Tag Archives: გოგი მარგველაშვილი

ია სუხიტაშვილი: „მიშა მინდააა…“

რეზო შატაკიშვილი

ის ქართულ თეატრში დიდი როლებით მოვიდა. მოვიდა, როგორც ჯულიეტა, ოფელია… მაგრამ ოცნებობს როლზე, სახასიათოზე, თუნდაც მეორეხარისხოვანზე, სადაც დაანგრევს თავის ფიზიკურ მდგომარეობას – სცენზე რომ გამოვა და ვერ იცნობენ და პროგრამაში ჩაიხედავენ, ვინ თამაშობსო…

მისი ბევრს შურდა და შურს. ის ბევრს აღიზიანებს, მაგრამ ვერავინ უარყოფს იმას, რომ ია სუხიტაშვილი ნამდვილი აქტრისაა. ნამდვილი აქტრისა – თავისი კაპრიზებით და პირდაპირობით, გნებავთ – უხასიათობით.

„საშინლად ვერ ვიტან კოსტიუმების ცვლას, არ მიყვარს, როდესაც ამაზე გადადის ჩემი ყურადღება. მირჩევნია, ერთი კოსტიუმი შემახმეს მთელი სპექტაკლის განმავლობაში, ვიდრე ცხრა მქონდეს გამოსაცვლელი. არადა, არიან მსახიობები, გიჟდებიან ბევრ კოსტიუმზე… როცა ახალ როლზე ვმუშაობ, მაგრად ვნერვიულობ, მაგრად განვიცდი, რომ რაღაც ახალი მოვიფიქრო, ამ დროს სახლში ვერავინ გამეკარება. „სტუმარ-მასპინძლის“ რეპეტიციებზე ისეთი გავჭედე… ოთხჯერ გავიქეცი რეპეტიციებიდან, მშიშარა ვარ, ძალიან მშიშარა… მითხრეს, რა არის, რა უხასიათო ხარო. ვუთხარი, უხასიათო კი არ ვარ, ვნერვიულობ და განვიცდი-მეთქი, რაღაც ახალი ვთქვა-თქო! ეს რომ ვუთხარი, რამდენიმე დღეში, ტელევიზიით სესილიას კადრი აჩვენეს. ძალიან აღშფოთებული იყო სესილია: „მეუბნებიან, უხასიათო ხარო, უხასიათო კი არ ვარ, ვნერვიულობ, განვიცდი რომ რაღაც ახალი გავაკეთოო“. გამეცინა, სესილიას კი არ ვადრი თავს, მაგრამ ზუსტად იგივე რამდენიმე დღით ადრე ვთქვი მეც… არ ვარ უხასიათო, ვნერვიულობ, თუ გინდა ამიტანე, თუ არა, ნუ ამიტან“.

დაიბადა პედაგოგების, როგორც თავად ამბობს, „ჩვეულებრივ“ ოჯახში და ამაყობს იმით, რომ სწავლობდა გარეუბნის სკოლაში, სადაც ბავშვებმა დიდხანს შეინარჩუნეს ბავშვობა. 

„მე-11 კლასში ვიყავით და ისევ ჯორობანას ვთამაშობდით კლასში. მახსოვს, ჩემმა კლასელმა ლავიწის ძვალიც მოიტეხა… ჩვენი ყურადღება არ გადადიოდა ჩაცმაზე, პრანჭვაზე, ერთმანეთს სწავლაში ვეჯიბრებოდით, კლასში ათი ხუთოსანი იყო. ძალიან კარგად ვსწავლობდი ბოტანიკას, ზოოლოგიას, ანატომიას და ძალიან მინდოდა, ბიოლოგიის მასწავლებელი გამოვსულიყავი…

ვერ ვიტყვი, ნიჭიერი მოწაფე ვიყავი-მეთქი, უფრო ბეჯითი მეთქმოდა, ვერაფრით დავიძინებდი, გაკვეთილებს თუ არ მოვამზადებდი. რომ გითხრა, ქიმიასა და ფიზიკაში ვბდღვნიდი და ვლეწავდი-მეთქი, არა… მაგრამ ამბიცია მქონდა, რომ ეს საგნებიც კარგად მცოდნოდა, ქიმიისა და ფიზიკის დაზეპირება ცოტა გაუგებარია, მაგრამ მაინც ვახერხებდი, რომ ცუდი ნიშანი არ მიმეღო…“

სკოლაში სწავლის პარალელურად, 8 წელი ცეკვაზე დადიოდა ხალხური ცეკვისა და სიმღერის სახელმწიფო ანსამბლში, შემდგომში რომ „ერისიონი“ დაერქვა. იას მსახიობობა არც უფიქრია, არც მშობლები ხედავდნენ  მასში რამე განსაკუთრებულ მონაცემებს, უბრალოდ, ერთ მშვენიერ დღეს, რუსულის პედაგოგმა ია და მისი რამდენიმე კლასელი არტოს ბაღში წაიყვანა – რეჟისორი გოგი თოდაძე ბავშვებს არჩევდა თეატრალური სტუდიისთვის. „არც ვიცოდი, სად მივყავდით, გათვითცნობიერებულიც არ მქონდა“, – ამბობს ია… გოგი თოდაძემ ია სტუდიაში აიყვანა. იას არც მაშინ უნდოდა მსახიობობა, მაგრამ მოსწონდა „ბერიკების“ ატმოსფერო. გასაკვირი არცაა, როცა თბილისში უშუქობა და გაჭირვება მძვინვარებდა, „ბერიკებში“ ბავშვებს შუქიც ჰქონდათ, სითბოც, გასტროლებზეც დადიოდნენ – მოსკოვში, უკრაინაში, თურქეთში, გერმანიაში, მონაკოში…

 

პირველი როლი: იას მოკლედ შეჭრეს თმა და ათამაშეს უფლისწული ეგზიუპერის „პატარა უფლისწულში“.

 

„სადაც კი ვთამაშობდით, ყველგან მეუბნებოდნენ: დედა, რა კარგი ბიჭი ხარ, რა ლამაზი… იცი, როგორ განვიცდიდი? ვტიროდი, განცდებში ვიყავი. იმის მერე დავიფიცე, რომ თმას არასოდეს შევიჭრიდი. კარგად მახსოვს, ძალიან გრძელი თმა მქონდა, ეს იყო იმ ბავშვობის რაღაც…“

 

ია სკოლას რომ ამთავრებდა, მაშინაც არ აპირებდა მსახიობობას – ჟურნალისტიკაზე უნდოდა ჩაბარება და მხოლოდ გოგი თოდაძის დაჟინებული თხოვნით გადაწყვიტა, თეატრალურ ინსტიტუტში ჩაებარებინა.

 

„ძალიან დიდი კონკურსი იყო, მარტო ორ პედაგოგს აჰყავდა ჯგუფი – გოგი მარგველაშვილსა და ასიკო გამსახურდიას, ყველას გოგისთან უნდოდა… თან ძალიან ვნერვიულობდი, ახლა აღარანაირად არ მერიდება ამაზე ლაპარაკი, იყო ჩაწყობა… არ დავკონკრეტდები არც სახელებში და არც გვარებში, მაგრამ გაყიდული იყო ადგილები… ბოლო ტურზე სამი ეტიუდის ნაცვლად 9 გამაკეთებინეს, ძალიან ვინერვიულე… მაგრამ საბოლოდ გოგი მარგველაშვილმა თქვა, აქ არის 1-2 გოგო, რომელიც ძალიან მომწონს და მინდა, რომ ჩემს ჯგუფში იყოსო… ერთ-ერთი ვიყავი მე და მოვხვდი მარგველაშვილთან, ძალიან გამიმართლა, რომ მეორე წელს, როცა ჯგუფი გაიყო, დავრჩი ისევ გოგი მარგველაშვილთან… გოგი ძალიან კარგი პედაგოგია…“

 

ია სუხიტაშვილმა თეატრალურ ინსტიტუტში სულ ერთი როლი ითამაშა და ეს როლი იქცა მის პასპორტად პროფესიაშიჯულიეტა.

„4 წლის მანძილზე ერთი სპექტაკლი დავდგით, წელიწად-ნახევარი ვდგამდით, მაგრამ ძალზე ნაყოფიერი იყო ეს პერიოდი მსახიობად ჩამოყალიბებისთვის. მაშინ მივხვდი, როგორ უნდა იმუშაო როლზე. წელიწად-ნახევარი დილის 9-10 საათიდან შუაღამემდე ინსტიტუტში ვიყავით, მამაჩემი გიჟდებოდა, რას აკეთებთ ეგეთსო. ძალიან გვაწვალებდა, მაგრად გვაწვალებდა გოგი… თან მაშინ ინსტიტუტში საშინელი სიბინძურე იყო, რეპეტიციიდან გაზურტლულები გამოვდიოდით, მთელ ჩემს ჯგუფს მუნი დაემართა, მე სახეზე არ შემეხედებოდა, საშინელი ალერგია მომცა მტვერმა, მერე ფეხი ვიღრძე, მთელი თვე თაბაშირი მედო. ამ სპექტაკლს ჰქონდა საოცარი ისტორიები – იყო შურიც, იმიტომ რომ მე არ მყავდა დუბლი, დანარჩენს ზოგს სამი დუბლი ჰყავდა და იყო მთელი ამბები ატეხილი, შური, მური და გნიასი. მოხდა დიდი ხელჩართული ბრძოლაც,  ხელით შეხებამდეც მივიდა საქმე, მივიდა იქამდე, რომ ერთ-ერთი სპექტაკლის დროს მე რეკვიზიტები დავკარგე, ურომლისოდაც ვერ ვითამაშებდი მთელ რიგ სცენებს…“

იყო თუ არა შეყვარებული ია, როდესაც შექსპირის ჯულიეტას თამაშობდა სცენაზე?

„კი ბევრს ლაპარაკობდნენ, მაგრამ… ჯულიეტას თამაშის დროს შეყვარებული არ ვყოფილვარ… საერთოდ, ცხოვრებაში რადიკალურად განვსხვავდები იმ ჯულიეტასგან, რაც ვითამაშე. თავიდანვე გვითხრა გოგიმ, მე არ მინდა „რომეო და ჯულიეტა“, მე მინდა „ჯულიეტა და რომეო“. რომ გაგვიკვირდა, გვითხრა, კარგად წაიკითხეთ პიესაო. წავიკითხეთ, მაგრამ რაღაც ახალი ვერავინ აღმოვაჩინეთ. არ წაგიკითხავთ, კიდევ წაიკითხეთო, – თავიდან დაგვავალა. ისევ რომ ვერაფერი ვიპოვეთ ახალი, მერეღა გვითხრა, არ დააკვირდით, რომეო არსად ინიციატივას რომ არ იჩენსო? არ წაიკითხეთ, ვინ ამბობს პირველი „მიყვარხარ“, ვინ ნიშნავს პაემანს, ვინ ამბობს, ეკლესიაში მოდი? მერე „აღმოვაჩინეთ“, რომ მართლაც ყველაფრის ინიციატორი არის ჯულიეტა. მე კი… მე არ ვარ მონადირე ქალი, არასოდეს ვნადირობ. თუ ადამიანისგან არ მოდის რაღაც ინიციატივა… ჯერ ერთი, მრცხვენია, მე როგორ უნდა ვთქვა პირველმა, ან შემხვდი, ან მომწონხარ?! კი მომწონებია ბიჭი, მაგრამ მე ვერ დავურეკავდი ვერასდროს… ხომ არიან შემტევი ქალები, გაიგებენ ნომერს და… მე არასოდეს პირველს არ გადამიდგამს ნაბიჯი, ამ მხრივ, ძალიან მორიდებული ვარ. მერჩია,  ჩამეკლა ის მოწონება თუ რაღაც, ვიდრე რამეში ინიციატივა გამომეჩინა…“

ია სუხიტაშვილი თეატრალური ინსტიტუტის დამთავრებიდან 2 კვირაში პირდაპირ რუსთაველის თეატრში მოხვდა, პირდაპირ რობერტ სტურუასთან, პირდაპირ ოფელიას როლზე.

„მე რომ ჯულიეტა არ მეთამაშა, რუსთაველის თეატრში ვერ მოვხვდებოდი… ბატონ რობერტთან არ გამივლია სინჯები, ისე მოვედი ოფელიაზე. იცოდა, რომ ვიღაც გოგომ ითამაშა ჯულიეტა თეატრალურში, უთქვამს, ის მოიყვანეთ და ვნახავო. მე არ მქონია ამბიცია, რომ პირდაპირ რუსთაველის თეატრში მოსვულიყავი, არც გამიფიქრებია, ნამდვილად სიურპრიზი იყო, მაგრამ რახან აქ მოვხვდი, მივხვდი, რომ კლანჭებით უნდა ჩავბაღაუჭებოდი ყველაფერს და არც ერთი ნიუანსი არ უნდა გამეშვა. როდესაც შენ ღმერთი ამას გჩუქნის, ბედის ბედაურზე რომ დაგსვამს პირდაპირ, ფაფარზე ძალიან მაგრად უნდა მოებღაუჭო… მაქსიმალურად ვცდილობდი, არაფერი „გამემაზა“, მაქსიმალურად ყურადღებით ვყოფილიყავი, ვწვალობდი, რაც მე აქ ღამეები მაქვს ტირილში გატარებული… უცებ მოვხვდი ზაზა პაპუაშვილის, ნინო კასრაძის, ლევან ბერიკაშვილის გვერდით, ვისაც ვუყურებდი ამდენი წელი, მომწონდნენ, როგორც მსახიობები. ჯერ ამის კომპლექსი მინდოდა მომეხსნა, ეს დამევიწყებინა, აი, როგორ არტისტებთან ვდგავარ… შენ თუ ჩააჭიჭინდი იმას, რომ, დედა, მე ამასთან რას გავაკეთებ, რა უნდა გამომივიდეს, მართლა ვერაფერს გააკეთებ… ამას რამდენიმე რეპეტიციაშივე მივხვდი. მერე მივხვდი, რომ სითამამე უნდა ამეკრიფა, როგორც სიჩქარე უნდა აკრიფო, უნდა დამეძლია, სხვანაირად არაფერი გამომივიდოდა. გეფიცები, სცენაზე რომ გავედი, ცარიელ სცენაზე, დავპატარავდი, ალბათ, მეტრა და ათი გავხდი. ძალიან შეშინებული ვიყავი, ვინც მოვა ამ თეატრში ეს შიში ნამდვილად უნდა მოიხსნას, ამ შიშით ვერაფერს გააკეთებ…

ჩემთვის თეატრი სტურუათი იწყება, რადგან ინსტიტუტი დავამთავრე თუ არა, აქ მოვხვდი და ყველაფერი დაიწყო რობერტ სტურუასთან ერთად… ჩემთვის თეატრი არის ეს ადამიანი. ყოველთვის ვამბობ, მე არც რუსთაველის თეატრის სივრცის და არც ამ ჩუქურთმების ხამი არ ვარ, მე ვარ ერთადერთი ადამიანის ხამი, ეს არის რობერტ სტურუა. ხშირად მიფიქრია, როცა რობერტ სტურუა არ იქნება ამ თეატრში, ალბათ, იქ დავამთავრებ ჩემს თეატრალურ მოღვაწეობას-მეთქი. უბრალოდ, როცა მომენატრება, მერე დავუბრუნდები და ხანდახან 2-3 წელიწადში ერთხელ ვითამაშებ-მეთქი…“

ია სუხიტაშვილმა მიშა მესხი ჯერ კიდევ ინსტიტუტში სწავლისას გაიცნო.

„მიშაზე 2 წლით დიდი ვარ, მე უკვე მესამე კურსზე ვიყავი, მიშა რომ პირველ კურსზე მოვიდა, ერთმანეთს ვიცნობდით, მაგრამ არ ვიცოდი, ვის ჯგუფში ირიცხებოდა, იმისთვისაც არ მიმიქცევია ყურადღება, რომ მიშა მესხის შვილიშვილი იყო, უბრალოდ, ვიცნობდი ვიღაც ბიჭს – მიშა მესხს, დასამახსოვრებელი გარეგნობით. ეს მახსოვს ძალიან ბუნდოვნად… იმ წლების შემდეგ „ყარაბახი 2“-ის გადაღებებზე შევხვდით ერთმანეთს. ურთიერთობა დავიწყეთ ძალიან კარგი მეგობრობით, თავიდანვე ნამდვილად არ ყოფილა: „დედა, მომეწონა, გადავირიე… გადავირიეთ, გადავიხსენით ვენები…“, გადაღებები რომ დამთავრდა, ფილმის პიარი დაიწყო და ერთად გვიწევდა გადაცემებში მონაწილეობა, ჟურნალისტებთან შეხვედრები, რატომღაც ისე აეწყო, მარტო მე და მიშა დავდიოდით. ამ შეხვედრების მერე იყო, „არ გშია? კი, მშია. წამო, სადმე წავიდეთ, ვჭამოთ“…  ასე, თავისთავად, განვითარდა ურთიერთობა, მერე აღმოჩნდა, რომ, თუ მიშას არ ვნახავდი, მქონდა რაღაც „ნიხვატკა“, ოღონდ რომ არ უტყდები თავს, რომ იშორებ ამ ფიქრს თავიდან. ერთ მშვენიერ დღეს, რეპეტიციის შემდეგ მომაკითხა, „წამო, სადმე წავიდეთო“. მანქანაში რომ ჩავსხედით: მითხრა, ძალიან მონწონხარო. ძალიანაც მინდოდა, ის ეგულისხმა, რაც მე მჭირდა უკვე, მაგრამ მე მივიღე ეს მეგობრულად, ხუმრობად, ჯიგრულად და ვუთხარი, მეც ძალიან მომწონხარ-მეთქი. არა, მე მართლა მომწონხარო, მეთქი, მეც მართლა მომწონხარ-მეთქი… არა, შენ ვერ გაიგე, მე მართლა მომწონხარ, როგორც ბიჭს გოგო, ისე მომწონხარ, არავითარი მეგობრულად არ მომწონხარო… იყო რაღაც დაშორებებიც, გულისტკივილიც, წყენაც, მაგრამ საბოლოო ჯამში… ზოგს ხომ სჭირს წყლული, გულის მანკი, რაიმე სენი? მე მჭირს „მიშა მესხი“, ძალიან მიყვარს ჩემი მეუღლე… შეიძლება მანამდე გათხოვილიც ვიყავი, მიყვარდა კიდეც ადამიანი, მომწონებია კიდეც ვიღაც, მაგრამ მიშას მიმართ რასაც ვგრძნობ, ეს გრძნობა ადამიანთან მოდის ერთხელ, ან არასოდეს არ მოდის… ბედნიერი ვარ, რომ ეს დამემართა… რაც არ უნდა მოხდეს ჩემსა და მიშას შორის, როგორც არ უნდა განვითარდეს მოვლენები (არავინ არაფრისგან დაზღვეული არაა), მე ზუსტად ვიცი, რომ ეს გრძნობა აღარასოდეს მეწვევა, რასაც განვიცდი მიშასთან. ეს შემიძლია, თამამად ვთქვა… არც ისე პატარა გოგო ვარ, 30 წლის ქალი ვარ…

2 დღით ვიყავი წასული ქუთაისში, იცი, ღამით რა დამემართა? მომინდა ტირილი, პატარა ბავშვს რომ მოუნდება, დედა მინდააა, ასე დამემართა, „მიშა მინდააა“… უცბად მივხვდი, რომ არ შემიძლია ამ ადამიანის გარეშე… მე ასეთი მიჯაჭვულობა არასოდეს მქონია. ბავშვობიდან დავდიოდი გასტროლებზე, ბანაკებში ვისვენებდი, „დედა მინდააა“ – არასოდეს მქონია და ახლა ასეთ ასაკში დამეწყო „მიშა მინდა“… საოცარი მიჯაჭვულობა გვაქვს ერთმანეთის მიმართ. მართლა გეუბნები, არ ვაფერადებ არაფერს, სულ მის გვერდით ყოფნა მინდა, ძალიან მიხარია, რომ ეს მჭირს…“

 დაიბეჭდა „პრაიმტაიმში“

„სპექტაკლმა უნდა ააფორიაქოს, ააღელვოს მაყურებელი… წონასწორობა დააკარგვინოს…“

როგორ აწვალებს მაყურებელს გოგი მარგველაშვილი?


(დაიბეჭდა გაზეთ „ქართულ უნივერსიტეტში“).

რეზო შატაკიშვილი

რა პროცესი მიმდინარეობს დღეს ქართულ თეატრში, რა ტენდენციები იკვეთება და რა როლი აქვს ამ პროცესში ახალაგზრდობას  და პირიქით, რა როლი აკისრია დღეს თეატრს ახალგაზრდობის და საერთოდ ადამიანის ცხოვრებაში? როგორი მაყურებელია ახალგაზრდობა და როგორია როგორც შემოქმედი? ამ საკითხებზე „ქართული უნივერსიტეტი“ ესაუბრება რეჟისორსა და პედაგოგს, თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის რექტორს, პროფესორ გოგი მარგველაშვილს.

გოგი მარგველაშვილი:

– ვინც ქართულ თეატრში მიმდინარე პროცესებს თვალს ადევნებს, დამეთანხმება რომ აშკარად მიმდინარეობს განახლება და ეს განახლება ბევრად ინტენსიურად მიდის მსახიობთა შორის, ვიდრე სარეჟისორო ამქარაში. გადავხედოთ, დღეს სცენაზე დგაანან და თამაშობენ როლებს, მთავარ როლებს, სათაურებსაც კი, ახალი თაობის მსახიობები. ეს თაობა შემოქმედებითად გაცილებით აგრესიულია… კარგი გაგებით…

თუმცა ხშირად გვესმის რომ ახალგაზრდა თაობა მოკლებულია მკვეთრ ინდივიდუალობას, რომ ყველა ერთმანეთს გავს…

ეს საერთოდ 21-ე საუკუნის პრობლემაა. დამნაშავე არავინ და არაფერი არაა. დრო მოვიდა ასეთი, როგორც ჩანს… გამოკვეთილი ინდივიდუალური ხელწერის შემოქმედები, სულ უფრო და უფრო ნაკლებია თეატრშიც, კინოშიც, ლიტერატურაშიც. გასაშუალოება ხდება, ხელობა ისწავლა ბევრმა და ხელობამ დაიმკვიდრა მყარად ადგილი. ის კი რაზეც ჩვენ ვსაუბრობთ, მის ზევით დგას. ლაპრაკია უკვე ფილოსოფიაზე, წმინდა წყლის შემოქმედებაზე, ახალი სამყაროს შექმნაზე. ახალი სამყაროს შექმნა მხოლოდ რჩეულთა ხვედრია…

როგორც პედაგოგს და როგორც რეჟისორს, რამდენად გაკმაყოფილებთ ახალგაზრდა თაობის საქმისადმი დამოკიდებულება?

– დამოკიდებულებაში არაა საქმე, უბრალოდ მოთხოვნილებები გამარტივდა, როგორც მსახიობის ისე სპექტაკლის მიმართ. ადრე შეჯიბრი იყო კარგს, ძალიან კარგს და ფანტასტიკურს შორის, კი იყო სუსტი სპექტაკლებიც, წარუმატებელიც, მაგრამ ბევრად უფრო ნაკლები იყო არაპროფესიული სპექტაკლების რიცხვი დღევანდელთან შედარებით. უნიჭოები კი არ მომრავლდნენ და ნიჭიერები კი არ დაცოტავდნენ, მოთხოვნები შეიცვალა, შესუსტებულია მოთხოვნა რომ სპექტაკლი იყოს პროფესიულ დონეზე დადგმული. მაყურებელი მიეჩვია და ითხოვს ადვილად აღსაქმელ წარმოდგენის ნახვას, ისეთი ამბის გათამაშებას მის წინაშე, რომელიც მას არ შეაწუხებს, რომელიც მისგან არ მოითხოვს ელემენტარულ ცოდნას, ელემენტარულ ინტელქტუალურ დონეს. თეატრალურ ხელოვნებაში მოღვაწე ადამიანების გარკვეული ნაწილი აჰყვა ამას, აჰყვა იმიტომ რომ ეს იოლია… რაც შეიძლება მეტი მაყურებლის მოზიდვას იმისთვის კი არ ცდილობენ, რომ რაც შეიძლება მეტს მოუყვნენ ამბავი, რომელიც მათ ააღელვებს, დააფქირებს, წონასწორობას დააკარგვინებს, არამედ იმისთვის რომ რაც შეიძლება მეტი ლარი შეუვიდეთ სალაროში. ასეთი თეატრი უბრალოდ სალაროს ავსებს და ცდილობს გაართოს მაყურებელი, არ შეაწუხოს, პრობლემებზეც ესაუბროს ისე, რომ პრობლემის არსის სრული ნიველირება მოხდეს, ანუ არაფერი არ ხდება, მოდი ვიღადაოთ ამაზე, მოდი დავცინოთ, ვითომ ეს არც არსებობს… ამ ყველაფერმა მიგვიყვანა იქამდე რომ სცენაზე ვხედავთ პრაქტიკულად იმას რასაც ტელეეკრანზეც ვხედავთ. სერიალებს ვგულისხმობ. ლექსიკონში, სამწუხაროდ პროფესიულშიც კი, უკვე დამკვიდრდა ცნება `პროდუქტი~, პროდუქტი ეწოდება სპექტაკლს, ფილმს, ყური უკვე მიეჩვია ამას, მაგრამ არ შეიძლება სპექტაკლი იყოს პროდუქტი, სპექტაკლი შეიძლება იყოს მხოლოდ ხელოვნების ნაწარმოები და ხელოვნების ნაწარმოები არ შეიძლება იყოს პროდუქტი… თუმცა, რასაც ჩვენ ხშირად სცენაზე გვთავაზობენ, ის მართლაც პროდუქტია.

სერიალები ახსენეთ და როდესაც მე ამ პროდუქტსმთავაზობს თეატრი და მთავაზობს ასევე ტელევიზია სერიალების სახით, თანაც უფასოდ, და ის შემიძლია ვნახო შინიდან გაუსვლელად, რაღატომ წავალ თეატრში? ასეთი თეატრი არ შევა ჩიხში?

– ტელესერიალებში დაკავებული მსახიობების დიდი ნაწილი სცენაზეც დგას, ტელესერიალების მაყურებელი კი ტელესერიალის გმირს მიჰყვება ყველგან, თეატრშიც და უყურებს ცოცხლად, უკვე ტკბება მისით ცოცხლად… ტელესერიალებმა მოახერხეს ეს და ეს მარტო საქართველოში კი არა, მთელ დედამწიაზე ხდება. ისინი დომინირებენ და ახდენენ მაყურებლის გემოვნების, ესთეტიკის და მოთხოვნების ჩამოყალიბებას. ამაზე მეტს უკვე აღარ ითხოვს ადამიანი და როცა სთავაზობ ამაზე მეტს, ის უკვე აღიზიანებს, რადგან ის უკვე აიძულებს დაფიქრდეს, გაანალიზოს, შენთან ერთად იყოს და გარკვეული კონცეპტუალური ხედვა მასაც ჩამოუყალიბდეს. კარგი სპექტაკლის მაყურებელს, თვითონაც უნდა უყალიბდებოდეს კონცეფცია, თუ მაყურებელი გადის და არ გეკამათება, არაა აღელვებული და წონასწორობადაკარგული, მაშინ ესე იგი, ის 2-3 საათი იყო – სერიალი სცენაზე.

დასავლეთში, რეკლამებში და სერიალებში დაკავებული მსახიობების აყვანას, როგორც წესი ერიდებიან ხოლმე.

– სწორად იქცევიან.

დღეს, როცა თეატრსა და სერიალებს საზიარო მსახიობები ჰყავთ, ხომ არაა სასურველი თუნდაც მათი გამიჯვნა, ვთქვათ თეატრებმა მსახიობებს აუკრძალონ სერიალებში გადაღება, გარდა ამისა სერიალებში აქტიურად არიან დაკავებული სტუდენტებიც, სერიალები კიდევ უფრო საზიანოა მათთვის. არ გიფიქრიათ სტუდენტებისთვის სერიალში გადაღების აკრძალვა?

– სერიალში გადაღება დიდ ზიანს აყენებს მსახიობს და მითუმეტეს სტუდენტს, რომელიც ჯერ კიდევ სწავლობს სამსახიობო გრამატიკას და ჩამოყალიბებული არაა ჯერ. მაგრამ სერიალებში გადაღებას ვერც ერთს აუკრაძალავ და ვერც მეორეს. არანაირი იურიდიული ნორმა არ გვაძლევს სტუდენტისთვის ამის აკრძალვის უფლებას, თუ მას სწავლისაგნ თავისუფალ დროს იღებენ და არ აცდენს ლექციებს. თავისუფალი დრო მისია და როგორც უნდა გამოიყენებს. ვერც მსახიობებს აუკრძალავს ვინმე ამას, თუ თეატრის ადამინისტრაცია კონტრაქტში არ ჩაუწერს ამას, მაგრამ დღეს ისეთ ანაზღაურებას ვერც ერთი თეატრი ვერ აძლევს მსახიობს, რომ ეს მოსთხოვოს… კომუნისტების დროსაც ვერ უკრძალავდნენ მსახიობებს გადაღებას, მაშინაც იყო მდარე ხარისხის, საწარმოო თემაზე შექმნილი ფილმები, სადაც არავითარი შექმომედებითი ამოცანები არ იყო დასახული, მაგრამ მსახიობები მიდიოდნენ ანაზღაურების გამო. მსახიობსაც და სტუდენტსაც ერთადერთი შეიძლება ურჩიო. პროფესიონალ მსახიობს ურჩიო რომ არ დათანხდეს მისი პროფესიული დონისთვის შეუფერებელ სამუშაოს… სტუდენტს კიდევ ის რომ ეს საზიანოა მისთვის, რომ ეს ელემენტარულად ყველაფერს ანგრევს, რასაც მას აქ ასწავლიან, ხშირად სტუდენტი ხვდება კიდეც რომ სიმართლეს ეუბნები, მაგრამ მას სჭირდება ის 500 თუ 600 ლარი თვეში, რომელსაც უხდიან და მიდის. უბრალოდ, ახალგაზრდა გამოუცდელია დაბოლომდე კიდე ვერ აცნობიერებს, არ სჯერა რა მასშტაბის ზიანს აყენებს ასეთ სერიალში გადაღება მას.

თქვენთვის როგორც რეჟისორისთვის რამდენად საინტერესოა გაპაპსავიკებულ, გატელესერიალებულგმირთან მუშაობა?

– ჩემთვის არნაიარად საინტერესო არაა და არც ვაპირებ მუშაობას ასეთ გმირთან, მაგრამ არც თუ იშვიათად, ოჯახის შესანახად, თავის სარჩენად ძალიან კარგი მსახიობებიც მიდიან და თამაშობენ სერიალში. რას იზამ? ყველა კარგ მსახიობს ხომ არ დაკარგავს იმის გამო რომ წავიდა და სერიალში ითამაშა?.. თავიდან ცდილობდნენ დეტქიტიური, გნებავთ მელოდრამატული სერალების გაკეთებას, შემდეგ ეს გაქრა, ახლა სერიალები პრაქტიკულად დეგენერატებზე კეთდება, ანუ მოქმედი პირები არიან დეგენერატები, რომლებსაც მსახიობები საოცარი სიამოვნებით, პლუს „ნაიგრიშით“, კიდე უფრო, ხაზგასმით დეგენერატებად თამაშობენ. დააკვირდით ნებისმიერი სერიალის ნებისმიერ პერსონაჟს, მის ქცევას, რეაქციებს ამა თუ იმ მოვლენაზე, როგორ ურთიერთობენ ერთმანეთთან… ესაა დეგენერატების კრებული, რომელსაც მსახიობები ასახიერებენ. …

ვსაუბრობდით იოლადაღსაქმელ სპექტაკლებზე, რომელმაც მაყურებელი არ უნდა ააღელვოს, ბოლო დროს იმასაც ამბობენ, რომ თეატრმა არ უნდა გადაღალოს მაყურებელი და შესაბამისად სპექტაკლი უნდა იყოს საათნახევრიანი, მაქსიმუმ ორსაათიანი. თქვენ კი ცნობილი ხართ როგორც ხანგრძლივი, მრავალსაანი სპექტაკლების დამდგმელი.

– მე ვაწვალებ ხალხს… სპექტაკლის ფორმაც, ქრონომეტრაჟიც, სიუჟეტიც დამოკიდებულია დამდგმელის გემოვნებაზე, მის მსოფლმხედველობაზე, შინაგან ტემპო-რიტმზე, დასახულ მიზანზე. თუ მას მხოლოდ მაყურებლის გართობა-გაცინება უნდა და სხვა არაფერი, მაშინ რა პრობლემაა, ის ერთ საათშიც ჩაეტევა, ნახევარ საათშიც და ანეგდოტის მოყოლას რამდენიც სჭირდება იმ დროშიც… ქრონომეტრაჟი სპექტაკლის ხარისხის მაჩვენებელი არაა, მაგრამ სწრაფად არ კეთდება არაფერი ხარისხიანი. ამბავის გათამაშებას, მაყურებლის აფორიქებას სჭირდება გარკვეული სივრცე, გარკვეული დრო… მთავარია მაყურებელი ააფიქრიაქო, წონასწორობა დააკარგინო, შეიძლება მისთვის შენი ინტერპრეტაცია კატეგორიულად მიუღებელი იყოს და ისე გაბრაზდეს მტრადაც მოგეკიდოს, მაგრამ შედეგი მიღწეულია, ის იწყებს ფიქრს, კამათს, შენთან ერთად აქტიურად აზროვნებს, იმ შემთხვევაშიც თუ გეთანხმება, და იმ შემთხვევაშიც თუ კატეგორიულად არ გეთანხმება. ყველა შემთხვევაში ის იწყებს ანალიზს, იწყებს ფიქრს იმ ამბავზე, სვამს საკუთარ თავს ამ ამბავში, რომელიმე გმირთან აიგივებვს თავს, ვიღაცის მხარესაა, ვიღაცის წინააღდეგაა და ირიბად ამავე სპექტაკლის თანამონაწილე, ამავე სპექტაკლის პერსონაჟი ხდება, ეს არაა ხშირი, ძალზე იშვიათია.

ახალგაზრდა მაყურებელი როგორია?

– ნამდვილად არაა ცუდი მაყურებელი, ვერ ვიტყვი რომ დღევანდელი მაყურებელი ადრინდელზე უარესია, რა თქმა უნდა 20-30 წლის წინ უფრო მომზადებული მაყურებელი იყო. ახლანდელი მაყურებლის უმეტესი ნაწილის დამოკიდებულება უფრო ზედაპირულია, იმ მოთხოვნების დაკმაყოფილებაზეა ორიენტირებული, რომელიც აქვს სერიალის ყურებისას. მაგრამ ეს მარტო საქართველოში კი არა, ყველგან ასეა. უბრალოდ თეატრალური მაყურებელი, ისევე როგორც სიმფონიური მუსიკის მსმენელი, ისევე როგორც საავტორო კინოს მაყურებელი და მაღალმხატვრული ლიტერატურის დამფასებელი გარკვეულწილად პროფესიებია. პროფესიონალი მაყურებელი უნდა იყო. ხელოვნების ასეთი ნაწარმოების მაყურებელი შენთან ერთად უნდა თხზავდეს და შეძლოს  კონცეპტუალური სქემის ყველა ეტაპის შენთან ერთად გავლა. თუ ეს არ შეუძლია მას სწყინდება, უბრალოდ იყურება სცენისკენ თუ ეკრანისკენ, თორემ ვერ მიყვება ამბავს. პროფესიონალი მაყურებელი არის თეატრის, კინოს შემადგენელი ნაწილი, ამ მაყურებელზე დგას თეატრიც და კინოც, ასეთი მაყურებელი უწყობს ხელს იმას რომ განვითარდეს ერთიც და მეორეც და ასეთი მაყურებელი მასიური არასოდეს არ არის და არც ყოფილა არასოდეს, ალაბათ სავბერძნეთში იყო, ალბათ… ყოველშემთხვევაში დღეს შეუძლებელია საავტორო ფილს, თუ კონცეპტუალურ სპექტაკლს ჰყავდეს მასიური მაყურებელი. არ ხდება მასეთი რაღაცა, არსად…

რატომ? ჩვენი პატარა ქალაქი“, კავკასიური ცარცის წრე“? ამ სპექტაკლებს ჰყავდა და ჰყავს მაყურებელი. თუ ეს ის გამოანკლისებია რომელიც წესს ადასტურებს?

– არა, ეს სპექტაკლები არც გამონაკლისებია და არც იმას ამბობს ვინმე რომ თუკი სპექტაკლს მაყურებელი ჰყავს, ესე იგი იგი მდარე ხარისხისაა და თუ არავინ დადის, ესე იგი აუცილბლად მაღალმხატვრულია, რაკიღა პროფესიონალი მაყურებელი ცოტაა, არა, მაღალმხატვრულ სპექტაკლსაც ჰყავს მაყურებელი, ოღონდ ეს ხდება იმ შემთხვევაებში როდესაც ეს სპექტაკლი თვითონ იქცევა მოვლენად. მაგრამ  ყველა მაღალმახატვრული, პროფესიული ღირებულების სპექტაკლი მოვლენად ვერ იქცევა… როდესაც სპექტაკლი მოვლენად იქცევა, მაშინ მაყურებელი გარანტირებულია. პროფესიონალი მაყურებლის შემდეგ მოდის უბრალო მაყურებელი, რომელიც შეიძლება ვერ წვდევბა და ალბათ ვერ წვდება და ვერ იგებს რაშია ამ სპექტაკლის ასეთი განსაკუთრებული ხიბლი და რატომაა ეს სპექტაკლი ასე გამორჩეული, რა საეტაპო მნიშვნელობის სიახლეა გადაწყვეტაში, ფორმაში… ამას ვერ ხვდება, მაგრამ მან იცის რომ ესაა მოვლენა და რომ მან ეს უნდა ნახოს. ხშირად ნახულობენ, ვერ იგებენ „რა არის ამისთანა“, მაგრამ ზრდილობს გამო ამბობენ „გენიალურია“, „გადასარევია“, ეს ბედია ასეთი სპექტაკლების, რომლებიც იქცნენ მოვლენებად.

%d bloggers like this: