Tag Archives: ზვიად გამსახურდია

თავწაგლეჯილი კატა და გაშვებული შანსები

1780654_726792067339425_2110701328_n

დაიბეჭდა გაზეთ “ქრონიკა+”-ში, საავტორო რუბრიკაში “მეცამეტე გვერდი”. 

 ბიძინამ დაიგვიანა

ბიძინას რიტორიკის თანახმად, ყველაფერი ანეკდოტიდან იწყება. მეც ანეკდოტით დავიწყებ: ქვრივი გათხოვდა. არ ეშინოდა მეორე ქმრის. არადა, ამ მეორე ქმარმა იცოდა, რომ ცოლს მაგრად ეშინოდა თავისი პირველი ქმრის და ერთხელაც იკითხა, –  რატომო? და მოუყვა ცოლიც: პირველ ღამეს აივანზე კატა კნაოდა, ტვინი წაიღო, ჩემი ქმარი წამოხტა, თავი წააგლიჯა, გადააგდო და იმის მერე შიში და რიდი მქონდა მისიო. ეს მეორე ქმარიც წამოხტა და წააგლიჯა თავი კატას, რომელიც თავისთვის იყო – არცა კნაოდა. ქმარი გაიჯგიმა და შეხედა ცოლს. ცოლმან მიუგო, – რას ერჩოდი მაგ საწყალ კატას? დაგაგვიანდა, ეგ პირველ ღამეს უნდა გექნაო.

ასევეა პოლიტიკაშიც. ყველაფერს თავისი დრო აქვს. არის რაღაც, რომლის გაკეთებას მერე აზრიც აღარ აქვს და მეტიც – რასაც შემდეგ აღარავინ დაგაცლის, აღარავინ დაგანებებს, რომ გააკეთო.

როდესაც ხელისუფლებაში მოდიხარ მაღალი მხარდაჭერით, როდესაც მაღალია ლეგიტიმაციის ხარისხი, ბევრი რამ გეპატიება, ბევრ რამეზე წამოგყვება ხალხი, ბევრ რამეზე დაგიხუჭავს თვალს, მერე კი, როცა ვნებები ჩაცხრება, მხარდაჭერის ხარისხი დაიწევს, იგივეს ვეღარანაირად გააკეთებ. მაგალითად, 2004 წელს, მაქსიმუმ, 2005 წელს, სააკაშვილს შეეძლო მიეხედა ეკლესიისთვის, მოეწყო ახალი „რუის-ურბნისი“, მაგრამ იგივეს ვერანაირად ვეღარ გააკეთებდა მომდევნო წლებში. არ მოაწყო ახალი „რუის-ურბნისი“, ელოლიავა საპატრიარქოს და რა მიიღო შედეგად? მაღალმა სასულიერო იერარქიამ დიიიდი ოქტომბრის არჩევნებზე კურთხევა 41-ის შემოხაზვაზე გასცა, მერმე კი მამა ბართლომემ წყევლა-კრულვა არ დაამადლა მიხეილს. თუმცა ეკლესიის მესვეურები წყევლას და კრულვას არც არჩევნებამდე აკლებდნენ სააკაშვილს. მოკლედ, მიხეილმა ნამდვილად გაუშვა ისტორიული შანსი ხელიდან. მან არა მარტო ეს შანსი გაუშვა ხელიდან, თუმცა ობიექტურად უნდა ითქვას ისიც, რომ მან სწორუპოვრად გამოიყენა არაერთი შანსი ქვეყნის სასიკეთოდაც და თავისი ხელისუფლების გასაძლიერებლადაც თავის დროზე. საერთოდ, მას აქვს ნიჭი – სასხვისო სიტუაცია ხელად სათავისოდ გადატალღოს – შემოაბრუნოს. მეტიც, შეიძლება ოპონენტმა პროცესი მის წინააღმდეგ ააგოროს, მან კი ეს აგორებული ისე დააბზრიალოს, რომ სარგებელი თვითონ ნახოს და ის ოპონენტი პირღია დატოვოს. ამაზე ქვემოთ. ახლა იმაზედ, საერთოდ, ვინ როგორ და რისთვის გამოიყენა მაღალი მხარდაჭერა?

გამსახურდია_6511

 

ზვიად გამსახურდიას ყველაზე მაღალი მხარდაჭერა ჰქონდა. ასეთი მხარდაჭერა არც ერთს არ მოელანდებოდა, ერთი მიხეილი თუ მივა იმ მხარდაჭერით, `ვარდების რევოლუციის~ შემდგომ ტალღაზე რომ ჰქონდა. თავად განსაჯეთ – 1991 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებზე მივიდა 2 978 247 ამომრჩეველი და აქედან 2 565 362 კაცმა ზვიად გამსახურდიას მისცა ხმა. 1995 წელს 2 139 369 კაცი მივიდა და აქედან 1 589 909 კაცმა მისცა ხმა შევარდნაძეს, 2000 წელს – 2 343 176 მივიდა და 1 870 311-მა მისცა ხმა შევარდნაძეს. 2004 წელს არჩევნებზე 1 963 556 კაცი მივიდა და 1 890 256 კაცმა მისცა ხმა სააკაშვილს, ეს მხარდაჭერა საგრძნობლად დავარდა 2008 წელს, არჩევნებზე 1 982 318 კაცი მივიდა და მხოლოდ 1 059 647 კაცმაღა მისცა ხმა სააკაშვილს. და რა მოხდა მარგველაშვილის არჩევნებზე? არჩევნებზე მივიდა 1661 037 კაცი, ანუ ამომრჩეველთა საერთო რაოდენობის 46,95%! მისულებიდან კი მარგველაშვილს ხმა მისცა 1 012 597 კაცმა. რა გამოდის? ყველაზე დაბალი მხარდაჭერით მარგველაშვილი გამხდარა პრეზიდენტი. ფაქტია, ყველაზე ნაკლები ხმა მას აქვს მიღებული.

მოკლედ, ყველაზე მაღალი მხარდაჭერა ზვიად გამსახურდიას ჰქონდა და ეს ციფრებშიც გამოჩნდა. თუმცა მას ეს მხარდაჭერა ჯერ კიდევ საპრეზიდენტო არჩევნებამდეც ჰქონდა – საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, სადაც მრგვალები უმრავლესობაში მოვიდნენ, ზვიად გამსახურდიამ შეძლო უმთავრესი – გამოაცხადა ქვეყნის დამოუკიდებლობა. რა შანსი გაუშვა მან ხელიდან? არ გაანეიტრალა ოპონენტები დროულად. უფრო სწორად, ხერხემალში არ გადატეხა დანარჩენი ძალები, მაშინ რომ თავს ეროვნულობაზე დებდნენ და როგორც ისტორიამ ცხადყო, შესანიშნავად „იტანცავეს“ კრემლის ფერხულში. მას ამისთვის რამდენიმე გზა ჰქონდა: ერთი – ლუსტრაცია, რითაც ერთხელ და სამუდამოდ გაირკვეოდა ყველაფერი. ვეღარც მას ვერ მოუღებდნენ ასე იოლად ბოლოს, ვეღარ შედგებოდა ნომენკლატურული შურისძიების აქტი. თუმცა ეგეც საკითხავია, ზეპირად ნათქვამ „კრემლის აგენტსა“ და „წითელ ინტელიგენციას“ რა მოჰყვა და ლუსტრაციას რაღა მოჰყვებოდა? მეორე გზა იყო, – ხრიკებით, ინტრიგებით, პოლიტტექნოლოგიებით უნდა გაენიორწყლებინა კონკურენტები, როგორც ბებერი კომუნისტები, ისე ჯეელი „ეროვნულები“, მაგრამ ამისთვის მას არც გამოცდილება ჰქონდა და მორალურადაც მიუღებელი იყო მისთვის ეს გზა.

ერთი შეხედვით, პარადოქსული რამ მოხდა – ზვიად გამსახურდიას იმხელა მხარდაჭერა ჰქონდა და ერთი მიტინგის დაშლა არ ეპატია. არადა, გავიდა ხანი და შევარდნაძეს ეპატია არათუ მიტინგის დაშლა – დახვრეტილი მიტინგები! მაშინ, როცა შევარდნაძე ვერც იოცნებებდა ზვიადისნაირ მხარდაჭერა-ლეგიტიმაციაზე. ზვიადს არ აცალეს რამდენიმე თვე და მორჩილებით 10 წელზე მეტ ხანს ელოდნენ, როდის ააყვავებდა შევარდნაძე. არათუ ელოდნენ – საზოგადოების რაღაც ნაწილმა დაუჩოქა კიდეც შუა რუსთაველზე… მაგრამ ეს ყველაფერი მხოლოდ ერთი შეხედვითაა პარადოქსული. კარგად შეხედვით კი ყველაფერი ცხადზე ცხადია – მას შემდეგ, რაც გამსახურდიამ უარი თქვა ბაქო-ჯეიჰანზე და ავტომატურად ამოვარდა დასავლეთის ინტერესიდან, ის პირისპირ აღმოჩნდა რუსეთთან. დასავლეთმა უგანა და რუსეთმაც არ დაახანა, გაბოროტებულ პარტიულ ელიტაზე, საკუთარ აგენტურაზე დაყრდნობით აუმხედრა საზოგადოება და მოუწყო გადატრიალება. ამ პროცესში სარფიანად გამოიყენეს სხვა ეროვნული ძალები – გაბოროტებულნი იმით, რომ ხელისუფლებაში ზვიადი აღმოჩნდა და არა ისინი, ასევე თავად გამსახურდიას თანამებრძოლები, რომლებმაც წვრილ-წვრილ პირად წყენებს ქვეყანა გადააყოლეს. იქნებ, სჯობდა, ზვიად გამსახურდია წასულიყო ვა ბანკზე, განეხორციელებინა ლუსტრაცია? ამაზე უარესი რაღა მოხდებოდა? გვეცოდინებოდა მაინც, ვინ ვინ იყო! არა, ცოდნით ბარემ ახლაც კარგად ვიცით ბევრზე, ვინ ვინაა, მაგრამ იხტიბარს არავინ იტეხს და კუდს ყავარზე ათამაშებენ.

post-29-1327440657

 

აი, შევარდნაძესთან ყველაფერი პირუკუ მოხდა. ჰქონდა ფრიად საეჭვო ლეგიტიმაცია და გასდიოდა ყველაფერი – დახვრეტილი მიტინგების ჩათვლით. იგი ხელისუფლების დამხობის გზით მოვიდა ხელისუფლებაში, შემდეგ ჩატარებული არჩევნები ფრიად საეჭვო იყო და იმ არჩევნებშიც არ მიუღია გასაგიჟებელი შედეგები, მაგრამ რაღა არ ეპატია? აფხაზეთის დაკარგვაც, სამაჩაბლოს დაკარგვაც, ინფლაციაც, უპენსიობაც, უხელფასობაც, უდენობაც, უგაზობაც, უპერსპექტივობაც, თაობების დასახიჩრებაც, შიმშილიც, უფრო სწორად, როგორც ქართლში იტყვიან „ტყ… და შიმშილი“… არ ვიცი, ძალიან მაინტერესებს, ამდენი მურვან ყრუმ გაუკეთა ამ ქვეყანას? მაგრამ მას პატიობდნენ, უფრო სწორად, მას გასდიოდა. რადგან მის გვერდით იდგა წითელი ინტელიგენცია, აგენტურა, რადგან არ აკლდა „გამპრავებლები“. ასე მაგალითად, გამოვიდოდნენ და გეტყოდნენ, რომ არ უნდა იარო მიტინგებზე და არ დაგხვრეტენ! იგივე ხალხი მერე ძაღლის ყბას გამოიბამს და დაამუნათებს სააკაშვილს წყლით დაშლილ მიტინგებზე. შევარდნაძეს ეყოლება ქონიანი და „წონიანი“ ჟურნალისტები, რომლებიც „გაუპრავებენ“ ყველაფერს, მერე კი იგივე ჟურნალისტი ქალბატონები დედოზარებს დაარისხებენ ციხის კადრებზე. კი, საშინელება იყო, რაც მოხდა, ცემაც და წამებაც, მაგრამ მაშინ სად იყვნენ, შსს-ს მაღალი სართულებიდან რომ ბატი-ბუტივით ცვიოდა ხალხი? სად იყვნენ და კრწანისში – ჩაის ცეცხლავდნენ!

მოკლედ, შევარდნაძის შემთხვევაში ნამდვილად ვერ ვისაუბრებთ, რომ მან რამე შანსი გაუშვა ხელიდან. რამე გაუშვა კი არა, შანსი არ გამაზა. ყველაფერი გამოიყენა, ოღონდ საკუთარი ძალაუფლებისა და დღეგრძელობისთვის და არა ქვეყნის საკეთილდღეოდ.

Mikhail Saakashvili

 

რევოლუციურ ტალღაზე მოსულ სააკაშვილს იმხელა მხარდაჭერა ჰქონდა, წესით, კიდევ ბევრი რამ უნდა განეხორციელებინა, როგორც ქვეყნის, ისე საკუთარი ძალაუფლების საკეთილდღეოდ. მაგრამ მანაც თავი აარიდა კონფრონტაციას და არ მიმართა ლუსტრაციას. რატომ? იმიტომ, რომ არქივები გატანილი იყო და აგენტები და მათი შთამომავლები არათანაბარ, უსამართლო მდგომარეობაში აღმოჩნდებოდნენ? – ზოგს „გაუბაზრდებოდა“, ზოგს „ნამუსი“ შეენახებოდა (თუმცა ვიწრო წრის გარდა, არც არავინ იცის, რა გაიტანეს, რა დარჩა, რა დახვდათ…)? თუ იმიტომ, რომ თავად რევოლუციონერთა შორისაც იყვნენ ისეთები, რომლებსაც საბოლოოდ დაასამარებდა ლუსტრაცია? ალბათ, ეს მეორე. იქნებ, იფიქრა კიდეც სააკაშვილმა, რომ შემდეგ განახორციელებდა ამას, მაგრამ გადადებული საქმე ვისიცაა, კი იცით. ფაქტია, არც მის დაქცევაში შეიტანეს ნაკლები წვლილი მათ, ვისაც დედას მოუხნავდა ლუსტრაცია. სააკაშვილმა გაუშვა ეს შანსი ხელიდან. რომ არ გაეშვა, მერე ნამდვილად აღარ დასჭირდებოდა ჩარეცხილების ძახილი – ჩარეცხვის პროცედურა ძახილის გარეშე იქნებოდა აღსრულებული და ვეღარც ისინი დაატრიალებდნენ ენებს კაშნეებივით.

სააკაშვილმა არ მოაწყო ახალი „რუის-ურბნისი“ და აქაც ზღო. ზღო მანაც და ქვეყანამაც. თუმცა თუკი ლუსტრაციას განახორციელებდა, ეგ „რუის-ურბნისი“ აღარც დასჭირდებოდა… თუმცა ვერ ვიტყვით, რომ მიშამ ურიგოდ გამოიყენა მაღალი მხარდაჭერა და ლეგიტიმაცია. სწორედ ამის ხარჯზე მოახერხა მან უმწვავესი რეფორმების გატარება პოლიციაში, განათლებაში. რომ არა ეს მხარდაჭერა, რევოლუციური ტალღა, მას მართლაც გაუჭირდებოდა ერთი ხელის მოსმით პოლიციის გამოცვლა და პატრულის ჩამოყალიბება. ვერც საგამოცდო კორუფციას მოუღებდა ასე იოლად ბოლოს, მაგრამ მან ეს შეძლო, თუმცა, სამწუხაროდ, განათლების რეფორმა წარმატებულ გამოცდებზე გაიყინა და ვეღარ მოხერხდა რეფორმის ბოლომდე მიყვანა. იქნებ, იმიტომ, რომ უკვე გაიარა რევოლუციურმა ტალღამ? არც უამისობაა. იმიტომ, რომ თითქმის იგივე მოხდა „გარაჟების“ შემთხვევაზე. „გარაჟებს“ რომ 2004 წელს მისდგომოდნენ, დღეს თბილისში არც ერთი დამამახინჯებელი და, რაც მთავარია, უკანონო – შანსპეპლობით დათრეული „გარაჟი“ აღარ იდგებოდა, მაგრამ დააგვიანდათ, დაიწყეს და იძულებული გახდნენ, შეშვებოდნენ, რადგან აღმოჩნდა, რომ „ნაციონალების“ რეიტინგის დაგდებაში ლომის წილი „გარაჟების“ ნგრევას მიუძღოდა. ასეთია „გრუზინი“ – გაპატიებს აფხაზეთის წართმევას და არ გაპატიებს „გარაჟის“ წართმევას, მერე რა, რომ შავბნელ 90-იანებში დაითრია მამაძაღლობით და მერე რა, რომ მანქანაც აღარ ჰყავს, კამპოტი სად შეინახოს, სიმონ?

