Tag Archives: “უფლისწული და ჭეშმარიტება”

რეზო შატაკიშვილი სუნთქვისშემკვრელ რუსუდან ფეტვიაშვილზე

რუსუდან ფეტვიაშვილი "უფლისწული და ჭეშმარიტება" (საგანგებოდ რუსთაველის თეატრის მცირე სცენაზე განხორციელებული სპექტაკლისთვის "უფლისწული და ჭეშმარიტება").

რუსუდან ფეტვიაშვილი "უფლისწული და ჭეშმარიტება" (საგანგებოდ რუსთაველის თეატრის მცირე სცენაზე განხორციელებული სპექტაკლისთვის "უფლისწული და ჭეშმარიტება").

ელვარე სასწაული რომელიც 40 წელია გრძელდება და კვლავ გაგრძელდება

ის გაოცებს, გხიბლავს, გაჯადოებს.  მის ფანტაზიას არ აქვს სამანი.  ის რუსუდან ფეტვიაშვილია. მისი მარჯვენა ქმნის სამყაროს – განუმეორებელს, სიკეთით სავსეს და მეტაფორულს. უმზერ მის ხილვებს, ფერებად, ხაზებად დაღვრილს, მისი მაჯა რომ გამოიარა და გიკვირს, თურმე რა ძალა შესწევს ერთი შეხედვით უმწეო ქალის სუსტ მაჯას – ამ ყვეალფერს რომ ქმნის. ამ სუსტი მაჯებით  ყოველ ტილოზე რომ ამარცხებს ბოროტს… ის ბავშვობიდან შერაცხეს გენიოსად, დღეს კი რატომღაც გვავიწყდება ეს…

დასაწყისი

ეს სასწაული ზუსტად 40 წლის წინ დაიწყო – რუსუდან წლის და ათი თვის იყო, ფერადი ფანქრებით პირველად ძმის პორტრეტი რომ დახატა…  მას მერე აღარც გაჩერებულა. 4–5 წლის იყო, როცა მისი ნამუშევრები უკვე იფინებოდა ბავშვთა სურათების გალერეაში და მნახველს ნუსხავდა, აოცებდა… 6 წლისას უკვე პერსონალური გამოფენა ჰქონდა – 80 ნამუშევარი იყო წარმოდგენილი… 8 წლისას 3 პერსონალური გამოფენა ჰქონდა მოსკოვში, შემდეგ კვლავ თბილისში… საოცრება მალევე გასცდა საბჭოეთის ფარგლებს.

“13 წლის რომ ვიყავი, პერსონალური გამოფენა მქონდა საფრანგეთში, ერთი წლის განმავლობაში მთელი საფრანგეთი შემოიარა, იყო პარიზშიც. ამას მოჰყვა კვლავ პერსონალური გამოფენა ესპანეთში, შემდეგ ლონდონში, ავსტრიაში,  გერმანიაში…”

მოწოდების სიმაღლეზე იდგა ნორჩი მხატვარი და მოწოდების სიმაღლეზე იდგა მხატვრის დედა – სწორედ მანანა აბრამიშვილს უნდა ვუმადლოდეთ, ფეტვიაშვილი რომ სხვათა მსგავსად არ გადაიწვა და თავბრუდამხვევი წარმატებების მორევში არ ჩაიძირა…

სკოლა დამთავრებულიც არ ჰქონდა, გასტონ ბუაჩიძის ფრანგულად თარგმნილი “ვეფხისტყაოსანი” რომ აამეტყველა “უსიტყვო პროზად”…  სწორედ რუსთველისეული “ბოროტსა სძლია კეთილმან, არსება მისი გრძელია” – არის მისი მთელი შემოქმედების ხერხემალი. კეთილისა და ბოროტის ჭიდილია მის ყოველ ნამუშევარში. მას ღრმად სწამს რომ კეთილი საბოლოდ სძლევს ბოროტს და სწორედ ეს რწმენა აძლევს მის ტილოებს უნიკალურ გამჭვირვალობას, უფაქიზეს სისუფთავეს. არადა უყურებ მრავალთავიან უცნაურ აპოკალიპტურ ურჩხულებს და მაინც სიმშვიდე ისადგურებს შენში…

ვის ხატავს?

ის ხატავს ამაღლებულ ადამიანებს, მათ ვინც ზღურბლს გადააბიჯეს და საკუთარ თავზე, ვნებებზე ამაღლდნენ. ის არასოდეს ხატავს ბოროტ ადამიანებს. არ ემეტება ადამიანი ბოროტების საჩვენებლად. ბოროტების არსს ის ცხოველთა, ურჩხულთა მეშვეობით გადმოგვცემს. ხატავს აურაცხელ ჩიტებს და თევზებს და მათ, ისევე როგორც ყოველ გავლებულ ხაზს, თავის სიმბოლური დატვირთვა აქვთ. “ჩიტი, რომელსაც ნისკარტით უჭირავს თევზი სიუხვესა და ბარაქას განსახიერებს, ჩიტი, რომელიც არის მობრუნებული აღმოსავლეთის მხარეს, არის წინსვლის და სიმამაცის სიმბოლო, ჩიტი, რომელიც ადამიანის თავზეა, გამოხატავს მის შინაგან ბუნებას და თუკი ამ ჩიტს ნისკარტით უჭირავს თევზი, ესე იგი, ის ადამიანი არის სულიერად ძალიან მდიდარი, წინმსწრაფი…” – ასე ხსნის ის თავის აუხსნელ მეტაფორებს და მუდამ უდიდეს მნიშვნელობას ანიჭებს აღმოსავლეთსა და დასავლეთს.

არადა, როგორც ამბობენ, ის არც აღმოსავლეთს ეკუთვნის, არც დასავლეთს, საქართველოს დარად გზაჯვარედინზეა და აღმოსავლეთიც და დასავლეთიც ჩაპირქვავებულია მის არსებაში, რომელიც მოედინება ნატიფ, გამჭვირვალე ფერებად, მკაფიო ხაზებად, საოცრებად…

რუსუდანის ფორმულები

მან მიაგნო ფორმულას – ნიჭის გაათმაგების. ფორმულა მარტივია – თავაუღებელი შრომა. არადა არც თუ იოლი შესასრულებლად – ხატო 12 საათი თავაუღებლივ. უსმენდე თუნდაც ბეთჰოვენს, რომელიც გიყვარს.

მან ამ ნიჭით და შრომით მოიხელთა ბედნიერებაც – გარჩინოს საკუთარმა შრომამ… თანაც ისე რომ არანაირ შემოქმედებით კომპრომისზე არ წახვიდე. ის ყოველთვის ხატავდა იმას რაც ეწადა და ხატავდა ისე, როგორც ეხატებოდა. მისი ნახატები დღესაც საკმაოდ ძვირად ფასობს, მაგრამ იცის რომ მოვა დრო და ათასმაგად დაფასდება, თუ მეტად არა…

ჯერ კიდევ 18 წლის იყო, მისი ნამუშევრები ლონდონში, ერთ–ერთ პრესტიჟულ გალერეაში რომ იყო გამოფენილი და მნახველს მისი ნამუშევრების ყიდვა სურდა.

რუსუდან ფეტვიაშვილი: “მთელი ინგლისის ნაღები საზოგადოება იქ იმყოფებოდა. ძალაინ ბევრს ჰქონდა ნამუშევრების შეძენის სურვილი. მაგრამ სსრკ–ს საელჩოდან მოვიდნენ და გაგვაფრთხილეს თუ გავყიდიით, ისინი პასუხს არ აგებდნენ საბაჟოზე. ჩვენც რა თქმა უნდა ყველას ვუარით ვისტუმრებდით. ჩემს ცხოვრებაში ნახატი არ მქონდა გაყიდული, მით უმეტეს ასეთ სიტუაციაში რაღა გამაყიდინებდა, გაკვირვებულები დარჩნენ, გამოვფინე ნახატები, ყიდვა უნდათ და არ ვყიდი… მათ შორის იყო ბრილაინტებით შემოსილი ლორდების ასოციაციის თავჯდომარე, მოხუცი ქალი, რომელიც გაკვირვებული იყო ჩვენი სიჯიუტით… იმ გალერეაში ფასები იყო დადგენილი, რომლის ქვემოთაც აკრძალული იყო ნამუშევრის გაყიდვა, ერთფიგურიანი ნახატი არ შეიძლებოდა გაყიდულიყო ათას ფუნტ სტერლინგზე ნაკლებად, ჩემი მრავალფიგურიანი ნახატების წყალობით შემეძლო ოფიციალური მილიონერი ჩამოვსულიყავი…”

მას არც თუ იშვიათად ატყუებდნენ. მის ნახატებსაც ითვისებდნენ.

90–იანი წლების დასაწყისში ამერიკლემა წაიღო მისი ნამუშევრები და დაიკარგა, კანადაში მიაკვლეს. მაგრამ ფეტვიაშვილს არ უჩივლია… ბევრად უფრო მტკივნეული იყო, მისთვის როცა ქართველმა 200–მდე ილუსტრაცია დაახატვინა, მერე ნამუშევრებიანად გაქრა, თანხის გადაუხდელად , მოგვიანებით გამოაცხდა, ნამუშევრები დაიწვაო, არადა, მხატვარმა ის ნამუშევრები შემდეგ სხვასთან ნახა… არც მისთვის უჩივლია.

მას თავის ურყევი ფორმულა აქვს: “ არავისთვის მიჩივლია, არ მიღირდა. ყველაფერს თუ ებრძოლე, საქმეს ვეღარ გააკეთებ ადამიანი…”

ის არ იბრძვის, უფრო სწორად იბრძვის ტილოზე ფუნჯით ხელში. ავბედით 90–იან წლებში კი მას სწორედაც რომ საშინელი პროტესტი ჰქონდა იმ ომებისადმი, არეულობისადმი, უსამართლობისადმი, პროტესტის ნიშნად თავიც კი ჰქონდა გადახოტრილი…

როგორ ხატავს?

ის ხატავს უსაშლელოდ. ყოველგვარი წინასწარი ჩანახატების, ესკიზების გარეშე. ერთი ხელის მოსმით აგებს ფიგურებს. აზრს ხაზი მიჰყვება, ხაზი ფორმას ქმნის და… გნუსხავს მნახველს…

ის ერთი წერტილიდან იწყებს ხატვას და ავსდებს მთელ სივრცეს.

დღემდე არ გამნელებია ის გაოცება პატარ–პატარა თითო–ოროლა სანტიმეტრიანი კაცუნებით გადავსებული უზარმაზარი ფორმატი რომ ვნახე მასთან… არადა, მას მერე ზუსტად 15 წელი გავიდა…

ის ხატავს უსაშლელოდ, ასრულებს ნახატს, და თუ არ მოსწონს, თავიდან გრუნტავს და თავიდან ხატავს…

“თუ ნახატი არ მომეწონა, თავიდან ვგრუნტავ და მერე ახალ ნამუშევარს ვაკეთებ. ამას ჩემს გარდა ვერავინ ვერ იგებს, არის ნამუშევრები, რომლის ქვეშ ორი-სამი ნახატი დევს”.

ის ესკიზების გარეშე ავიდა, თოჯინების თეატრის კედლის მოხატვისას ხარაჩოებზე და დაიწყო პირდაპირ ხატვა და მოხატა ათი მეტრი სიმაღლისა და 15 მეტრი სიგანის კედელი…

ის ხატვას იწყებს ერთი წერტილიდან და ავსებს ტილოს მთელი სამყაროთი…

როდის ხატავს?

“არ ვხატავ როცა ცუდად ვარ, არც მაშინ ვხატავ როცა კარგ გუნებაზე ვარ. როცა მშვიდი და გაწონასწორებული ვარ და არაფერი მაღელვებს, სწორედ მაშინ ვხატავ. სიყვარული რაღა თქმა უნდა მოქმედებს ხელოვანზე, როგორც ყველა ადამიანზე… როცა ადამიანი სავსეა ამ გრძნობით, ყველაფერში გადმოდის. ის ნახატები, რომელიც შეყვარებულმა დავხატე, განსხვავებულია სხვა ნახატებისგან, გამოსჭვივის ის სიყვარული. სულიერ ძალებს უნდა ეყრდნობოდე რომ ძალიან არ აითქვიფო ამ გრძნობებში. ის ერთი იყოს შენი საყრდენი. ვნება არ არის სიყვარული”.

მის ნახატებში არ არის ვნება. ის ძლიერ ადამიანებს ხატავს, ვინც ამაღლდა ვნებებზე, საკუთარ თავზე. მისეული ტარიელიც კი იოკებს ვნებებს…

ჩემს ნახატებში არ არის ვნება. ყოველ შემთხვევაში თუ არის იმდენად დაფარულია, რომ არც ჩანს, საერთოდ თავშეკავებული ადამიანი მხიბლავს, რადგან ის უფრო სავსეა ყველაფრით, გინდაც ვნებით. როცა შენი ემოციების გაკონტროლება შეგიძლია, თავისთავად ეს ძალაა და დიდი ნიჭიც…” 

თემურ ბადრიაშვილი

თავის ტილოებს ზღაპრული რეალობით ჟღინთავდა და თავადაც სჯეროდა ზღაპრის – რომ გამოჩნდებოდა მისი პრინცი.

ბავშვობიდან ძალიან გამოკვეთილად ვიცოდი, სკოლის დამტავრების შემდეგ აუცილებლად გამოჩნდებოდა ვიღაც, ვინც იქნებოდა ჩემი ბედი. ჩემთვის განკუთვნილი ადამიანი, ვინც იქნებოდა ჩემი საყრდენი”.

არც შემცდარა. თავისი “პრინცი” თემურ ბადრიაშვილი პირველად ზღაპრების “სათბურში” – თოჯინების თეატრში ნახა.

“დედა მაშინ სალიტერატურო ნაწილის გამეგ იყო თოჯინების თეატრში, იქ ჩემი და სალომე მივიყვენ სპექტაკლზე, თემურს რეპეტიცია ჰქონდა, საკურსო სპექტაკლს დგამდა…15–16 წლის ვიყავი… დავინახე თუ არა მაშინვე მივხვდი რომ ის იყო… მომეწონა და შემიყვარდა… გული დამწყუდა რომ ადამიანი, რომელიც ჩემს წარმოდგენას შეესაბამებოდა, ვნახე, მაგრამ შორს იყო ჩეგან… ერთი წლის შემდეგ დედაჩემის კაბინტში ვნახე ისევ… პიესებზე მუშაობდნენ ერთად… გავიცანი. დამპატიჟა თავის დაბადების დღეზე… წავედით წყნეთში, ლადო ბურდულის სახლში გადაიხადა დაბადების დღე… ვაჩუქე ნახატი, პატარა შავ–თეთრი, ორფიგურიანი… ქალი და კაცი ეხატა, რომელირაც სპარსული ლექსის ილუსტრაცია იყო… სადღაც წელიწადნახევარში დავქორწინდით. მე 18 წლკის ვიყავი. მას შემდეგ ერთად ვართ… თემური საინტერესო ადამიანია, მრავალმხრივად განათლებული.

არანაირი რომანტიკული დღესასწაულები არ გვქონია. ჩვეულებრივი მშვიდი სიყვარული და ურთიერთობა გვქონდა და გვაქვს… თავიდანვე დარწმუნებული ვიყავი, ვიცოდი რომ მე მისთვის ძალიან ახლობელი ადამიანი ვარ. ვიცი არც ისე ლამაზი ვარ, ჩემზე ლამაზებიც არსებობენ, შეიძლება უკეთესი გოგოებიც მოეწონოს და ასეთებს იცნობს კიდეც, მაგრამ ვიცი, რომ მისთვის ყველაზე ახლობელი ვარ და ვუყვარვარ. ბუნებრივად მოვიდა ეს გრძნობა. “ გიჟდება ჩემზე და ჭკუას კარგავს” ასეთი ილუზიები არასოდეს მქონია, ჩვენ ერთმანეთი მშვიდად გვიყვარს. სიმშვიდის ფასი არაფერია. სიმშვიდე იძლევა სიმყარეს, გაუწონასწორებლები ჩვენც ვიყავით და შეიძლება ვიყოთ კიდევაც, მაგრამ კალაპოტში ჩადგომა ყოველთვის შეიძლება…”

მათეს სახარება

მისი 200–ზე მეტი მინიატურა ამშვენებს სამების საკათედრო ტაძრისთვის შექმნილ მსოფლიოში ყველაზე დიდ ხელნაწერ სახარებას.

პატრიარქის კურთხევით რუსუდან ფეტვიაშილი 4 წლის მანძილზე თავაუღებლივ მუშაობდა მათეს სახარების მოხატვაზე.

მისმა უწმინდესობამ შემომთავაზა.  ძალიან გამიხარდა, იმავდროულად, უდიდესი პასუხისმგებლობის გამო, მოწიწებისა და შიშის გრძნობაც დამეუფლა”.

მინიატურების ხატვის ხელოვნებას რუსუდანი საგანგებოდ დაეუფლა  –გაეცნო წიგნს „ბიზანტიური მინიატურები“, სადაც ყველა ის მინიატურაა შესული, რაც ოდესმე მართლმადიდებლურ სამყაროში შექმნილა. საგანგებოდ გაეცნო ხატწერის შესახებ არსებულ ლიტერატურას, მხოლოდ ამის შემდეგ შექმნა საზედაო ასოები და მიიღო კურთხევა მინიატურების შექმნაზე. 4 წლის მანძილზე ყოველ დღეს საპატრიარქოში იყო და რუდუნებით და მოწიებით მუშაობდა. ხატავდა ეტრატზე, უძველესი მეთოდით, რაც არც თუ ისე იოლია…

იმ წლებში სხვა არაფერი დაუხატავს, წიგნიც კი არ წაუკითხავს, თუ სახარებასთან არ იყო დაკავშირებული.

“მუშაობის დასასრულს ჩავწვდი თავმდაბლობის არსს, რომ ის მხოლოდ და მხოლოდ ძალას ანიჭებს ადამიანს და არა – პირიქით”…

 

***

მე რომ დავიბადე, მას უკვე შეშლილი ჰყავდა მსოფლიო, არადა სულ 8–9 წლითაა უფროსი ჩემზე…

არ შეიძლება არ მოგხიბლოს ამ ელვარე ტილოების ავტორის სისადავემ, თავმდაბლობამ, უბრალოებამ და დიდმა სიკეთემ… აბა სხვა რა ვთქვა, როდესაც მან წლების წინ სრულიად უანგაროდ, უერთსტერლინგოდ (არათუ ათასობით ფუნტსტერლინგების…) დამიხატა ჩემი დამოუკიდებელი გაზეთის (“ფიქრები”) მრავალფიგურიანი სათაური – აურაცხელი ჩიტებითა და თევზებით. აბა სხვა რა ვთქვა, როდესაც სადიპლომო სპექტაკლისთვის (ჟან კლოდ კარიერის “უფლისწული და ჭეშმარიტება”) სრულიად უანგაროდ და საგანგებოდ დამიხატა, უფრო სწორად უსიტყვოდ ააჟღერა ჭეშმარიტების მაძიბელი უფლისწულის თავგადასავალი – ვეება პანოზე გადასატანად.

მისი უანგარობით გაოგნებული, ჩემი მეგობარი გიგი მიგრიაული რომ დადიოდა და ყველას უყვებოდა ჩემზე – პარკით ცინცხალი “ნივა” დააქვსო…

რუსუდანს დააქვს დიდი სიკეთე, რომელიც იღვრება ფერებად, ხაზებად და იმარჯვებს ბოროტზე…

დაიბეჭდა “პრაიმ ტაიმში”

 

„ორი ძმა“ რუსთაველის თეატრში (დავით ბუხრიკიძის მცირემეტრაჟიანი რეფლექსია, ნინო კასრაძის, დარეჯან ხარშილაძის, შალვა გაწერელიას შეფასებები, ვიდეო, ფოტოები…)

2009 წლის 22 და 23 დეკემბერს, რუსთაველის თეატრში, ექსპერიმენტულ სცენაზე შედგა ჩემი სპექტაკლის (ფაუსტო პარავიდინოს “ორი ძმა”) პრემიერა…

წითელი და თეთრი

დეკემბერი 30, 2009 ავტორი დავით ბუხრიკიძე

http://www.shokoladi.ge

რუსთაველის თეატრის ექსპერიმენტულ სცენაზე, სხვენში, შეიძლება ითქვას, რომ ახალგაზრდა რეჟისორების ”წვრთნისა დ აღჭურვის” პროგრამა მიმდინარეობს. დეკემბრის ბოლოს თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის მაგისტრანტის, რეზო შატაკიშვილის უბრალო, მოულოდნელი და ამავე დროს ორიგინლური სპექტაკლი ”ორი ძმა” (ხელმძღვანელი რობერტ სტურუა) ვნახე, რომელმაც საბაბი მოგვცა მცირემეტრაჟიანი რეფლექსიისათვის. საერთოდ, ახალგაზრდა რეჟისორების გულწრფელი გარჯა რაღაცით ახალი ღვინის დეგუსტაციას წააგავს: ნამუშევარს ჯერ კიდევ შუშხუნა გაზის გემო და ბოლომე ჩამოუყალიბებელი გრადუსი ეტყობა. სიტკბოსა და სიმწკლარტის ერთდროული ელფერი დაჰკრავს და ზოგჯერ სასიამოვნო ბუკეტი (თუ ღვინო სუფთაა) გამოკრთება… არადა, პიესა, რომელიც რეჟისორს დასადგმელად ერგო, არც ტოსკანურ თეთრ ღვინოებს ჰგავს და არც ნახევრად მშრალ, წითელ ”კასტელო ბანფის”. თანამედროვე იტალიელი დრამატურგის, ფაუსტო პარავიდინოს ”ორი ძმა” ცოტათი ვასკო პრატოლინის რეალიზმს, კერძოდ, ”ოჯახურ ქრონიკას” ენათესავება და უფრო მეტად, ლუკინო ვისკონტის საკულტო ფილმს” როკო და მისი ძმები”. პარავიდინოსთანაც ამოკითხავთ ორი ძმისა და საბედისწერო ქალის კლასიკურ ისტორიას, რომელიც პიესის ფინალში ტრაგედიის მიზეზი ხდება. მორცხვი და ინტროვერტი ბორისი (ირაკლი ჩხიკვაძე), თავაშვებული და უხეში ლევი (შაკო მირიანაშვილი), თავისუფლების მოყვარე და სექსუალურად თავაშვებული ერიკა (სოფი მეიერი) იმ საბედისწერო სამკუდხედს ქმნიან, რომელთა წონასწორობას მუდამ აფორიაქებული დედა (მანანა სურმავა) და მოთვალთვალე მეზობელი ფაუსტო (ბექა მიქაძე) არღვევენ. დაახლოებით 70 წუთის განმავლობაში რეჟისორი სრულ კარტ-ბლანშს აძლევს მსახიობებს და არ ცდილობს ისინი საკუთარი ფანტაზიის ან ზეამოცანის აჩრდილებად აქციოს. მითუმეტეს, რომ პირველი სერიოზული, სცენური განაცხადი ნამდვილად შეიცავდა თვითდამკვიდრების მყვირალა სურვილს. არადა პირიქით მოხდა – რეჟისორმა სათქმელი თითქოს განგებ შენიღბა, შეფუთა და გაუმჭვირვალე-ლირიკულ ქსოვილში მოაქცია. სამაგიეროდ, პარალელები დოსტოევსკის ”იდიოტთან” გამჭვირვალეა, ისევ როგორც, ჩეხოვის დრამატურგიის უტყვი და ეპიზოდური ქვეტექსტი (განსაკუთრებით დედის ხაზი), რაც პირველ რიგში მსახიობ მანანა სურმავს დრამატულ ნიჭსა და ტევად ”სცენურ ველს” უკავშირდება. ერთი შეხედვით მარტივი, მაგრამ ზუსტი და ლინეარული თხრობა, ამბის გადმოცემის უნარი, ძალდაუტანებელი პოლიფონიურობა ალბათ, საკმარისია, რომ რეჟისურის გაკვეთილები ათვისებულად ჩავთვალოთ. მითუმეტეს, რომ საფუძვლიანად გასამაგისტრანტებლად რეზო შატაკიშვილს ბატონ სტურუასგან კიდევ ბევრი რამის სწავლა მოუწევს. ის ფაქტი, რომ სცენოგრაფია, მხატვრობა და კოსტუმები თეთრ-წითელის დომინანტურ მონაცვლეობზე იგება, ხოლო მეორე მოქმედებაში შავი ფერი ძალდაუტანებლად და ავბედითად ჩნდება, უკვე მრავლისმეტყველია. სიზმრისეული, ”ჩადგმული” სცენები დრამისა და რიტუალის მოულოდნელ გარითმვას ემახურება, ხოლო სპექტაკლის ქორეოგრაფია – მკრთალ მინიშნებას, რომ ”ფიზიკური თეატრის” ელემენტები თანამედროვე თეატრში სულ უფრო მზარდი და ტევადი ხდება. როცა ფინალში, სცენაზე უწესრიგოდ მიმობნეულ თეთრ-წითელ რეკვიზიტს შორის მსახიობთა დაღლილ სახეებს და რეჟისორის ცოტათი დაბნეულ ღიმილს ხედავ, გინდა დაიჯერო, რომ ამ ფერად დრამატურგიას გაგრძელება ექნება; რომ მაგალითად, ”ორ ძმას” ”სამი და” მოჰყვება, ხოლო წითელი და თეთრი ოდესღაც კლასიკური – წითლი და შავი გახდება.


„ორი ძმის“ ორდღიანი პრემიერა რუსთაველის თეატრში

მეხუთე სპექტაკლი და მესამე პროფესია.

(დაიბეჭდა “პრაიმტაიმში”)

თანამედროვე იტალიელი დრამატურგის ფაუსტო პარავიდინოს ორი ძმარობერტ სტურუას მაგისტრანტის რეზო შატაკიშვილის მეხუთე სპექტაკლია. მანამდე იყო ტენესი უილიამსის გათელილი პეტუნიები“, ლორდ დანსენის მოელვარე აღსავლის კარი“, ომის წუთისოფელიდა ჟან-კლოდ კარიერის უფლისწული და ჭეშმარიტება“… ეს მხოლოდ დასაწყისია. რეჟისორობამდე იყო კიდევ ორი პროფესია. იურისპრუდენცია და ჟურნალისტიკა. რეზოს სპექტაკლიც სწორედ ამიტომ იყო ზოგისთივს აღმოჩენა. მას როგორ ჟურნალისტს ბევრი იცნობს, როგორც რეჟისორი კი ამ ზაფხულს წარსდგა ფართო აუდიტორიის წინაშე რუსთაველის თეატრის მცირე სცენაზე განხორციელებული სპექტაკლით უფლისწული და ჭეშმარიტება“. ფერადოვან და სიმსუბუქით სავსე ზღაპარს ორი ძმის მძიმე ისტორია მოჰყვა 22-23 დეკემბერს რუსთავლის თეატრში, ექსპერიმენტულ სცენაზე ორი ძმისპრემიერა შედგა.

ერთ ჭერქვეშ ცხოვრობს ორი ძმა და უმცროსი ძმის შეყვარებული გოგონა ერიკა. მაგრამ საბედისწერო სამკუთხედი იკვრება ერიკას უფროსი ძმა ბორისი უყვარდება, ბორისს ერიკა. მოზღვავებულ ვნებებს ორივე ცალ-ცალკე ებრძვის. ერიკა გაპარვას აპირებს, მაგრამ რჩება და ცდილობს გაუმკლავდეს ვნებებს. ბორისი ღია ბრძოლას უცხადებს ერიკას, ფარად მის სიბინძურეს იყენებს რომ უმცროსმა ძმამ ლევიმ ერიკა გაუშვას სახლიდან. ერიკაც და ბორისიც ცდილობენ დაამარცხონ ვნება, ერთმანეთს არ უტყდებიან. ძმა გრძნობს რაც ხდება მათ თავს. ტრაგედიის თავიდან ასაცილებლად ჯარში მიდის. შინ დარჩენილი ერიკა და ბორისი მოღვავებულ ვნებას ვერ უმკლავდებიან და სარეცელს იზიარებენ. ჯარიდან დროზე ადრე დაბრუნებულ ლევს ყოფილი შეყვარებული შინ ხვდება… ლევი მხოლოდ მეორე დღეს არკვევს ურთიერთობებს ერიკასთან. ერიკა გარბის, მაინც უკან ბრუნდება და ტრაგედიაც ტრიალდება სამკუთხედი ირღვევა მკვლელობით უმცროსი ძმა ერიკას კლავს. ძმები კვლავ ძმებად რჩებიან… სცენაზე არის ბევრი ტკივილი, ვნებთან ჭიდილი და სიკვდილი… სპექტაკლში ჩანს ძმების დედაც, რომელთანაც შვილებს მიმოწერა აქვთ. ძმები დედას მხოლოდ იმას წერენ როგორიც უნდათ რომ მათი ცხოვრება იყოს…


რეჟისორმა სცენაზე შემოიყვანა თავად დრამატურგი ფაუსტო პარავიდინო.

რომელიც მეზობელი სახლიდან უთვალთვალებს ამ ისტორიას. ისიც ერიკაზეა შეყვარებული შორიდან. სწორედ მასთან შეხვედრის იმედად დაატარებს რძეს, წერილებს, გაზეთს და გულის ჯიბეში თეთრ ვარდებს იმ იმედით რომ ოდესმე კარს ერიკა გაუღებს… ეს ოდესმეახდება კიდეც მაგრამ მაშინ როცა ფაუსტოს აღარც იმედი აქვს და აღარც ვარდი თან…

სპექტაკლში მთავარ როლებს ირაკლი ჩხიკვაძე (ბორისი), შაკო მირიანაშვილი (ლევი), სოფი მაიერი (ერიკა) ასრულებენ. ფაუსტო პარავიდინოს პირველკურსელი ბექა მიქაძე. დედას ცნობილი მსახიობი მანანა სურმავა.

ირაკლი ჩხიკვაძე რეზოს წინა სეპექტაკლებშიც თამაშობდა. როგორც რეზო ამბობს, მასთან მუშაობა ძალზე საინტერესოა და კვლავაც აპირებს მის დაკავებას.

 

შაკო მირიანაშვილი, ირაკლი ჩხიკვაძე

შაკო მირიანაშვილი, ირაკლი ჩხიკვაძე

 

 

სოფი მაიერი

სოფი მაიერი

 

 


 

მანანა სურმავა

მანანა სურმავა

 

 

სცენაზე მხოლოდ სამი ფერია გამოყენებული: შავი, წითელი და თეთრი. ესეც რეჟისორის დამახასიათებელი თვისებაა ფერების გამოხშირვით თეატრალური ატმოსფეროს მოხელთებას ლამობს.

რეზო შატაკიშვილი: „ფერების „გამოცლისკენ“ მიდრეკილება თავიდანვე მქონდა, „გათელილ პეტუნიებში“ მხოლოდ ლურჯი და ყვითელი მქონდა გამოყენებული, „მოელვარე აღსავლის კარში“ – თეთრი, ლურჯი, შავი და ვერცხლისფერი.

ფერადოვან ზღაპარშიც კი ცალკეულ სცენებში მხოლოდ 2-3 ფერი მქონდა დატოვებული სცენაზე. პარავიდინოს პიესის თამაში წითელში, შავში და თეთრ ფერებში გადავწყვიტე. გმირებს ერღვევათ მორალი, მაგრამ მათში არის სისპეტაკე, რადგან ისინი განიცდიან იმას, რაც ხდება მათ თავს, ამიტომაც დომინირებს თეთრი, რომელიც ეხამება შავსა და წითელს – მოზღვავებულ ვნებას, მოახლოებულ ტრაგედიას.

რატომ გადაწყვიტეთ მაინცდამაინც ამ პიესის დადგმა?

– მინდოდა სცენიდან მესაუბრა იმაზე, თუ როგორ ებრძვიან ახალგაზრდები ვნებებს და როგორ მარცხდებიან. უყვართ, იტანჯებიან, მაგრამ მათში ჭარბობს ვნება, რადგან როცა სრულყოფილ ადამიანს ნამდვილად უყვარს, მას ეს ჭეშმარიტი სიყვარული აძლევს ძალას რომ თავად ეს სიყვარული დათმოს. მათ ეს ვერ შეძლეს. ჩვენც ვერ ვიჩენთ ხშირად ამ გმირობას, ვერ მივდივართ მაშინ როცა წასასვლელები ვართ, ვერ ვსვავთ წერტილს როცა დასასმელია წერტილი. ჩემმა გმირებმაც ვერ შეძლეს ეს და სწორედ ამიტომ მოუწიათ ბოლოს ყველაფრის დაკარგვა. მე არ მინდოდა ვყოფილიყავი მორალისტი. მე უბრალოდ ვაჩვენე რომ ეს ადამიანები ასე ცხოვრობენ და ასეთმა ცხოვრებამ მოიტანა ეს შედეგი. მაყურებელმა განსაზღვროს, იცხოვროს ასე და მიიღოს ეს შედეგი თუ  მოიქცეს სხვანაირად და თავიდან აიცილოს ეს შედეგი…

იტალიური ენის კვირეულის ფარგლებში რუსთავლის თეატრში უნდა შემდგარიყო იტალიური პიესების კითხვა. ბატონმა რობერტმა მაგისტრანტებს კენჭისყრით გაგვინაწილა 4 იტალიური პიესა. მე პარავიდინოს ეს პიესა მერგო.

შემოვიკრიბე თანამოაზრეები. დავიწყეთ მუშაობა. თავიდან თარგმანი არც თუ ისე გამართული იყო და სოფო თორთლაძემ დაგვაკავშირა იტალიის საელჩოს, ქალბატონ ხათუნა ცხადაძეს, რომელმაც უმოკლეს დროში თავიდან გვითარგმნა ეს პიესა საგანგებოდ და მე ვიტყოდი არაჩვეულებრივად. პიესების კითხვა ოქტომბერში შედგა. მოგვეწონა პიესაც და ერთად მუშაობაც. ამიტომ, ვთხოვე ბატონ რობერტს რომ გავაგრძელებდი მუშაობას ამ შემადგენლობასთან და დავდგამდი სპექტაკლს.

სწორედ ბატონ რობერტის მხარდაჭერით და თეატრის მმარველის ზაალ ჩიქობავას ხელშეწყობით მივედით პრემიერამდე. თანადგომა ნამდვილად არ გვკლებია. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ბატონ რობერტს, ბატონ ზაალს, ასევე ქალბატონ მარინა ამაღლობელს, ბატონ დავით უფლისაშვილს, ბატონ მერაბ მერაბიშვილს, პაატა ჯანელიძეს, ვათა მატარაძეს, სოფო ჟვანიას თანადგომისთვის.

როგორც აღინიშნა, შენი წინა სპექტაკლებისგან განსხვავებით ეს იყო შედარებით მძიმე ისტორია, რამდენად რთული იყო შენთვის ასეთ სპექტაკლზე მუშოაბა?

– „უფლისწული და ჭეშმარიტება“ მართლაც ფერადოვანი და ფრაგული სიმსუბუქით სავსე პიესა იყო, მაგრამ სხვა სპექტაკლებში არ იყო მაინცდამაინც „მსუბუქი წონის“ ისტორიები – „ომის წუთისოფელში“ ომგამოვლილი, ომისგან განადგურებული ბიჭის თავგადასავალი იყო, „მოელვარე აღსავლის კარში“ მოქმედება აღსავლის კართან ხდებოდა და მოქმედი პირები გარდაცვლილები იყვნენ…

შეფასებები სპექტაკლის შემდეგ

ნინო კასრაძე, მსახიობი:

– სამწუხაროდ ისე აეწყო რომ რეზოს წინა სპექტაკლებზე არ ვყოფილვარ და ეს პირველი იყო, რომელსაც დავესწარი. გულახდილად გეტყვით უჩვეულოდ გაკვირვებული ვიყავი. ვისაც ნანახი ჰქონდა რეზოს წინა სპექტაკლები, მათვის უჩვეულო არაფერი იყო, მაგრამ მე რეზოს სულ სხვა ამპლუაში ვიცნობდი, ანუ როგორც ჟურნალისტს. უჩვეულოდ კმაყოფილი დავრჩი იმდენად სხვანაირი სპექტაკლი ვნახე. ეს იყო პროფესიონალიზმით, გულწრფელობით, საქმისადმი დამოკიდებულებით სავსე სპექტაკლი და რაც მთავარია იყო საინტერესო მიგნებები მსახიობებთან მუშაობაში. სიახლე ის იყო რომ მოდიოდა ადამიანური ურთიერთობა. ჩემთვის პირადად იყო სასწაული, თანაგრძნობა გამოიწვიეს მსახიობებმა, რეჟისორის ხელმძღვანელობით. მსახიობები იყვნენ არაჩვეულებრივები.


დარეჟან ხარშილაძე, მსახიობი:

– სპექტაკლში იყო ბევრი რეჟისორული მიგნება. მე ვიცი საერთოდ როგორ მუშაობს რეზო, მიმუშავია მასთან. ეს იყო ტრაგიკული ისტორია და მეც მთლიანად ვიყავი ემოციებით სავსე დასრულებისას. რეზოს წინა სპექტაკლი იყო მსუბუქი და ფერადოვანი. ეს იყო სრულიად განსხვავებული. აქ იყო სამი ადამიანის ცხოვრება, რომლებსაც უერთმანეთოთ ცხოვრება არ შეუძლიათ, არადა მათ ერთად ყოფნას მოაქვს ტრაგედია. რეზო არის ძალიან ღრმა, ემოციური და სწორედ ამ კუთხით მან იპოვა საინტერესო რაღაც ამ პიესაში. არაჩვეულებრივი ემოცია იყო სპექტაკლის ბოლოს და იცით ალბათ ესეც ხდება რეალურ ცხოვრებაში, ხშირად ჩვენც მთავარი გმირის მსგავსდ გვინდა გაქცევა, მაგრამ გასაქცევი არ გვაქვს არსად… მსახიობებიც არაჩვეულებრივად იყვნენ შერჩეულები, ზუსტად გადმოსცეს ემოცია და ის რაც მაყურებელს უნდა დაენახა, ეგრძნო… სპექტაკლმა ნამდვილად მოახდინა ზემოქმედება…

შალვა გაწერელია, რეჟისორი:

– მომეწონა რა თქმა უნდა, ახალგაზრდა, დამწყები რეჟისორია რეზო. მისი მხრიდან ეს სპექტაკლი საინტერესო იყო. მსახიობებიც მომეწონენ, საერთო ჟამში დადებითი ემოცია გამოიწვია. სპექტაკლის ასე ჰარი-ჰარალოზე შეფასება არ შეიძლება, მას უნდა უფრო ღრმა მსჯელობა რომ არ შეუშალო ხელი ისევ და ისევ რეჟისორს ჩამოყალიბებაში. მე ალბათ პირად საუბარში, როცა ვნახავ  რეზოს, აუცილებლად ვეტყვი ჩემს შენიშვნებს, რომელიც მაქვს, თუმცა საერთო ჯამში დადებითი ემოცია გამიჩნდა. ეს შენიშვნები არის ძალიან პროფესიონალური, ძალიან კერძო და არა ესე სათქმელი.

ფოტოები ირაკლი გედენიძის


%d bloggers like this: