლოა ასაკობრივად დიდი განსხვავებაც არ იყოს სტუდენტსა და ლექტორს შორის, ღირებულებებთან მათი მიმართებაც დიდად განსხვავებული არ იყოს. რაც აიოლებს მათ შორის გულწრფელ ურთიერთობის გაბმას.

– რატომ, პედაგოგის ასაკს ასეთი გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს? გადამწყვეტი ის უფრო არაა, როდესაც გრძნობ რომ შენი პედაგოგი, თუნდაც ხანშიშესული, ხნიერი, გნებავთ მხცოვანიც, ბევრ ახალგაზრდაზე თანამედროვეა და პროგრესული?

– არა, ასაკს გადამწყვეტი მნიშვნელობა არ აქვს, მაგრამ ერთ-ერთი ფაქტორი ნამდვილად არის. პედაგოგის პროგრესულობა კი მართლაც გადამწყვეტია. ამ დროს მნიშვნელოვანია რამდენად შეუძლია მასწავლებელს მოსწავლის, სტუდენტის ენაზე საუბარი, ოღონდ მთლად იმ ენაზე არა. ყოველთვის პროგრესულად ითვლება ადამიანი, რომლისთვისაც არაფერი ახალი უცხო არაა, რომელიც ძველსა და ახალს აერთიანებს ერთმანეთში. მაგალითად თუ პედაგოგს არ ესმის თანამედროვე მუსიკა და ეს მუსიკა უცხოა მისთვის, ამას ახალგაზრდა ვერ იღებს, ახალგაზრდა ვერ იღებს იმასაც, როცა პედაგოგს ნეგატიური დამოკიდებულება აქვს მოდის მიმართ.

– მაგრამ ახალგაზრდა ყოველთვის იღებს იმ უფროსს, რომელსაც არ მოწონს ეს თანამედროვე მუსიკა თუნდაც, მაგრამ დეტალურად ერკვევა ამ მუსიკაში. ის მაინც რჩება მისთვის ავტორიტეტად, რადგან იცის.

– რასაკვირველია. ამიტომ უნდა იცოდეს პედაგოგმა რითი სუნთქავს ახალგაზრდობა. კი, ახალგაზრდა პირველ რიგში იმის მიხედვით აფასებს პედაგოგს, როგორია მისი დამოკიდებულება საქმისადმი, რამდენად მცოდნეა, მაგრამ მათთვის ძალზე მნიშვნელოვანია, რამდენად იღებს ის მასწავლებელი იმ ღირებულებებს, რომელშიდაც ის ახლაგზრდა თავის ასაკის გამო ცხოვრობს. თუ ასაკოვან პედაგოგს უკვირს რაღაც „თინეიჯერული“, მაშინ ის მასწავლებელი მოსწავლის თვალში ფსიქოლოგიურად არის ბებერი, მოხუცი კი არა ბებერი…

„რუსუდან კარავში შედი“ -დან – „შედი ქალო, „ბუტკაში“-მდე

ტრაგედიიდან კიჩამდე – სააკაძის კარავიდან ივანიშვილის „ბუტკა“-მდე

კადრი ფილმიდან "გიორგი სააკაძე"

კადრი ფილმიდან “გიორგი სააკაძე”

(5 ნოემბერი, 2012 წელი, გაზეთი “პრაიმტაიმი”).

რეზო შატაკიშვილი

„რუსუდან, შედი კარავში!“ – არავინ იცის, მართლაც ასე მიმართა თუ არა, სააკაძემ თავის თანამეცხედრეს, ეს ფილმის რეალობაა – ასე ხორავას გიორგი სააკაძე მიმართავს ვერიკო ანჯაფარიძის რუსუდანს.
„შედი, ქალო „ბუტკაში“ – კი ნამდვილად ბრძანა ივანიშვილმა მაღალი ტრიბუნიდან. სააკაძის ტრაგედია და ივანიშვილის ჩამოფასებული იუმორი.
ტრაგედიიდან კიჩამდე – სააკაძის კარავიდან ივანიშვილის „ბუტკა“-მდე.

 

ესეც ჩვენი აღმაფრენის დაღმართი და ამ ორ წერტილს შორის გამომწყვდეული ისტორია. კარავი არაერთგან ფიგურირებს საქართველოს ძველ და ახალ, უახლეს ისტორიაში. ხან კარვის სახით, ხანაც საკნის და ხანაც აგერ უკვე „ბუტკის“ სახით. თუ ისტორიას „კარვულ-ბუტკური“ გადასახედიდან გადავხედავთ, საინტერესო სურათს მივიღებთ.
მართლაც არავინ იცის, მართლაც კარავში იხილა თუ არა სააკაძის მეუღლემ პაატას მოკვეთილი თავი, მაგრამ კარავი ნამდვილად ფიგურირებს სააკაძის ბიოგრაფიაში – სხვა ეპიზოდში – კერძოდ, წავკისის ტრაგედიაში. ფარსადან ციციშვილისა და შადიმან ბარათაშვილის გეგმით, სააკაძე წავკისს მიიწვიეს, მეფესთან სანადიროდ, რომ იმ ღამეს თავს დასხმოდნენ და მოეკლათ. სააკაძე ერთი მხლებლის ამარა ეწვია სიძეს, „ღვინო დალია, თავის კარავში შევიდა, რათა დაისვენოს და დილით ნადირობას შეუდგეს“. არადა, მასზე იწყებოდა ნადირობა, მაგრამ ვერ დაიწყო – ბააკა ხერხეულიძემ მოახერხა და გააფრთხილა – მოურავი ახალუხის ამარა გავარდა კარავიდან, მხოლოდ ხმლის აღება მოასწრო. ბააკა ხერხეულიძეს ძვირი დაუჯდა სააკაძის გადარჩენა – „დააჭრეს ცხვირ-პირი“.
კარავში უპირებდნენ მოკვლას ქეთევან დედოფლის მეთაურობით აჯანყებული კახელები მოღალატე კოსტანტინე-მირზას. ეს მაშინ, როცა კონსტანტინემ კახელების და ყიზილბაშების ჯარით შირვანზე გაილაშქრა, ოსმალთაგან შაქი გაანთავისუფლა, მაგრამ შემახს რომ მიადგა, ვეღარ სძლია ოსმალებს, ქართველებმა დრო იხელთეს. კონსტანტინეს კარავს ქართველთა რაზმი დარაჯობდა, სწორედ ეს რაზმი შეიჭრა ყიჟინით კარავში მის მოსაკლავად, მაგრამ კონსტანტინემ თავს უშველა – ხმლით კარვის უკანა კალთა გააპო და გავარდა. ძმისა და მამის მკვლელი, სამშობლოს მოღალატე მაინც ჩააძაღლეს ბელაქნის წყალზე გამართულ ბრძოლაში.

მოკლედ, კარავი იყო ადგილი – პოლიტიკური ანგარისსწორების… ისე, ქართულ პოლიტიკაში, ყველაზე შთამბეჭდავი შინაარსი, „კარავმა“ სააკაძემდე ბევრად ადრე შეიძინა – ეს თამარის დროს იყო, როცა აბუნტებულმა დიდგვაროვნებმა თამარს თანამდებობებიდან გადააყენებინეს უგვარონი – აფრიდონი და ყუბასარი, და როცა დიდებულები ერთმანეთს დაერივნენ გამოთავისუფლებული თანამდებობებისთვის, ასპარეზზე მაშინ გამოვიდა „კარავი“ – მეჭურჭლეთუხუცესმა ყუთლუ ასლანმა (რომელიც ამირსპასალარობისკენ იწევდა) და მისმა დასმა, როგორც თამარის ისტორიკოსი გვამცნობს „უცხოდ მოსაგონებელი“ რამ განიზარახა და მოიმოქმედა – მოითხოვა ისანში, თამარის სასახლესთან დაარსებულიყო „კარავი“ – მუდმივმოქმედი საკანონმდებლო ორგანო. კარავს უნდა ჰქონოდა უმაღლესი მართლმსაჯულების ფუნქცია, უფლება უმაღლესი მოხელეების დანიშვნა-გადაყენების, თამარი მხოლოდ აღმასრულებელ ხელისუფლად რჩებოდა. მონარქია იზღუდებოდა, რაც შემდგომი ეპოქების გადასახედიდან პროგრესულადაც შეფასდა, როგორც მცდელობა კონსტიტუციურ მონარქიაზე გადასვლის, პარლამენტარიზმის ჩასახვის. მაგრამ მაშინ, თამარმა, იგრძნო რა, რომ ამით მისი მეფობის დასასრული იწყებოდა, დიპლომატიური სვლით, ხვაშაქ ცოქილისა და კრავაი ჯაყელის მეოხებით, გაანეიტრალა პარლამენტარიზმის სიო. ამბოხებულებმა ისევ თამარს შეჰფიცეს ერთგულება და არ „გაიშალა“. თამარის ისტორიკოსის მეოხებით კი ყუთლუ-არსლანი ისტორიაში დარჩა როგორც „ბიჭი, რომელმაც ჯორის ორბუნებოვნება გამოიჩინა“…

 

კარავი ისტორიაში ჩაიკარგება, გავა მრავალი საუკუნე და „კარვის“ ფენომენი ამოყვინთავს. და სად? ზედ პარლამენტის წინ. როგორც ედუარდ შევარდნაძე იტყოდა, ყუთლუ-არსლანი რომ ცოცხალი ყოფილიყო საფლავში გადატრიალდებოდა :) – ეს ღიმილი, როგორც აკაკი იტყოდა, ცრემლზე უფრო მწარეა – კარვებით დაიწყო უახლესი ისტორიის ტრაგიკული ხანა. ეს კარვები ზვიად გამსახურდიას მომხრეებმა გაშალეს რუსთაველზე, პარლამენტის შენობის წინ (მაშინ მთავრობის სახლად იწოდებოდა). ამ კარვებმა ახალი ფენომენი შვა „კარვის ქალები“… კარავი –  ავადმოსაგონრად იქცა. საზოგადოების ნაწილში ეს კარვები აგრესიას იწვევდა და იწვევს იმ ადამიანების გამო, ვინც მაშინ კარვებში იყვნენ და გამსახურდიას იცავდნენ, მაგრამ საზოგადოების დიდი ნაწილისთვის, კარავი განზოგადდა და არეულობის, ქაოსის ატრუბუტად იქცა. არცაა გასაკვირი ხალხში რომ ამ ემოციას იწვევს. ამ ემოციას რომ იწვევს, ეს სამიოდე წლის წინაც გამოჩნდა, როდესაც ბურჯანაძის მეთაურობით ოპოზიციამ თბილისში კარვების დადგმა განიზრახა და დაიწყო. ხალხს ამ კარვებმა ის კარვები გაახსენა და კარვებს მალე საკნები ჩაანაცვლეს, სიმბოლურადაც „დატუმბეს“ – რომ სააკაშვილმა ქვეყანა საკნად გადააქცია. თუმცა,  ტელევიზიასთან, რუსთაველზე და მრავალ სხვაგან გამოფენილი საკნები, მაინცდამაინც არ ჰგავდა საკნებს, გალიებს უფრო ჰგავდა. მაშინდელი ხელისუფლება აპელირებდა კიდეც ამაზე და გალიებად იხსენიებდა. მაშინ ოპოზიციამ დიდად ვერ ილომ-გალია. საკნები აიღეს.

 

ბოლო წლების თბილისში ისევ გამოჩნდა კარვები – ამჯერად უკვე სხვაგვარი დანიშნულებით, კვირაობით კარავს დასცემდნენ ხოლმე მარჯანიშვილის მოედანზე, თავისუფლებაზე, სხვა საკვანძო ადგილებში და იყო ერთი „იარმურკა“ – ვაჭრობა. ეს კარვები, თავისი ფორმით იმდენად ჰგავდა სააკაძის კარავს, გადასაღები მოედნიდან მოპარული გეგონებოდა, და ცოტაც და პირზე მოგადგებოდა – „შედი რუსუდან კარავში“.
კარავმა ბოლოს წინასაარჩევნო პერიოდშიც გაიელვა – ალაგ-ალაგ „ოცნებამ“ კარავი დასცა – აქაოდა, ოფისები ვერ გვიქირავია – მესაკუთრეები არ გვაქირავებენ ხელისუფლების შიშითო.
ეს „კარავიადა“ საბოლოოდ დაგვირგვინდა ივანიშვილის ანეკდოტით – „შედი ქალო ბუტკაში“. ამ უკბილო ანეკდოტმა, არა დადგმულმა „ბუტკამ“ ან იქ შეყვანილმა ქალმა, უბრალოდ ნათქვამმა „ბუტკამ“ წრედი შეკრა. კარავი-საკანი-„ბუტკა“… ოპოზიციის ჯამბაზის, ვანო ჯავახიშვილის არ იყოს, მართლაც და რამ გაახსენა, საიდან გაახსენდა ივანიშვილს „ბუტკა“?
„ბუტკა“ – ეს 90-იანი და შემდგომი (განსაკუთრებით 90-იანი) წლების ფინთადმოსაგონარი ატრიბუტი. როცა თბილისი და არა მარტო თბილისი იყო ნაქცევი ერთ დიდ „ბუტკნარად“. ქართველი ქალები სერიულად იქცნენ „ბუტკის ქალებად“ – „ბუტკა“ კარგა ხანს რჩებოდა თავის გატანის, შიმშილისგან თავის დაღწევის ერთადერთ თუ არა, ერთ-ერთ წამყვან საშუალებად, როგორც მათთვის, ვისაც სადმე „ბუტკა“ ედგა, ისე მათთვის ვინც იქ იყო დასაქმებული (მერე რა რომ მიზერულ ხელფასად მუშაობდნენ – ათას ინფლაციაზე გადამხტარ კუპონებსა, რუსულ მანეთებსა თუ ოდნავ მოგვიანებით შემოსულ თითოოროლა ლარზე). ეს „ბუტკები“ გადარჩენის საშუალება იყო სხვათათვის – ბიჭებისთვის ვინც მაყუთს აწერდა, ასევე მათთვისაც ვისაც შეეძლო ნისიად – ჩაწერით გამოეტანა ლუკმა-პური და შიმშილი მოეკლა. „ბუტკებს“ მიჰქონდა თბილისის ქუჩები, წლები დასჭირდა „ბუტკნარის“ „გაჩეხვას“. ახლა თბილისში ალაგ-ალაგ თუ ნახავ „ნუგეშის“, ან სხვა რომელიმე კომპანიის „ბუტკას“ „სანუგეშოდ“.
გამოვიარეთ კარვების ხანა.
გამოვიარეთ „ბუტკნარის“ ხანა.
გამოვიარეთ საკნების ხანა.
და ბიძინამ „ბუტკაო“… რა არის ეს, ვადაგასული, ჩამოფასებული ანეკდოტი თუ მინიშნება კარვების, საკნების, „ბუტკების“ ხანის კვლავაც აღირძინებაზე? მე მგონი, მაინც ვადაგასული იუმორია, უტყუარი საბუთი – დღევანდელი პოლიტიკური კიჩისა.

 

რეზო შატაკიშვილი ჩქარსისხლიან ლადო ასათიანზე

ვინც კაცი იყო და ლექსად იქცა

ლადო ასათიანი – მისი ფილტვები ჭლექმა დაღრღნა.
მისი სული – საბჭოთა ინკვიზიციამ.
მას არ აღირსეს სიხარული – ენახა თავისი ლექსების კრებული.
პოეტი, რომელსაც დაუჭრეს ლექსების პირველი წიგნი…
პოეტი, რომელსაც სული დაუშანთეს დედის გადასახლებით…
მაგრამ ვერც ფილტვებისა და ვერც კაცობრიობის ჭლექმა – საბჭოთა იმპერიამ ვერ გაიმარჯვა მასზე. ის უკვდავია. უკვდავია თავისი ლექსებით.
ის კაცი იყო და იქცა ლექსად.
კაცს კლავენ.
ლექსს – ვერა.
ლადო ასათიანი – პოეტი, ყაყაჩოების ალში რომ გვხვევს თავისი ლექსებით.
პოეტი – ყაყაჩოებით აელვარებული ველ-მინდვრებით აღფრთოვანებული, ჩვენ კი – მისი პოეზიით.

ყაყაჩო სიმბოლოა სილამაზის. ასეა საზოგადოდ და ასეა ლადოსთანაც – აკი, ხედავს კიდეც ლამაზი ქალის ხატებას ყაყაჩოში, მაგრამ ვერ ვიტყვით, რომ ყაყაჩო მხოლოდ სილამაზეს განასახიერებს მის პოეზიაში. ყაყაჩოს მეშვეობით, მას წითელი ფერი და ამ ფერის სიმბოლიკა შემოაქვს პოეზიაში. წითელი, მწვანესთან ერთად.
სწორედ წითელისა და მწვანის აღლუმია – ყაყაჩოების ცეცხლწაკიდებული კრწანისი, უფლისციხის მიდამოები, თუ ადგილი, სადაც ძველად ჯარებს უხმობდნენ.
წითელი და მწვანე ერთად – არის ნიშანი სიყვარულისა და იმედის, მარადისობის.
აკი ამბობს კიდეც ლადო ასათიანი:
„გზაში ყაყაჩოს შეხვედრა სიკეთედ დაგვებედება:
სულ ახალგაზრდა ვიქნებით, გული არ დაგვიბერდება!“
წითელი – სიმბოლო სიცოცხლისა და სიხარულის…
სწორედ სიცოცხლის დაუოკებელი წყურვილი, მძაფრი სიყვარული და სიხარული ვლინდება მის ლექსებში. მას ახარებს სიცოცხლე, ყაყაჩოების შემონათება და არ ეძიებს სხვა დიდებას.
„მოდი, ჩვენ ესეც ვიკმაროთ და სხვა დიდება ნუ გვინდა,
ყაყაჩომ თუ მოგვანათოს ლამაზი ქალის შუქითა!“
ლადო ყაყაჩოში ხედავს მორცხვ ქალს, ისევე, როგორც ანა კალანდაძე მამრს – თუთაში, რომელიც სახლში შეჭრასა და ქალი პოეტისთვის წელზე ხელის შემოხვევას ლამობს. ლადო ასათიანი უფაქიზესად გადმოგვცემს მძაფრი ეროტიზმის ამ შთამბეჭდავ ხატებას.
წითელი ადამიანის გუნება-განწყობილების გამომხატავი ფერიცაა და სირცხვილის დროსაც ჩნდება, სახეზე გადაუვლის ხოლმე ადამიანს. ლადოსთანაც ასეა:
„შერცხვა და თავი დახარა;
სიწითლემ გადაუარა, ალბათ, იმაზე დაფიქრდა,
მოვეწონეო თუ არა?!“

ყაყაჩოები ყვავიან იქ, სადაც ძველად ჯარებს უხმობდნენ და იღვრებოდა სისხლი. ახლა ეს სისხლი ყაყაჩოდ ყვავის.
წითელი სისხლის გამოხედვაა და ეს წითელი იხედება კრწანისის მიდამოებიდან:
„ეს სისხლი არის თუ მართლა ყაყაჩოების ცეცხლია“.
ბებერი კრწანისის ამაბრდღვიალებელი ყაყაჩოების ცეცხლი – სიმბოლო იმ თავდადებული სამასი არაგველისა, რომელთაც თავი მიიტანეს მამულის, რჯულის სამსხვერპლოზე და მკვდრეთით აღდგნენ – მარადისობაში გადასახლდნენ.
აქ არაა გლოვა, აქაა პატივისცემა ღირსეული წინაპრებისა და სიამაყე მათ გამო. აქაა ისევ და ისევ პოეტის გაშმაგებული სიყვარული სიცოცხლისადმი, სამშობლოსადმი.
ყაყაჩოების ცეცხლი და ფერი – წითელი თვით ლადო ასათიანისა და მისი მგზნებარე, ძარღვიანი პოეზიის სიმბოლოდაც შეგვიძლია, აღვიქვათ.
ადამიანის გუნებასაც ხომ აქვს თავისი სიმბოლიკა. კაცის ხასიათსაც ხომ აღნიშნავდნენ ფერებით. წითელი ფერით აღინიშნება სანგვინიკი – ადამიანი მხიარული, ფიცხი, ჩქარი სისხლისა. ანუ ისეთი, როგორადაც წარმოგვიდგება თავად ლადო ასათიანი, როგორც მისი პოეზიიდან, ისე პირადი წერილებიდან – კაცი ჩქარი სისხლისა.

ლადო ასათიანი – ვინც კაცი იყო და ლექსად იქცა.
იყო კაცი ჯანმრთელი გულისა და არა ჯანის. ჯანმრთელი სულისა და არა ხორცის. თუმცა კი ძლიერი სენის შეყრამდე ჯანიც მრთელი ჰქონდა, გულიცა და სულიც.
ბარდნალაში მდინარის გაღმიდან ეძახის ლადო მექი ასათიანს, მშობელ მამას უხმობს შვილი, შუა ზამთარია. ცხენი მოაშველოს უნდა. არდადეგებზე ჩამოსულა სტუდენტი ლადო…
„ძვირფასო დედა! მე კარგადა ვარ, შენ ყოფილხარ ავად – სამწუხაროა. შემომითვალე, რითი შემიძლია დახმარება და დაგეხმარები… ფული შემომაკლდა, მაგრამ არა უშავს, ვიშოვი. საბანი არ შემიკერავს“. – წერდა ლადო მშობელ დედას. გაჭირვება იყო მისი ცხოვრების თანამგზავრი. ალბათ, ამიტომაც უყვარდა ფიროსმანი ასე გააფთრებით. ის ყოველ დილით ფიროსმანის ქუჩაზე კი არ ხვდებოდა ნიკალას, არამედ ყოველდღიურ ყოფაში ართმევდა მის ბედს ხელს, უშინაურდებოდა მის ბედს, მის სიდუხჭირეს იზიარებდა, ისიც მოკვდა და მერე ვაცხონეთ…

მატერიალურ სიდუხჭირეს აუვიდოდა, მაგრამ… 20 წლის ჭაბუკს დედა დაუპატიმრეს – ხალხის მტრის ბრალდებით. მალე თავად პოეტი ინსტიტუტიდან გარიცხეს – „კონტრრევოლუციური ლაყბობისთვის“. მოგვიანებით აღადგინეს. მაგრამ მოშურნენი ახალგაზრდა პოეტს თავის ხელს არც მანამ აკლებდნენ და არც შემდეგ.
იერიშს იერიშზე ახორციელებდნენ.
ვაიკრიტიკოსები პოლიტიკური შეცდომების გამოსწორებისკენ მოუწოდებდნენ. ამაოდ ეძებდა ხალხის მყრის შვილი სამსახურს ლუკმა-პურისთვის…
ქუთაისი. „ცისფერი კაფე“ რიონის პირას. მეგობრები. ნატეხი შოთი. თითო ტარანი, ხელადით ღვინო. ანდა სულაც ჩაი და საუბრები. საუბრები ქართველი ხალხის წარსულზე, თეატრზე, კინოზე, მხატვრობასა და პოეზიაზე. მერე თბილისი. ჩამოსვლა და თბილისელად ქცევა ერთი იყო.

„მხოლოდ დროდადრო დამარეტიანოს ქაშვეთის შემოხედვამ –
რუსთაველის პროსპექტზე ხეტიალი ნუ მომიშალოს ღმერთმა“.
ათბობდა ქაშვეთის შემოხედვა და რუსთაველის გამზირი.
ოცნებობდა, რომ წამოესხა ძალიან გრძელი, რომანტიკოსის „პლაში“, კისერში ჩაეფინა თმა, ჰქონოდა ზორბა ქოჩორი, ჰკეთებოდა, თეთრი-თეთრი, გახამებული საყელო, თეთრი შარფი, რომელსაც ქარი აუფრიალებდა, ჰხურებოდა თართოფარფლებიანი ქუდი – გედის ფრთით დამშვენებული და ასე გამოწყობილს აევლო და ჩაევლო რუსთაველზე…
თბილისში 21 წლისა გადმოვიდა საცხოვრებლად, ქუთაისის ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ. დაიწყო მუშაობა. მდგომარეობა ოდნავ შეუმსუბუქდა, მაგრამ რა შემსუბუქება ჰქვია, როცა მის პატრიოტიზმს ლაფში სვრიდნენ, ნაციონალისტობას სწამებდნენ. ერის ტკივილისა და სიხარულის გაზიარებასაც არ აცდიდნენ, არათუ პირადისას.
არადა, რამდენი ტკივილია ჩაქსოვილი მის სტრიქონებში – „ნეტავ, სადა ხარ, ან რომელ მხარეს, სულზე უტკბესო დედილო ჩემო?“… „დედა, სიზმრებმა არ მომასვენა, შენს ბნელ სენაკში გადმომახედა“… „გეძახი, მინდა გაგესაუბრო, შუა აზიის ურწყულ მხარეში“…

ლადოს ერთი გოგონა გააცნეს. მას ანიკო ერქვა, გვარად ვაჩნაძე იყო. ლადოს შეუყვარდა. მერე, მერე კი მატარებლით მგზავრობისას, მატარებელი რომ დამუხრუჭებულა, ლადო ანიკოსკენ გადახრილა და… პირველად უკოცნია. მერე, მერე კი იყო წყება სასიყვარულო ბარათებისა.
„ანიკო ციხისძირელო, თბილისში ყველაფერი ძველებურადაა, ყველაფერი სტანდარტულია, სასახლეშიც ასევეა, მხოლოდ ჭავჭავაძის ქუჩაზე არაა ძველებურად, ნაცნობი ხე შეცვლილა ოდნავ, ფოთლები გასცვენია. შემოდგომის ბრალია, ალბათ, შენმა უნახაობამ თუ დაჰმართა ეს საქმე. დროზე უნდა ეწვიო და აამწვანო. მაგრამ რას უზამ, გაზაფხული წელიწადში მხოლოდ ერთხელ მოდის. ჰოდა, ასეა, ასეა საერთოდ, მაგრამ ამ წერილის ავტორისთვის არაა ასე, ამ წერილის ავტორს უყვარს გაზაფხული, გაზაფხული და გაზაფხული, სიცოცხლის პოეზიისა და სიყვარულის მარადიული გაზაფხული… გაუმარჯოს ზღვას, სიცოცხლეს, პოეზიასა და სიყვარულს. გაუმარჯოს ულამაზეს ქვეყანას, საქართველოს!..“ – იმ საქართველოს, რომელიც დედის რძესავით ტკბილი იყო ბარდნალელი ჭაბუკისთვის.

ლადო ასათიანი და ანიკო ვაჩნაძე

ლადო ასათიანი და ანიკო ვაჩნაძე

„დაუკარით, მოასწარით თორემ ჰერი…
და სიბერეც ძუ მგელივით მოგვიხტება“.
მაგრამ აცალა განგებამ სიბერე? რაჟდენ გვეტაძეს სწერს: „ბატონო რაჟდენ! თქვენ სერიოზულად იცით ჩემი გაწამებული ცხოვრების შესახებ, ჩემი ადრე დამთავრებული ახალგაზრდობის შესახებ…“
ადრე დამთავრებულ, ჩამწარებულ ახალგაზრდობაზე არსად გოდებდა ლადო, არც ერთ ლექსში, არც ერთ სტრიქონში, ის მართლაც მტრის ჯინაზე ცხრალახვარჩარტყმული, ცხრაჯერ მწარედ იცინოდა. მხოლოდ წერილებში იგრძნობა მისი ნაღველი. წერილების უფრო ხშირ-ხშირად მიწერას სთხოვს ანიკოსა და ძმას, გოგიტას.
„მოიწერე ამბები სახლის, კარის, რაა ეს, ორ სიტყვას რომ გადმოაგდებ, როგორ გეკადრება ეს! სახლშიც მისწერე წერილები და მომწერე ხშირად ამბები. თუ გესირცხვილება ჩემთან წერა? რა ვიცი, აბასთუმანში რომ ვიყავი, კონსტანტინე გამსახურდია მწერდა წერილებს და ნუთუ შენ ერთი სიტყვის მოწერის გრცხვენია?“ – წერს ძმას…

„როგორ არ მინდა, ძლიერო სენო, ლექსში ქართულად რომ მოგიხსენო!
როგორ არ მინდა, ჩემს სიჭაბუკეს დააჩნდეს შენი შავი ჩრდილები!
ეს რა უშრეტი ცეცხლით დამბუგე, პირს მარიდებენ ქალიშვილები“.
განიცდიდა. თავს უცხოდ გრძნობდა. განსაკუთებით მაშინ, როცა პირს არიდებდნენ.
„სადაც წინათ ვცხოვრობდი, იქ უკვე გამომიცხადეს, რომ ჩემი მათთან ცხოვრება შეუძლებელია. მოგეხსენებათ, ტუბერკულოზიანს სათოფეზე არ ეკარება ხალხი…“ – წერდა რაჟდენ გვეტაძეს.
გრძნობდა, რომ დიდი გზა არ ედო წინ გასავლელი. რომ მალე დამთავრდებოდა უკვე ჩამწარებული ახალგაზრდობა. არადა, როგორ არ უნდოდა… არ უნდოდა ამ სენს კვლავაც შერჩენოდა მისი ფილტვების დაღრღნა, ისევე, როგორც ვაჟას ფილტვებისა ოდესღაც.
„მე, დაწყევლილი ლადო ასათიანი, ერთი კვირაა, რაც გეახელით თბილისს. თითქმის ხუთი თვე გავატარე აბასთუმანში… არავითარი გაუმჯობესება არ მიმიღია ჯანმრთელობის მხრივ. ჩემი ფილტვების მიხედვით, მე მალე უნდა მივიცვალო, ძვირფასო, და აბა, შენ იცი, ცრემლებს ნუ დაღვრი“. – სთხოვდა მეგობარს, ნიკა აგიაშვილს.
მაგრამ ზუსტად იმხანად ომახიანად წერდა: „რადგან სიცოცხლე ასე ნავარდობს, სიკვდილის ყველა კარი დარაზეთ და იმ ბედნიერ დღეს გაუმარჯოს, როცა ჩვენ გავჩნდით ამ ქვეყანაზე!“
კონსტანტინე გამსახურდიამ ნახა რა მძიმე ავადმყოფი, გასამხნევებლად შესძახა: „აღსდექ ვაჟკაცო, ებრძოლე სიკვდილს, სალმობამ არ დაგაძაბუნოს“!
ებრძოდა ლადო ძლიერ სენს, მაგრამ უძლური იყო. „ო, განვედ ჩემგან ძლიერო სენო, ჩემ შემდგომ ნურვინ ნუ მოგიხსენოს“.
ნიკა აგიაშვილს: „ვეღარ ვძლებ ამ ვიწრო ოთახში, თითქოს კუბოში ვარ ცოცხლად მდებარე, მზის მონატრული. რომ მოვკვდე, ნეტა ამაზე უარესი თუ იქნება ის კუბო. ამის ბრალია, ალბათ, რომ თითქმის ყოველ ღამით და დღისითაც, როცა წავთვლემ, სულ თავახდილი კუბოები მეზმანება…“
გარდაცვალების კვირას სულ მამამისს ნატრულობდა, უხმობდა, ისევე, როგორც ოდესღაც სტუდენტობაში მდინარის გაღმიდან… ოღონდ ჩუმად…
სიკვდილს დღეს უთქვამს, მამაჩემი დამესიზმრა და უთუოდ ჩამოვაო. სწორედ იმ დღეს, ჯერ არც კი გაციებულიყო პოეტის ცხედარი, აივანზე ერთი მოხუცი შესულა და ლადო ასათიანის ბინა უკითხავს. ეს იყო მექი ასათიანი…
„ეს ჩემი სენი თუ დაგემართოს, ამაზრზენი და განუკურნელი,
ეს ჩემი სენი თუ დაგემართოს, და მოიხადო როგორც სახადი,
ჰეი, შენ, დიდი მომავლის ლანდო, ერთი თხოვნისთვის ნუ დამძრახავდი:
თუ მეცნიერის გონების ღონედ უმალ განკურნოს ჭლექი სნეული,
– მაშინ მომნახე და მომიგონე სამარადისოდ მიწად ქცეული“.
გავიდა ხანი, აღარ არის ჭლექი უკურნებელი სენი. ვინც გაიმარჯვეთ ამ ერთ დროს უკურნებელ სენზე, მიდით ლადოს საფლავთან და ჩასძახეთ ლადოს, რომ დაამარცხეთ მისი დამმარცხებელი. რომ სიკვდილს გამოუსხლტით ხელიდან, იმ სიკვდილს, რომელიც ლადომ ლექსით დაამარცხა.
„მჯერა ამ დიად ბუნების კართან
მე თვით სიკვდილსაც გარდავქმნი ლექსად“,
მან სიკვილი ლექსად გარდაქმნა და ჩვენ შეგვყარა უკურნებელი სენი – სენი, რომელსაც ვერავინ უწამლებს. ამ სენს ლადოს პოეზიით „დასნებოვნება“ ჰქვია.

დაიბეჭდა “პრაიმტაიმში” 

განცხრომა ოცნებებში!!! – „ეგონა“, „გეგონა“, „მეგონა“…

 

15 ოქტომბერი, 2012 წელი, გაზეთი “პრაიმტაიმი”

რეზო შატაკიშვილი

„ეგონა“, „გეგონა“, „მეგონა“… ამ ზმნის უღლება სწორედაც რომ უპრიანია ბოლო ხანს განვითარებული მოვლენების გადამკიდე.

ყველას რაღაც ეგონა. მაგალითად, ბიძინა ივანიშვილს ეგონა, რომ პარლამენტი აირჩევდა პრემიერ-მინისტრად და არ დასჭირდებოდა სააკაშვილის წარდგინება. აღარაფერს ვამბობ იმაზე, რომ ეგონა, სააკაშვილი არ აღიარებდა მარცხს, მეტიც, არ გააყალბებდა არჩევნებს… მას საერთოდ სხვაგვარი ეგონა იმ ქვეყნის კონსტიტუცია, რომელიც უნდა მართოს. ეს უკვე აღმოაჩინა და ახლა უკვე სხვა რამ ჰგონია – „ჭკუაზეა მოსაყვანი კონსტიტუციაო“. ქვეყნის უმთავრეს კანონს რომ ახალი მმართველი ასე უყურებს, ხომ წარმოგიდგენიათ რას უპირებს სხვა, რიგით კანონებს. და კიდევ: მას ჰგონია, რომ ჭკუაზე მოიყვანს კონსტიტუციას. მაგრამ როგორ ახლებს ხელს კონსტიტუციას, როდესაც საკონსტიტუციო უმრავლესობა არა ჰყავს? მას ისევ ჰგონია, რომ უმრავლესობას შექმნის. უმრავლესობას იმ ნაციონალი დეპუტატების ხარჯზე, რომელიც განუდგება სააკაშვილს. ვნახოთ, აოცნებდებიან თუ არა ნაციონალი დეპუტატები და აუნთებენ თუ არა მწვანეს ბიძინას კონსტიტუციის „მოსაჭკვიანებლად“. ცალკე თემაა, რისთვის სურს ბიძინას.

მე რატომღაც მართლა კვალიფიციური იურისტი მეგონა თეა წულუკიანი, მაგრამ  ისეთი რამ თქვა „იმედის“ ეთერში – გამაოგნა. არ ვიცი, რა ეგონა და რა ფუნქციების ჰგონია იუსტიციის სახლები. ჰკითხეს, იუსტიციის სახლის სერვისით თუ გისარგებლიათო და რა უპასუხა? „მე არ მისარგებლია, იმიტომ, რომ მიხეილ სააკაშვილმა ჩემთვის საქართველოში დაბრუნებისას ვერ მოასწრო მოქალაქეობის ჩამორთმევა…“

რა ჰგონია, იუსტიციის სახლებში მხოლოდ მოქალაქეობაჩამორთმეულნი დაიარებიან?

ირაკლი ალასანიასაც ბევრი რამ ეგონა. ეგონა, საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო, მივიდა ბრიფინგზე და აღმოაჩინა, რომ არ იყო –  ივანიშვილმა ვახტანგ ხმალაძე მოიხსენია ამ კონტექსტში, ისიც სამარქაფოდ, უფრო იმისთვის, რომ გაენელებინა ის ტკივილი, რომელიც ხმალაძეს მიადგა – მას უკვე თავი მთელი პარლამენტის თავმჯდომარე ეგონა და გაიგო, რომ მარტო იურიდიული კომიტეტი შერჩა ხელში.

ალასანია პრეზიდენტობის კანდიდატი ვერ იქნება – ეს პირველი შოკი იყო მისთვის იმ დღეს, მეორე შოკმაც არ დაახანა – გაიგო, რომ შს მინისტრი ვერ იქნება, მესამე შოკი – გენშტაბს პრეზიდენტი ნიშნავს… არადა, რამდენი რამ ეგონა? ერთ დღეში სამი შოკი მართლაც მეტისმეტია. ბატონ ბიძინას იქნებ დაენდო ეს მუდამ ღიმილიანი ალასანია.

მხოლოდ ალასანია იდგა ბადრი მთვარესავით სააკაშვილი-ივანიშვილის შეხვედრის შემდეგ რომ გამოეფინენ პრეზიდენტის რეზიდენციის წინ. ალასანია რომის პაპზე მეტი კათოლიკე გამოდგა – ბიძინას არ ეწერა სახეზე კმაყოფილება, ალასანია კმაყოფილი იყო. იხუმრეს კიდეც, ალასანია იმდენად ნაწყენია და იმდენად შოკშია – გაბმულად იღიმის წყენის დასამალადო.

მას ბევრი რამ ეგონა. არ ეგონა ის, თუ მისი საუბრები იწერებოდა და ეს საუბრები თუ ამდენს დააკარგვინებდა, თორემ ასე უხამსად არ მოიხსენიებდა ბიძინას, თავს აარიდებდა იმ მეტაფორებს, რომელიც სტყორცნა ლიდერს „აუ ეს რა ყ…“. ძვირი დაუჯდა ეს ყ..-ური მეტაფორა.

არც გუბაზს დაუჯდა იაფი, რომ გაიძახოდა მილიონები უნდა ვიშოვოო. ბიძინა ივანიშვილის ოჯახზე საუბარი, ემანდ ისე არ დაუჯდეს, საოცნებო არ გაუხდეს კარაქიანი პური. თუმცა, თუ ივანიშვილის მიერ წამოწეულ კადრებს გადავხედავთ, გამორიცხული არაა, კვლავ ის არნახული ინფლაცია დაიწყოს და გუბაზი უბიძინოდაც გახდეს მილიონერი. ემანდ ყველა არ გაგვითანაბროს ბატონმა ბიძინამ, ემანდ ყველას არ გვქონდეს 5 მილიარდი…

ჯერჯერობით, მხოლოდ ღარიბაშვილს შერჩა გინება. პირიქით, ლიდერმა მოუწონა კიდეც – „ეს რა გინება სცოდნიაო“. გინება მოუწონა? ეს თქვენ გეგონათ, თორემ მან ის მოუწონა – ღარიბაშვილმა ის რომ იცის, ვის აგინოს…

ივანიშვილმა იმდენი ვინმე წამოაყენა პოლიტიკური სასაფლაოდან, გეგონება მაიკლ ჯექსონის „triller“ უყურებ – ჯექსონი რომ მიდის და გვამები რომ საფლავებიდან დგებიან. მიდის „ბიძო“ და დგებიან ყორღანებიდან, ცოტაც და გოგლას წაგვიკითხავენ – „ისევ აღვსდექი, მუხრანის ბოლოს, ჩასაფრებული ვსინჯავ იარაღს…“.

„იარაღს სინჯავენ“, შურისძიების, ანგარიშსწორების ჟამი დგას. ასლანი მოდისო, ლევან მამალაძეო, კახა თარგამაძე, თენგიზ კიტოვანი… კინაღამ უნებურად ჯაბა იოსელიანიც დავწერე, მაგრამ ბატონი ჯაბაც რომ გამოგვეცხადოს, ლამის ეგეც აღარ გამიკვირდება.

ის გვპირდებოდა მთავრობას „ჯერარნახულს“ და გვიბოძა მთავრობა – ასჯერ ნანახი – ამირან გამყრელიძე ადრეც იყო მინისტრი, მინისტრი იყო დათო კირვალიძეც, მთავრობაში მუშაობა არც სოზარ სუბარისთვის არის უცხო, არც ირაკლი ალასანიასთვის… რევაზ შავიშვილი,  ნოდარ ჯავახიშვილი…

ვინც უკვე წარადგინა, ხომ წარადგინა და დარჩენილ პოსტებზე ისეთი კანდიდატურები გაჯაზდა, (ალეკო კარტოზია, მირცხულავა, ჩხობაძე), რომ ხალხს შიში გაუჩნდა პრეზიდენტის კანდიდატურად ალასანია-ხმალაძე კი არა, ემანდ ედუარდი არ წამოაყენოსო.

არადა, ხალხს ვინ ეგონა?

წინასაარჩევნო პერიოდში ერთმა მეოცნებემ „გამანდო“ – ვანო მერაბიშვილი ჩვენიანია, არჩევნების მერე გაიგებო. მაშინ მეგონა, რომ ეს მათი მორიგი ცალფეხა ოცნება იყო. თურმე მეგონა. მეგონა, იმიტომ, რომ ეს უბრალოდ ცალფეხა ოცნება კი არა, კარგად შორს გამიზნული მანევრი ყოფილა. ბევრმა, ვინც ხმა მისცა „ოცნებას“, არჩევნების შემდეგ, მას მერე, რაც ბიძინა ივანიშვილის კომენტარი მოისმინა, რომ ვანო მერაბიშვილიც გამოეთხოვებოდა პოსტს, გაიკვირვა, როგორ, ვანო აღარ იქნებაო? როგორც გაირკვა, მათთვის „მეოცნებეებს“ სწორედ ისევე გაუნდვიათ „ვანო ჩვენიაო“, როგორც მე გამანდეს. თუ კარგად გადავხედავთ მოვლენებს, გაირკვევა, რომ ამ მიმართულებით მუშაობა კარგა ხნის წინ დაიწყო. დაიწყო თავად ბიძინა ივანიშვილმა – საქართველოში დაბრუნებულმა „ჩაუფინა“ ერთი ორი კეთილი სიტყვა ვანო მერაბიშვილზე. უკვე ციხის კადრების შემდეგ, ვანო ახსენა ბედუკაძემ, ახსენა ირმა ინაშვილმა… ეს ყველაფერი დამაჯერებლობას მატებდა „მეოცნებე“ აქტივისტების რიგით ამომრჩეველთან მუშაობას ამ მიმართულებით. რატომ ვანო? მიზეზი მარტივია, თუკი რამ ეძვირფასება მოსახლეობას, ეს სწორედ ის უსაფრთხოებაა, რომელიც სწორედ ვანო მერაბიშვილის დამსახურებაა. გასათვალისწინებელია ის მზარდი რეიტინგი, რაც ვანო მერაბიშვილს არჩევნებამდე ჰქონდა. როგორც ჩანს, ეს კარგად გათვალეს „ოცნებაში“ და რიგ შემთხვევებში იხეირეს კიდეც ვანოს ფაქტორით.

ეს, რაც აქ გვეგონა… მაგრამ რა ეგონა პუტინს? ის, რომ აქ პოსტსაარჩევნო არეულობა დაიწყებოდა, კარს მომდგარ ჯარს შემოიყვანდა და საბოლოოდ მოუღებდა ბოლოს ნატოზე ოცნებას. მაგრამ მგონი პირიქით ხდება, ყოველ შემთხვევაში ამას მოწმობს პრეზიდენტ სააკაშვილისა და რასმუსენის სატელეფონო საუბარი. მე მგონი, ნატოს ეშინია, ქვეყნის ახალმა მეოცნებე ლიდერმა არ უგანოს და პირიქით აჩქარებენ კიდეც საქართველოს ნატოში მიღებას, რომ ეს 2014 წელს კი არ მოხდეს, როგორც აქამდე ამბობდნენ, არამედ 2013 წელს, სანამ აქ პრეზიდენტად სააკაშვილია. წინააღმდეგ შემთხვევაში, აშშ უბრალოდ უმცროს სტრატეგიულ პარტნიორს კი არა, რეგიონს კარგავს.

ეს რომ ვთქვი, ჩემმა ერთ-ერთმა კოლეგამ დაუვიწყარი რეპლიკით მიპასუხა: ისინი რეგიონს კარგავენ, ჩვენ მომავალს.

ბიზნესმენებსაც ბევრი რამ ეგონათ, ასე მაგალითად, ბიზნესმენებს ეგონათ, რომ მოგების გადასახადისგან განთავისუფლდებოდნენ – როგორც ჰპირდებოდნენ. როცა ეს შეახსენეს, უპასუხა, გასარკვევია, რამდენი შედის მოგების გადასახადიდან ბიუჯეტში, მე მგონი 30 მილიონი და შეიძლება ამაზე ვიფიქროთო. როცა უთხრეს, რომ 600 მილიონამდე შედისო, დაფიქრდა, უი, არაო და ოცნებაც „კაპუტ“.

ბიზნესმენებს ბევრი რამ ეგონათ, ახლა ინაღვლონ, როცა ფასების დაწევა მოსთხოვეს. აბა, რაიმე ხომ უნდა მოიმოქმედოს „ოცნებამ“ ოცნებების ინფლაციის შესაჩერებლად? ამას ემსახურება მგონი ის განცხადებაც – უმუშევრებისთვის შემწეობების დანიშვნას რომ აპირებენ, მაგრამ არ ასახელებენ რამდენი იქნება ეს შემწეობა. ჯერ ერთი, ხალხს დასაქმებას ჰპირდებოდნენ. ხალხს ეგონა დაასაქმებდნენ – ახლა გაარკვიეს, რომ ამას დიდი დრო და დიდი ფული უნდა (!), ჰოდა, ახლა შემწეობებს ჰპირდებიან – გაურკვეველი ოდენობით. ბევრს ჰგონია, ნაოცნებარი ხანა დაუდგა – არ იმუშავებს, მხართეძოზე წამოწვება და იცხოვრებს. მხართეძოზე წამოწოლას ვინმე ვინმეს უშლის? ცხოვრების და განცხრომის რა მოგახსენოთ. განცხრომა? კვლავ ოცნებებში. სხვა რას ითხოვთ პარტიისგან, რომელმაც სათაურად ეგზომ არაპრაგმატული რამ დაირქვა?

ესეც ჩვენი სულელური, ინფანტილური „მეგონა“, „ეგონა“ „გეგონა“

აინშტაინი ბრძანებდა: „ორი რამ არის უსასრულო, სამყარო და ადამიანის სისულელე, თანაც სამყაროსთან დაკავშირებით დარწმუნებული არ ვარ“.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 29 other followers