რევოლუციურ ტალღაზე განხორციელდა ბევრი დაჭერა, ბევრს დააყრევინეს ფული. პროცედურულად რა როგორ ხდებოდა, ვის კამერების თანხლებით არბენინებდნენ, ვის ისე, ეს ცალკე თემაა, მაგრამ ფაქტია, რომ მაშინ ფულებს აბრუნებდნენ – თან არცთუ ცოტას… რომ არ ჰქონოდათ, ვერც დააბრუნებდნენ და იმდენს აბრუნებდნენ, რომ თანხა ცხადყოფდა მათი დაჭერის საფუძვლიანობას – საიდან ჰქონდათ ამდენი, თუ არ მამაძაღლობდნენ?

როდესაც მხარდაჭერაზე ვსაუბრობთ, ერთია ხალხის მხარდაჭერა და მეორეა – დასავლეთის, საერთაშორისო საზოგადოების მხარდაჭერა. შევარდნაძეს, თავის დროზე, რუსეთთან ერთად დასავლეთიც უჭერდა მხარს, იმდენად რომ დასავლელი ლიდერები მასთან ერთად ქუჩაში მიდიოდნენ, მაშინ როცა იქვე მიტინგი ირბეოდა, იხვრიტებოდა და ვერ „ხედავდნენ“… სააკაშვილის შემთხვევაში ორივე სახეზე იყო და ეს აძლევდა მას მანევრირების საშუალებას.

4E7098B8-266C-4882-8CC5-AE0E4E657E57_mw1024_n_s

 

რა ხდება დღეს? უფრო სწორად, რა ხდებოდა დიდი ოქტომბრის არჩევნების შემდეგ და რა ხდება დღეს? იმიტომ, რომ სიტუაცია მაშინ და ახლა უკვე რადიკალურად სხვადასხვაა. შანსი უკვე გაშვებულია… ანუ კატის დახრჩობა უკვე დაგვიანებულია.

ფაქტია, რომ ბიძინა ივანიშვილს ჰქონდა დიდი მხარდაჭერა საზოგადოებაში, იმდენად, რომ ერთი წლის თავზეც კი ეს მხარდაჭერა „გენეტიკურად“ გადავიდა მის ხელდასხმულ მარგველაშვილზე – ანუ ბიძინას ხათრით აირჩიეს მარგველაშვილი. ასეთი რამ ქართულ პოლიტიკურ რეალობას არ ახსოვს. დაბალ რგოლებზე როგორ არა, რამდენიც გინდათ, იმდენი აურჩევიათ, გნებავთ, შევარდნაძის ხათრით, გნებავთ, – სააკაშვილის, მაგრამ საქართველოს პირველ კაცებზე ნამდვილად ვერ იტყოდით, რომ კაცის კაცი იყო. შევარდნაძე კრემლის კაცი იყო, მიშა – დასავლეთის, მაგრამ კაცის კაცი არც ერთი იყო, არც – მეორე. მარგველაშვილი ბიძინას კაცი იყო და არის. დავუბრუნდეთ ბიძინა ივანიშვილის მხარდაჭერის ხარისხს. მას ჰქონდა ხალხის მხარდაჭერა, არ ჰქონდა დასავლეთის მხარდაჭერა და ეს გამოჩნდა კიდეც თვალნათლივ. დასავლეთი მისი ძალოვნების მიერ განხორციელებულ პოლიტიკურ დაჭერებს კრიტიკის ქარცეცხლში ატარებდა და ატარებს. ისინი მაინც ჯიუტად ატარებენ იმ პოლიტიკას, რაც უნდათ, ისევ შიდამხარდაჭერის ხარჯზე. უფრო სწორედ იმაზე, რომ მათ ელექტორატს „სწყურია“ ნაცების სისხლი, მაგრამ ეს შიდა მხარდაჭერაც იოლად დნობად-ლღობადია. ეს მხარდაჭერა ეფუძნებოდა ამომრჩევლის ინფანტილურ ფინანსურ ოცნებებს, რომელიც, ცხადია, არ სრულდება და ელექტორატის დიდი ნაწილი მხარდაჭერიდან „რაზაჩეროვანიის“ სექტორში გადადის.

`ოცნებამ~ ბევრი შანსი გაუშვა ხელიდან – სათავისოდაც და ქვეყნის საკეთილდღეოდაც.

სათავისოდ ის, რომ მათ ვერ მოახერხეს „ნაციონალების“ განეიტრალება, მაგრამ მათაც უნდა გავუგოთ და მათ ინფანტილურ ბუნებასაც. მათ ეგონათ, რომ „ნაციონალები“ თავისით გადაშენდებოდნენ, როგორც გადაშენდა „მოქკავშირი“. მათ დაავიწყდათ, რომ საქმე ჰქონდათ არა ბარიერს მიღმა დარჩენილ „მოქკავშირთან“, არამედ პარტიასთან, რომელმაც იმ კოშმარ სიტუაციაში მაინც აიღო 40%-ზე მეტი. მათ დაავიწყდათ ისიც, რომ ამ პარტიას ჰყავდა სააკაშვილი, რომელსაც ჰქონდა და დღესაც აქვს მხარდაჭერა ქვეყნის გარეთ და ამის აღმოსაჩენად არ უნდა დასჭირვებოდათ წელიწადნახევარი. მხოლოდ წელიწადნახევრის შემდეგ მიხვდნენ. მიხვდნენ რა, ლევან ბერძენიშვილმა თქვა, რომ სააკაშვილს უფრო დიდი რეიტინგი აქვს დასავლეთში, ვიდრე ქვეყანას.

მათ ჰქონდათ შანსი, მოეპოვებინათ დასავლეთის მხარდაჭერა, უარი ეთქვათ „სამართლიანობის აღდგენაზე“, პოლიტიკურ დაჭერებზე, ნანა კაკაბაძის გულის გახარებაზე, თვითონაც სწორ გზაზე დამდგარიყვნენ და ქვეყანაც სწორი გზით წაეყვანათ. მაინც რა, – დაუბნრუნეს ვინმეს რამე? ან დაუმტკიცეს ვინმეს რამე? ცხადია, მხარდაჭერას დაკარგავდნენ დასავლური კურსის განმტკიცებით, ამ ყველაფერზე უარის თქმით, მაგრამ ქვეყანასაც წაადგებოდა და თვითონ მათაც. მხარდაჭერას რაც შეეხება, მაინც დაკარგეს და, ბარემ, სასიკეთოდ დაეკარგათ?

„ნაციონალების“ განეიტრალებასაც ამ გზით მოახერხებდნენ უმტკივნეულოდ, თუ „ნაციონალების“ ელექტორატი დაინახავდა, რომ ესენიც არიან პროდასავლელები, ესენიც ნულოვან ტოლერანტობას მისდევენ, ორიენტირებულნი არიან ქვეყნის შენებაზე, ინფრასტრუქტურის განვითარებაზე და ა. შ. ამომრჩევლის დიდი ნაწილი, როგორ ფიქრობთ, რას იზამდა?

მოკლედ, მათ გაუშვეს შანსი, მოეგოთ დასავლეთის გული, მოეგოთ `ნაციონალების~ ელექტორატის გული. მერე რა, რომ ამ პროცესში თავისი რადიკალური ელექტორატის განაწყენებას გამოიწვევდნენ? ისინი მაინც განაწყენებულნი არიან. კვლავაც სისხლი სწყურიათ და დაჭერილი ვანო და ბაჩო არ ჰყოფნით. რაც მთავარია, „ოცნებამ“ გაუშვა შანსი იმისა, რომ დარჩენილიყვნენ ასოცირებული მატერიალურ კეთილდღეობასთან. შეჰპირდნენ კაი ცხოვრებას და მიიღეს ნიფხავივით გარღვეული ბიუჯეტი, „ჭამე, ნოდარი“ მინისტრი და 2-ლარიანი კარტოფილი.

და საერთოდ, რა ქნეს ამათ? რაში გამოიყენეს მხარდაჭერა? მხარდაჭერა გამოიყენეს საიმისოდ, რომ ქუჩაში 17 ათასი პატიმარი გამოუშვეს, ელექტორატი, თავისიც და მიშასიც – აიძულეს, გაგებით მოკიდებოდნენ. შედეგი? ნანას გაუხარდა, კაკაბაძეს… თორემ რაღაც არ მგონია, ირაკლი ღარიბაშვილს გახარებოდა ეგ ამბავი.

მოკლედ, შანსები ხელიდან გაშვებულია. კატის დახრჩობა უკვე გვიანია.

მოკლედ: აწი, ტყუილა ნუ აწვალებთ კატებს…

P. S. მიხეილ ჯავახიშვილს აქვს ერთი შესანიშნავი მოთხრობა, „ყბაჩამ დაიგვიანა“. არ ვიცი, ყბაჩა რამ გამახსენა, მაგრამ ბიძინამ ნამდვილად დაიგვიანა…

რეზო შატაკიშვილი უიღბლო, უჩინო თათიაზე

„ბუნებამ მას ყველაფერი მისცა: სილამაზე, შესანიშნავი ხმა, ნიჭი და ერთში დაჩაგრა – არ მისცა ბედი“ –იტყვის რობერტ სტურუა… მას მართლაც საოცარი სილამაზე ამშვენებდა, სწორედ 19 წლის თათია ხაინდრავა იქცა მხატვარ უჩა ჯაფარიძის შთაგონების წყაროდ და ნესტან-დარეჯანის მიწიერ განხორციელებად, როცა „წერილის ეპიზოდის“ ილუსტრაციას ქმნიდა.

მას ჰქონდა იშვიათი ხმა, პოეზიის არსში წვდომისა და გადმოცემის უბადლო ნიჭი და იყო დიდოსტატი მხატვრული კითხვის. „მისი კითხვა უშუალო იყო, ლაღი, მსუბუქი, მთის ჰაერივით გამჭვირვალე და სუნთქვასავით ბუნებრივი!“ – ამბობდა ანა კალანდაძე.

მას არ რგებია არც ერთი პრემია, არც ერთი წოდება, არც ერთი ჩინი, მას მხოლოდ მერაბ კოსტავამ უბოძა ჩინი – „უჩინო თათია“…

 

ამ ქვეყანას გაგრის მახლობლად მოევლინა. სიმონ ხაინდრავა 18 წლის იყო, კონსტანტინე გამსახურდიას 17 წლის დაზე – სოფიოზე რომ იქორწინა, მაგრამ… შვილი არ უჩნდებოდათ, არ უჩნდებოდათ 22 წლის მანძილზე და აი, ქორწინებიდან 22 წლის თავზე, ქვეყანას მოევლინა თათია ხაინდრავა, მოევლინა გაგრაში. გაგრაში იმიტომ, რომ მშობლები გემით მოგზაურობდნენ და სწორედ გაგრის მახლობლად გამხდარა დედა შეუძლოდ… ბედნიერმა ბავშვობამ მხოლოდ 7 წელიწადს გასტანა… პატარა თათია მტირალა ყოფილა, კონსტანტინე გამსახურდია სწორედ იმხანად წერდა „მთვარის მოტაცებას“ და კაროლინას შვილსაც ამიტომ დაარქვა თათია… მერე მოვიდა ავბედითი 37, მართლა სატირალი ხანა… სოფიო გამსახურდიას 2 ძმა დაუხვრიტეს, დაუხვრიტეს ძმისშვილიც და ქმარსაც თავი მოაკვლევინეს… მამის თვითმკვლელობამდე იყო ბარბაროსული გამოსახლება კუთვნილი ბინიდან – არ გაატანეს არათუ ავეჯი, ტანსაცმელიც კი. მალე კი ავლაბარში, ერთ ბნელ ოთახში თათიასთან შეხიზნულ სოფიო გამსახურდიას ამცნეს, რომ სიმონი ცუდად იყო… სოფიო გამსახურდია ავა თიანეთში, სადაც იმალება დევნილი სიმონ ხაინდრავა. ავა და ნახავს ფილტვების ანთებით  გათანგულ ქმარს. წუთით ეზოში გამოდის, უკან შებრუნებულს კი შემზარავი სურათი ხვდება – მომაკვდავი ქმარი და სიტყვები: „თათიას კონსტანტინე გაგიზრდის“…

 

კონსტანტინე გამსახურდია მართლაც ითავებს თათიას გაზრდას. ცოცხალი კლასიკოსი სამუდამოდ აღიბეჭდება მის მეხსიერებაში – ფეხქვეშ გაშლილი დათვის ტყავით, ძვირფასი კალმით, მაგიდაზე ერთი ბოთლი შავი ღვინით, მუქი ჩაით ან ყავით, შავი ქლიავით… თათია ლექსებს უკითხავდა პატარა ზვიადსა და თამარს. „ერთხელ დიდ ოთახში ბავშვებს ვუკითხავდი ლექსებს. კონსტანტინემ დამიძახა და მითხრა: „აბა, ერთი ხმამაღლა წამიკითხეო“. მომიწონა… იმ დღიდან მხატვრული კითხვა უმთავრესი გახდა ჩემს ცხოვრებაში“, – დაწერს თათია ხაინდრავა წლების შემდეგ… პატარა თათიას უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე გაჰყვება ის სითბო და მზრუნველობა, რასაც მის მიმართ ავლენდნენ კლასიკოსი ბიძა და მისი უსათნოესი მეუღლე – მირანდა ფალავანდიშვილი.

 

 

კონსტანტინე გამსახურდია, თამარი, თათია, ზვიადი, მირანდა ფალავანდიშვილი

კონსტანტინე გამსახურდია, თამარი, თათია, ზვიადი, მირანდა ფალავანდიშვილი

 

ეს სითბო იმდენად დიდი იქნება, რომ, როდესაც თათიას ქალიშვილი შეეძინება, მას სწორედ მირანდას დაარქმევს – საყვარელი ბიცოლას პატივსაცემად.

 

მირანდას შეძენამდე კი დიდი გზაა – ტკივილებითა და ტრაგედიებით დანაღმული. ტკივილები და ტრაგედიები არც მერე მოაკლდება. ტკივილები, დრამები, ტრაგედიები – მისი ცხოვრების განმეორებადი და შეუქცევადი ფაზებია. თათიას ჰქონდა ბრწყინვალე გარეგნობა, საამო ხმა, კითხულობდა „ვეფხისტყაოსანს“, კითხულობდა საოცრად, მაგრამ დედას არ უნდოდა, მის შვილს თეატრალურზე ჩაებარებინა. გოგონა დაჰყვა დედის ნებას – უნივერსიტეტს მიაშურა, აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტს, მაგრამ ერთმა საღამომ მისი ბედი ისევ სცენას დაუკავშირა. უნივერსიტეტში იოსებ გრიშაშვილს ხვდებოდნენ სტუდენტები. თათიამ გრიშაშვილის „ხელთათმანის ღილი“  წაიკითხა. საღამოს დასრულებისთანავე აღფრთოვანებული გრიშაშვილი კულისებში შევა და თათიას ამცნობს: ხვალ კონსტანტინეს დავურეკავ და თეატრალურ ინსტიტუტში უნდა წაგიყვანო. წაიყვანს კიდეც. თათია წაიკითხავს „ხელთათმანის ღილს“ და…  მას მაშინვე ჩარიცხავენ თეატრალურ ინსტიტუტში. ბედნიერ სტარტს უბედურება მოჰყვა. თათია მელანიას თამაშობდა დოდო ალექსიძის დადგმულ მაქსიმ გორკის „მზის შვილებში“. თამაშობდა იმდენად კარგად, რომ პედაგოგმა უთხრა კიდეც: იმდენად კარგად გამოგივიდა, შენ ამას ვეღარ გაიმეორებო. რეჟისორის სიტყვები წინასწარმეტყველური აღმოჩნდა – თათიას მანქანა დაეჯახა და კარგა ხანს ჩამოშორდა სცენას. დაამთავრა ინსტიტუტი, მეტყველების კათედრაზე დატოვეს, გამოჯანმრთელებულს კი… თეატრებში აღარ იღებდნენ. ის არ გააკარეს სცენას, მისთვის ყველა თეატრის კარი დაკეტილი აღმოჩნდა. რეალურად კარი დაკეტილი იყო მაშინაც კი, როცა თეატრში უშვებდნენ და… როლებს არ აძლევდნენ, ან თითქმის არ აძლევდნენ. არადა ნიჭიც ჰქონდა, ბრწყინვალე ხმაც და გარეგნობაც და არც პროტექტორები ჰკლებია. თავადვე იხსენებდა, რომ მის თეატრში მისაყვანად ბევრს იბრძოდნენ სერგო ზაქარიაძე, აკაკი ხორავა, აკაკი ვასაძე, თამარ ჭავჭავაძე, შალვა დადიანი, იოსებ გრიშაშვილი… ის კი არა, თამარ წულუკიძე რუსთაველის თეატრის დირექტორთანაც შეჰყვა და კატეგორიულად მოსთხოვა – მე ისევ წავალ გადასახლებაში და ჩემს შტატში ეს ახალგაზრდა მიიღეთო, მაგრამ მაინც არ მიიღეს. არ მიიღეს, მიუხედავად იმისა, რომ თათია ხაინდრავას აქტივში უკვე იყო შტეფან ცვაიგის „უცნობი ქალის წერილები“ – რადიოდადგმა, რომელიც შესულია ოქროს ფონდში. თეატრებში არ იღებდნენ, მიუხედავად იმისა, რომ კლასიკოსი ბიძა დაჰყვებოდა თეატრებში და რეჟისორებს სთხოვდა, შტატში მიეღოთ. წიგნებსაც ჩუქნიდა ავტოგრაფებით, მაგრამ… თათიას თეატრში არ იღებდნენ. მოგვიანებით სევდიანად იტყვის თათია ხაინდრავა, რომ მათთვის (რეჟისორებისთვის) მაშინ რაიკომის მდივნის ტელეფონის ზარს უფრო მეტი ძალა ჰქონდა, ვიდრე კონსტანტინე გამსახურდიას სიტყვას… შემდეგ როგორღაც თითქოს ნავსი გატყდა, თათია ბათუმის თეატრში მიიწვიეს, მთავარი როლიც ერგო, მაგრამ ამ ხანამ სულ ერთი წელი გასტანა… პატარა მირანდას უდედოდ უჭირდა და თათია იძულებული გახდა, თბილისში დაბრუნებულიყო. იმხანად სანკულტურის თეატრს ლილი იოსელიანი ჩაუდგა სათავეში. თათიაც წაიყვანა. თამაშობდა კიდეც ლილი იოსელიანის სპექტაკლში „ჩვენი ერთი საღამო“. ლილი იოსელიანი გაიხსენებს, რომ თათია ხაინდრავა იმ როლში განუმეორებელი იყო, შესანიშნავად მღეროდა, ცეკვავდა, მისი პლასტიკით აღფრთოვანებული იყო ლეგენდარული იური ზარეცკი. მაგრამ ეს ბედნიერებაც ხანმოკლე აღმოჩნდა, თეატრს მოშურნეები გამოუჩნდნენ. „სანკულტურის“ თეატრი უცებ ძალიან პოპულარული გახდა… შეშურდათ და ბრძოლა დაგვიწყეს… ისეთი ქება და მოწონება გვქონდა, რომ სხვა თეატრებს შეშურდათ… დაფინანსება მოგვისპეს, არსებობა შეგვაწყვეტინეს…“ – იტყვის ლილი იოსელიანი. შემდეგ ძლივძლივობით თათიას შტატი გამოუჩხრიკეს მარჯანიშვილის თეატრში. თითქმის 30 წელი დაჰყო თეატრში, მაგრამ მეტი ბედის დაცინვა რა გინდა, რომ ხმით განთქმულ მსახიობს მხოლოდ უსიტყვო როლებს აძლევდნენ. მასოვკაში კლავდნენ მის ნიჭს. „30 წლის განმავლობაში, მხოლოდ „რას იტყვის ხალხში“ ვითამაშე. ლალი ნიკოლაძემ მომცა როლი. ერთხელ ზანდა იოსელიანმა მცა პატივი – თავი მოიავადმყოფა და ხუხაშვილის „მოსამართლეში“ დედა ვითამაშე… მარჯანიშვილის თეატრში ვიმუშავე მთელი 30 წელი, მაგრამ ხმა არ ამომაღებინეს. მასიურ სცენებში კი, იცოცხლე, წარამარა მათამაშებდნენ. თუ რომელიმე მსახიობი ავად გახდებოდა, მხოლოდ მაშინ მაღირსებდნენ სცენაზე გასვლას“, – იტყვის მოგვიანებით.

 

არ გააკარეს სცენას, არც ეკრანს. ერთადერთი როლი აქვს კინოში ნათამაშები – ელისაბედი სიკო დოლიძის გადაღებულ „კაცია ადამიანში?!“. „დიდოსტატის მარჯვენაში“ ცოქალის როლი მქონდა. რეჟისორმა ვახტანგ ტაბლიაშვილმა გადაღებული ფირიდან ამომჭრა“, – იტყვის გულმოკლული… ის არ გააკარეს არც ეკრანს, არც სცენას. მიაჯაჭვეს მხოლოდ რადიოს, მაგრამ ის მაინც ავიდა სცენაზე. 1976 წელი მისთვის ყველაზე ბედნიერი იყო. უკვე 48 წლისა გახლდათ, მისი რეპერტუარით რობერტ სტურუა რომ დაინტერესდა. სტურუა, რომელიც იმხანად „კავკასიურ ცარცის წრეს“ დგამდა, რომელსაც უკვე დადგმული ჰქონდა „სეილემის პროცესი“, „ხანუმა“, „ყვარყვარე“… რეპეტიციების შუალედებში მთელი თვე უსმენდა სტურუა თათია ხაინდრავას მხატვრულ კითხვას, ზღვა რეპერტუარს. დაბოლოს, თათია კითხულობს თარაშ ემხვარის წერილს და გაისმის სტურუას ვერდიქტი: „მე თქვენ დაგიდგამთ სპექტაკლს!“. შვიდი თვე მუშაობდნენ სპექტაკლზე. ამ უბედნიერეს წუთებშიც არ დაინდო ბედმა – აფიშები უკვე იუწყებოდა, რომ რუსთაველის თეატრში გაიმართებოდა „მზეო თიბათვისა“, რომ თათია სასწრაფო ოპერაციის გასაკეთებლად გადააფრინეს მოსკოვში. მაგრამ 1976 წლის 17 მაისს ის ახლად ნაოპერაციები მაინც წარდგა მაყურებლის წინაშე. ერთი კვირა ტევა არ იყო რუსთაველის თეატრში. „მზეო თიბათვისა“ 170-ჯერ აჩვენეს საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. „რობერტ სტურუამ ოქროს გვირგვინი დამადგა თავზე“, – ასე აფასებდა ამ ფაქტს თათია ხაინდრავა. ის მაინც დაბრუნდა სცენაზე, დაბრუნდა მარტო – იდგა და კითხულობდა ქართულ პოეზიას. პოეზიას, რომელსაც მუდამ ერთგულებდა და არც პოეზია ღალატობდა მას.

 

ბედმა მარტო დგომა არგუნა ცხოვრების სცენაზეც. ტრაგიკული აღმოჩნდა მისი პირველი სიყვარული. მას და აკადემიკოს ვიქტორ კუპრაძის ვაჟს – გურამ კუპრაძეს უყვარდათ ერთმანეთი. „რამდენჯერაც შევხვდებოდი, მუხლები მიკანკალებდა, მაშინ ასეთი სიყვარული იყო…“  – გაიხსენებს უკვე ღრმად მოხუცებული. მაგრამ ბედმა არც აქ დაინდო. გურამ კუპრაძე 19 წლის დაიღუპა – თევზაობისას თავბრუ დაეხვა და მტკვარში დაიხრჩო. იმ საბედისწერო დღესაც შეხვდა თათიასა და თათიას დედას სათევზაოდ გზადმიმავალი და უთქვამს კიდეც, თევზს დავიჭერ და პირდაპირ თქვენთან მოვალო. თათია და დედამისი მაშინ კონსტანტინესთან ცხოვრობდნენ. ელოდნენ იმ დღეს გურამს, მაგრამ… კლასიკოსის სახლში ტელეფონის ხმა გაისმა. ტელეფონი თათიამ აიღო – „ვიქტორ კუპრაძის ვაჟი წყალში დაიხრჩო, ვეძებთ და კონსტანტინემ თავისი ვილისი გამოგვიგზავნოს“. თათიას ტყუილი ეგონა, მაგრამ დაბეჯითებით ითხოვდნენ კონსტანტინეს… არც შემდეგ გაუმართლა სიყვარულში. ქალიშვილი რამაზ ჩხიკვაძისგან შეეძინა, მაგრამ მათი თანაცხოვრება არ შედგა… თუმცა ამ სიყვარულმა მისცა მას ყველაზე დიდი ბედნიერება – მირანდა. „მე ვიპოვე ბედნიერება ჩემი შვილის სახით!“ – ამბობდა ის. ცხოვრებამ არ დაინდო თათია. რაღას არ მოასწრო, რა ტკივილი არ გადაატანინა – ჯერ მირანდა ფალავანდიშვილის სიკვდილი, შემდეგ სრულიად ახალგაზრდა თამარ გამსახურდიას დაღუპვა, კონსტანტინეს გარდაცვალება… ურთულესი პერიპეტიები, რაც თან ახლდა მის ხელში გაზრდილ ზვიად გამსახურდიას ცხოვრებასა და მოღვაწეობას. შემდეგ ზვიადის სიკვდილი…

 

ბედმა არ დაინდო უჩინო თათია, მაგრამ ამ ცხოვრებამ მასზე მაინც ვერ გაიმარჯვა. ის ვერ გააბოროტა, ვერ დაბოღმა, ვერ წაართვა სხვისი წარმატებით სიხარულის უნარი, ვერ წაართვა მადლიერების გრძნობა. მადლობელი იყო დოდო ჭიჭინაძის, რომელიც საშუალებას აძლევდა, ხანდახან მაინც ეთამაშა არზაყანის დედის როლი „მთვარის მოტაცებაში“, მადლობელი იყო ზანდა იოსელიანის, რომელმაც ერთხელ ავადმყოფობა მოიმიზეზა, რომ სცენაზე თათია გამოსულიყო… მადლობელი იყო რობერტ სტურუასი – უკანასკნელ ამოსუნთქვამდე – თვლიდა რომ მან ოქროს გვირგვინი დაადგა. მართლაც ბევრ მსახიობს არ ღირსებია ასეთი გვირგვინი, მაგრამ ვგონებ, არც თავად სტურუას არ ღირსებია ბევრი ასეთი მადლიერი არტისტი შემოქმედების თუ ცხოვრების გზაზე. რეჟისორის ხვედრია გაუძლოს გუშინ მადლიერი არტისტის ხვალ და ზეგ უმადურებას. თათია ხაინდრავამ 30-ზე მეტი წელი ატარა მადლიერება ოცნებასთან ერთად – ერთხელ მაინც ეთამაშა მოხუცი ქალის რაიმე ეპიზოდური როლი სტურუას რომელიმე სპექტაკლში…

 

 

 

                                                                                      დაიბეჭდა „პრაიმტაიმში“

 

%d bloggers like this: